Na 36 jaar vriendschap vroegen onze vrienden of we dichter bij huis wilden blijven. Mijn vrouw zei ja, maar ik wilde op vakantie

De caravan staat sinds april bij ons op de oprit. Ik heb hem al twee keer gewassen, terwijl we nog geen nacht weg zijn geweest. De buurman vroeg laatst of ik hem ging verkopen. Ik heb gezegd dat we nog op goed weer wachtten.

Dat was makkelijker dan het echte antwoord.

Ik ben 67, mijn vrouw Marijke is 65. Sinds vorig jaar zijn we allebei met pensioen. We zouden zes weken naar Frankrijk gaan, zonder een route vast te leggen. Alleen de eerste camping hadden we geboekt. Voor het eerst hoefden we niet op een zondag terug omdat er maandag weer een wekker ging.

Onze vrienden Theo en Els vonden het een prachtig plan. In het begin tenminste.

We kennen elkaar 36 jaar. Theo werkte bij mij in de werkplaats. Onze vrouwen konden het meteen goed vinden en daarna ging het vanzelf. Kaarten op vrijdag, samen verjaardagen vieren, vakanties aan de Moezel. Toen onze zoon nog klein was, sliep hij geregeld bij hen. Zelf hebben ze geen kinderen gekregen. Daar werd vroeger weinig over gepraat.

Het zijn niet zomaar mensen met wie we af en toe koffie drinken. Toen Marijke een borstoperatie moest ondergaan, zat Els bij haar terwijl ik nog op mijn werk was. Theo heeft me ooit midden in de nacht opgehaald uit Duitsland toen mijn auto ermee ophield. Ik hoefde niets uit te leggen. Hij vroeg alleen bij welk tankstation ik stond.

Daar denk ik tegenwoordig vaak aan. Vooral als ik mezelf hoor zuchten wanneer hun naam op mijn telefoon verschijnt.

Theo heeft COPD. Eerst viel dat in het dagelijks leven nog te overzien. Hij liep langzamer en moest geregeld stoppen. Na twee ziekenhuisopnames werd zijn wereld een stuk kleiner. Hij heeft nu zuurstof thuis en een slechte ochtend kan de rest van zijn dag bepalen.

Ik schrijf het zo eenvoudig op, maar het is naar om iemand die altijd alles zelf deed te zien wachten tot een ander zijn boodschappentas neerzet.

In het begin reed ik hem af en toe naar een afspraak. Marijke kookte wat extra. Els kwam eens bij ons eten terwijl ik bij Theo bleef. Dat voelde niet als zorgen. Dat was gewoon wat je deed.

Inmiddels doe ik op dinsdag hun grote boodschappen. Op donderdag ga ik meestal mee naar een afspraak, als die er is. Er is ook iets met de schuurdeur, de gemeentepas die online verlengd moet worden, een lamp waar Els niet bij kan. Marijke gaat vaker. Soms zegt ze na het ontbijt dat ze even langsgaat en komt ze pas tegen vieren terug.

Els is moe. Dat zie ik ook. Ze heeft haar telefoon zelfs op het toilet bij zich. Als Theo hoest, stopt ze midden in een zin met praten.

Maar ik ben gaan opletten wanneer ik mijn schoenen aantrek en wanneer ik ze weer uitdoe. Daar ben ik niet trots op.

Een paar weken geleden aten we bij hen. Els had nasi besteld omdat koken niet meer gelukt was. Theo at nauwelijks. Hij zat met zijn bord op schoot naar een wielerwedstrijd te kijken, zonder geluid.

Bij de koffie begon Els over Frankrijk.

‘Zes weken is toch wel lang, hè.’

Marijke zei meteen dat we bereikbaar waren.

‘Ja, maar ik bedoel hier. In de buurt.’ Els wreef met haar duim langs het hengsel van haar kopje. ‘Zouden jullie niet wat korter kunnen gaan? Of iets in Nederland zoeken? Ik zie er gewoon tegenop.’

Theo zei dat het niet hoefde. Alleen zei hij erachteraan dat Els de laatste tijd bijna niet sliep.

Marijke keek naar mij en zei: ‘We kunnen best wat schuiven.’

Ik weet nog dat ik mijn koffielepeltje neerlegde. Te hard, blijkbaar, want iedereen keek.

‘We hebben dit al maanden gepland.’

‘Dat weet ik toch,’ zei Els.

Daarna ging het over de nasi en of die niet erg zout was. We zijn vrij snel naar huis gegaan.

In de auto zei Marijke dat ik bot had gedaan. Ik zei dat zij iets had toegezegd zonder het met mij te bespreken.

‘Ze vragen niet voor hun plezier of we blijven.’

‘En wij gaan niet voor hun verdriet weg.’

Het klonk scherper dan ik het bedoelde. Toch vond ik het ook waar.

Thuis hebben we voor het eerst in jaren zo hard geruzied dat ik het keukenraam dichtdeed.

Ik zei dat we onze laatste goede jaren niet helemaal konden laten bepalen door andermans ziekte. Marijke vroeg of Theo soms geen goede jaren meer verdiende. Ik zei dat wij dit niet veroorzaakt hadden en het ook niet konden oplossen.

Dat eerste stuk had ik beter niet kunnen zeggen. Alsof zij dachten dat het onze schuld was.

Marijke huilde niet. Ze zette de vaatwasser aan en ging naar bed. Dat vond ik erger.

De volgende ochtend stuurde Els een bericht dat ik verkeerd begrepen had wat ze bedoelde. Ze wilden ons niets verplichten. Er stond ook: ‘Maar jullie zijn eigenlijk de enigen bij wie ik dit durf te vragen.’

Ik heb er een halve dag over gedaan om te antwoorden. Uiteindelijk stuurde ik alleen dat ik begreep dat ze het zwaar had.

Er zijn wel anderen. Een zus van Els in Drenthe, wat kennissen van vroeger. Maar niemand die zomaar binnenloopt. Toen Marijke zei dat er misschien via de huisarts of het mantelzorgsteunpunt iets te regelen viel, zei Els dat ze niet zat te wachten op steeds vreemde mensen over de vloer.

Ik vond dat onredelijk. Een uur later dacht ik aan hoe Theo mij destijds in Duitsland kwam halen. Die vergelijking krijg ik niet netjes uit mijn hoofd, ook al weet ik dat één nacht iets anders is dan iedere week.

Vorige week ben ik alleen bij hem geweest. We hebben nauwelijks over de vakantie gepraat. Hij vroeg of ik de afstandsbediening wilde zoeken. Die lag onder zijn been.

Bij het weggaan zei hij: ‘Ik mis het ook, hoor. Gewoon samen weg.’

Ik had de hele ochtend gedacht aan wat wij moesten inleveren. Daar stond ik toen, met zijn lege glas in mijn hand.

We hebben nu drie weken Frankrijk gepland. Marijke wilde twee, ik wilde de oorspronkelijke zes. Ze noemt het een compromis. Ik heb de eerste camping nog niet aangepast.

Gisteren vroeg Els of Marijke maandag mee kon naar een gesprek. Marijke keek eerst naar mij voordat ze antwoordde. Dat wilde ik nou ook weer niet: dat ze voor ieder bezoek mijn toestemming ging zoeken.

Maandag zou ik de caravan inpakken. Dat ga ik nu alleen doen. Marijke heeft gezegd dat ze voor het avondeten terug is, maar ik haal voor de zekerheid iets uit de vriezer dat ook later nog opgewarmd kan worden.