Ik ben 68 en mijn vrouw Marjan en ik zijn al bijna veertig jaar bevriend met Kees en Anja. Sinds Kees beginnende dementie heeft, zijn onze etentjes en uitstapjes langzaam veranderd in iets waar we tegenop zien, terwijl Anja steeds meer van ons verwacht. Ik voel me schuldig omdat ik haar verdriet zie, maar ik merk ook dat ik mijn eigen leven kwijt begin te raken.
Ik dacht altijd dat onze vriendschap met Henk en Marjan alles aankon, omdat we samen door ziektes, ontslagen en stille periodes heen waren gegaan. Sinds mijn man Kees met pensioen is en een kleine kaasmakerij op ons land wilde beginnen, merk ik hoe anders mensen kunnen worden zodra er geld, plannen en eigendom in het spel komen. Ik probeer nog steeds te begrijpen of we een bedrijf kwijt zijn geraakt dat nooit echt een bedrijf had moeten worden, of vrienden die we al veel eerder hadden moeten loslaten.
Ik dacht dat ons huisje in de Ardèche het bewijs was dat onze vriendschap alles zou overleven. Nu ligt er een voorstel op tafel van mijn beste vriend om ons uit te kopen, en ik merk dat ik niet alleen om stenen en geld verdrietig ben. Ik weet oprecht niet of vasthouden aan ons aandeel nog vechten voor eerlijkheid is, of alleen maar bang zijn om afscheid te nemen.
Ik ben 67 en ik merk dat mijn vrouw niet langer wil doen alsof onze maandelijkse afspraken met vrienden haar nog plezier geven. Ik begrijp haar ergens, maar deze groep is al zo lang een deel van ons leven dat ik bang ben om alles op scherp te zetten. Tijdens een etentje werd ineens duidelijk dat ik niet langer neutraal kon blijven.
Ik ken Geert al veertig jaar en ik dacht altijd dat we alles samen zouden blijven doen. Nu ik bijna met pensioen ben, merk ik dat zijn eenzaamheid en mijn behoefte aan ruimte hard tegen elkaar botsen. Sinds ik zonder hem een weekend heb geboekt, voelt zelfs onze vaste biljartavond anders.
Ik ben net met pensioen en ik merk dat ik ineens niet meer kan doen alsof die jaarlijkse vakantie met onze vriendengroep mij nog gelukkig maakt. Mijn man Willem wil niemand kwijt, en eerlijk gezegd snap ik dat ook, want deze mensen horen al meer dan dertig jaar bij ons leven. Toch voelt het alsof ik na al die jaren voor het eerst moet kiezen of ik nog één keer meega voor de vrede, of eindelijk iets voor mezelf durf te willen.
Ik dacht dat ik gewoon even zou bijspringen toen mijn vriendin Marijke ernstig ziek werd. Langzaam nam ik bijna alles over omdat haar man Henk het niet meer aankon. Nu zegt mijn eigen man Theo dat ik moet stoppen, en ik snap hem soms meer dan ik wil toegeven.
Ik dacht altijd dat onze vriendschap met Henk en Marianne bestand was tegen alles, juist omdat we nooit zo nodig gelijk hoefden te krijgen. Sinds Henk met pensioen is, is hij veranderd in iemand die in elke stilte medeplichtigheid hoort. Ik weet nog steeds niet of ik hem in de steek laat, of eindelijk erken dat wij niet meer dezelfde taal spreken.
Ik vertel hoe een vriendschap van bijna veertig jaar veranderde toen bij mijn vriend Kees de eerste tekenen van dementie kwamen. Ik wilde helpen, maar zijn vrouw Marijke wilde juist dat we afstand hielden. Nog steeds weet ik niet of ik haar grens had moeten respecteren of harder had moeten blijven aankloppen.
Ik dacht dat onze mantelzorgwoning later misschien voor een van onze ouders of voor onszelf zou zijn, niet voor een vriendin die niemand anders meer heeft. Nu zij door beginnende dementie en lichamelijke klachten niet meer alleen kan wonen, vraagt ze of ze bij ons in de tuin mag komen wonen. Ik wil haar niet in de steek laten, maar ik ben bang dat wij ons eigen leven weggeven zonder dat iemand daar nog een grens in ziet.
Ik ben pas met pensioen en merk dat ik voor het eerst in jaren behoefte heb aan lege avonden en plannen die niet om onze vaste vriendengroep draaien. Mijn man Hans ziet die groep juist als zijn houvast, zeker nu we allebei thuis zijn. Toen er een dure gezamenlijke vakantie werd voorgesteld, bleek dat mijn nee veel groter werd dan alleen een nee tegen een reis.
Ik verhuisde met mijn man naar een dorp in Zeeland om eindelijk rust te hebben na alle jaren werken. Toen zijn oude vriend na het overlijden van zijn vrouw steeds vaker bij ons kwam logeren, merkte ik hoe moeilijk het is om medeleven te hebben zonder jezelf kwijt te raken. Nu staat zijn huis te koop en voelt een tijdelijk verzoek ineens als iets waar we misschien niet meer onderuit komen.