Na veertig jaar vriendschap wilden we onze vakanties niet meer samen vastleggen — nu staat zelfs onze vaste vrijdagavond op losse schroeven

In het bestand dat Henk had doorgestuurd, stonden onze namen al ingevuld voor een huis in de Dordogne. Niet voor komende zomer, maar voor over drie jaar. Naast mijn naam stond tussen haakjes: rijdt.

Daar bleef ik naar kijken. Ik had nog nergens ja op gezegd. Toch werd er al op gerekend dat ik dan achter het stuur zou zitten van een huurauto met zes mensen en een koelbox.

Ik klapte de laptop dicht en ging de vaatwasser uitruimen.

Marian en ik zijn allebei zevenenzestig. Zij is sinds afgelopen zomer gestopt in het basisonderwijs, ik iets langer geleden als monteur bij een installatiebedrijf. We hebben geen enorm pensioen, maar ons huis is bijna afbetaald. Voor het eerst hoeven we niet maanden vooruit te puzzelen met vrije dagen.

Dat hadden we ons toch anders voorgesteld dan wekelijks moeten uitleggen waarom we ergens niet bij zijn.

Al vind ik het vervelend om dat zo op te schrijven. Want ‘ergens’ is in dit geval bij onze beste vrienden.

Henk en Ria kennen we sinds de zwangerschap van onze oudste. Kees en Anja kwamen erbij via de peuterspeelzaal. Onze kinderen lagen bij elkaar op luchtbedden, wij zaten beneden met wijn uit pakken die niemand tegenwoordig nog zou kopen.

We zijn samen naar Frankrijk geweest, naar Texel, naar een verschrikkelijk natte camping in Luxemburg. Toen mijn vader overleed, heeft Kees mijn pak opgehaald bij de stomerij. Ria zat naast Marian toen ze op de uitslag van een borstonderzoek wachtte. Gelukkig was het goed.

En toen Henk maanden thuiszat met een depressie, ging ik iedere dinsdag met hem wandelen. Soms zei hij bijna niets. Dan liepen we gewoon.

Het zijn geen mensen die ik zomaar zat ben.

Ergens onderweg werd vrijdagavond wel een vaste afspraak. Om de beurt bij iemand thuis, meestal kaarten, soms alleen eten. Eerst vroegen we op donderdag wie er kon. Later vroeg niemand dat meer.

Vrijdag was vrijdag.

Marian vond dat vaak prettig. Na een drukke schoolweek hoefde ze niets te bedenken. Ik trouwens ook. Maar sinds we niet meer werken, voelt die ene avond anders. Alsof er midden in iedere week een paaltje staat waar we omheen moeten plannen.

In september reden we voor het eerst zonder reserveringen naar Duitsland. Gewoon met de auto, koffertje mee. Het regende bijna voortdurend en in het hotel rook de gang naar frituurvet. Toch hebben we onderweg besloten om nog drie dagen te blijven.

Ik weet nog hoe ik daar bij het ontbijt zat. Niemand verwachtte ons ergens.

We hadden alleen vergeten dat we die vrijdag bij Henk en Ria zouden eten.

Nou ja, vergeten. Ik had er donderdag wel aan gedacht. Toen heb ik pas geappt. Dat was niet netjes, zeker niet omdat Ria al boodschappen had gedaan.

Ze antwoordde met een duimpje. De week erop kregen we er een grap over. De week daarna weer.

Daarna kwam het vakantieplan.

Henk had uitgezocht dat je bij een bepaalde verhuurder vroeg kon boeken. Hij stelde voor om voor drie achtereenvolgende zomers iets vast te leggen. Eerst de Dordogne, dan Denemarken, daarna misschien opnieuw dat huis bij de Moezel.

‘Dan weten we tenminste dat het gebeurt,’ zei hij aan onze eettafel.

Kees knikte. Anja legde uit dat zij graag op tijd spaarden voor zulke dingen. Dat begreep ik. Zij huren nog en hebben minder ruimte dan wij.

Ik zei dat we niet meededen.

Het kwam er nogal kort uit. Marian keek meteen op van haar thee.

‘Niet drie jaar vooruit,’ voegde ik toe. ‘Misschien willen we dan wel heel ergens anders heen.’

‘Maar twee weken kunnen er toch wel vanaf?’ vroeg Ria.

Het punt was dat ik die twee weken niet alvast wilde weggeven. Alleen hoorde ik zelf ook hoe dat klonk.

Henk schoof zijn papieren op elkaar.

‘We houden dus voortaan maar rekening met wat jullie op dat moment leuk lijkt.’

Ik zei dat wij veertig jaar rekening hadden gehouden met iedereen. Dat was een rotopmerking. Alsof zij al die jaren alleen maar iets van ons hadden gevraagd.

De avond ging daarna nog een uur door. Kees begon over de prijs van elektriciteit. We aten de kaas op. Bij het afscheid kuste Ria Marian, maar mij gaf ze een hand. Misschien deed ze dat toevallig. Ik geloof het niet.

Later zei Marian dat ik niet namens haar moest praten alsof zij helemaal geen vaste afspraken meer wilde.

‘Ik wil ook weg,’ zei ze. ‘Maar ik wil niet thuiskomen en niemand meer hebben.’

Ik had aangenomen dat wij hier precies hetzelfde over dachten.

Een paar dagen later belde Kees. Hij draaide er niet lang omheen. Henk was gekwetst. Ria ook. Ze vonden het egoïstisch dat wij onze vrijheid belangrijker maakten dan de groep.

‘Op onze leeftijd moet je een beetje op elkaar kunnen rekenen,’ zei hij.

‘Dat kunnen jullie toch?’

‘Ja, voor een begrafenis waarschijnlijk wel. Maar voor iets leuks blijkbaar niet meer.’

Ik werd kwaad. Daarna bleef juist die zin hangen.

Want er zit iets gemakkelijks in zeggen dat je er bent als het echt nodig is, terwijl je alle gewone avonden afzegt. Vriendschap bestaat ook uit koffie drinken terwijl er niets bijzonders gebeurt. Dat weet ik best.

Maar ik wil niet dat iedere reis voelt alsof we verlof aanvragen.

In de groepsapp heb ik geschreven dat we niets voor drie jaar vastleggen. Ook dat we graag vrienden willen blijven en samen dingen willen doen. Henk antwoordde dat vriendschap geen afhaalmenu is.

Daar heb ik niet meer op gereageerd.

We zijn nu zes weken verder. De anderen boeken met zijn vieren. Vrijdagavond gaat gewoon door, alleen staat er tegenwoordig ‘wie kan?’ boven het bericht. Ik weet niet of dat ruimte is of afstand.

Vorige week zijn we geweest. Het was eerst stroef, daarna won Anja met kaarten en zat iedereen weer door elkaar heen te praten. Bij het weggaan vroeg Ria of we de vrijdag daarna kwamen.

Marian keek naar mij.

We hadden het die middag nog over een paar dagen Zeeland gehad, maar niets geboekt. Ik zei dat we het zondag zouden laten weten. Ria trok haar jas wat rechter, hoewel ze in haar eigen hal stond.

Gisteren heb ik voor twee nachten een hotel in Middelburg geboekt. Van dinsdag tot donderdag. Vrijdag zijn we dus thuis.

Ik heb nog niet in de groep gezet dat we komen. Eerst wil ik aan Marian vragen of ze daar zin in heeft.