Na dertig jaar vriendschap vroeg Kees me om hulp met zijn bedrijf. Mijn nee heeft ook onze vrouwen uit elkaar gedreven

De afspraak voor onze jaarlijkse week op Texel staat nog steeds in mijn agenda. Eind september, vier personen, hetzelfde huisje als de vorige keer. Niemand heeft het geannuleerd. Niemand heeft het er nog over.

Kees en ik sturen elkaar inmiddels alleen nog berichten als er iets praktisch geregeld moet worden. Het laatste ging over een geleende ladder.

Ik ben drieënzestig. Tot vorig jaar werkte ik als financieel manager bij een groothandel in technische materialen. Mijn vrouw Els is tweeënzestig en is in februari gestopt in de wijkverpleging. Daar hebben we lang naartoe geleefd. Niet naar verre reizen of iets groots. We wilden eens op dinsdag kunnen besluiten dat we woensdag ergens heen gingen.

Kees en Marja kennen we ruim dertig jaar. Onze kinderen zaten bij elkaar op school. Eerst stond je samen langs een voetbalveld, later zat je op zaterdagavond nog aan tafel als die kinderen allang op stap waren.

Toen mijn moeder overleed, kwam Marja mijn overhemden strijken. Ik vond dat toen onnodig en achteraf was het precies goed. Toen Kees een paar jaar geleden onverwacht in het ziekenhuis lag, reed ik Marja iedere avond heen en terug omdat ze in het donker niet durfde te rijden.

Het klinkt als een lijstje als ik het zo opschrijf. Zo hebben we het nooit bijgehouden.

Kees heeft een installatiebedrijf met negentien mensen. Een goed bedrijf, door hemzelf opgebouwd. Hij wilde zijn belang verkopen aan twee medewerkers en daarna nog een tijdje op de achtergrond blijven. Daar was hij al zeker twee jaar over aan het praten.

Op een zondagmiddag vroeg hij of ik eens naar wat cijfers wilde kijken.

‘Gewoon even meedenken. Jij ziet meteen waar het wringt.’

Dat laatste vond ik prettig om te horen. Ik was net vier maanden thuis en merkte dat niemand mijn mening nog ergens voor nodig had. Els had daar veel minder last van. Die kon bij de koffie oprecht blij zijn dat er niets hoefde.

In de auto zei ze meteen dat ik moest oppassen.

‘Dit wordt niet één middag, Hans.’

Ik zei dat ze overal alweer werk van maakte. Dat was flauw, want dat deed ik zelf natuurlijk.

De eerste keer zaten Kees en ik drie uur op zijn kantoor. De accountant had de stukken prima op orde, maar over de werkvoorraad, de financiering en zijn eigen rol na de overdracht lagen nog allerlei vragen. Precies de dingen waar ik jarenlang mee had gewerkt.

Ik kwam enthousiast thuis. Els zat met folders van campings aan de keukentafel.

‘We zouden toch naar de Achterhoek kijken?’ zei ze.

Ik heb mijn jas niet eens meteen uitgedaan. Ik wilde eerst vertellen wat ik had ontdekt.

Daar begon het eigenlijk al.

Binnen drie weken had ik een bedrijfsaccount, zat ik bij een overleg met de twee beoogde opvolgers en belde Kees op een donderdagavond tijdens het eten. Ik nam op. Els at door en zette daarna mijn bord in de magnetron.

Volgens mij viel het allemaal nog mee. Dat heb ik ook steeds gezegd. Tot Els een keer opsomde hoeveel dagdelen ik ermee bezig was geweest. Ze had gelijk, al ergerde ik me eraan dat ze het kennelijk had bijgehouden.

Toen kwam Kees met een voorstel: twee vaste dagen per week, ongeveer een halfjaar. Uiteraard tegen betaling.

We zaten met z’n vieren bij hen thuis. Marja had net koffie ingeschonken.

Els zette haar kopje neer.

‘Nee. Daar zijn wij niet voor gestopt.’

Ik voelde me meteen aangesproken door dat “wij”. Alsof ik niets meer zelf mocht besluiten. Tegelijk wist ik dat ik thuis steeds had gezegd dat het bijna klaar was.

‘Laat Hans anders zelf antwoorden,’ zei Kees.

Daar werd het akelig van.

Marja begon over de vergoeding, dat ze het echt niet als een vriendendienst zagen. Els zei dat het haar niet om geld ging. Ik probeerde het kleiner te maken. Misschien kon het in één dag. Misschien korter dan zes maanden.

Onder tafel raakte Els even mijn knie aan. Niet liefkozend. Meer om me te laten ophouden.

Thuis kregen we ruzie. Geen geschreeuw, wel tot half één wakker.

Ze vertelde dat ze de laatste jaren in de zorg alleen had volgehouden door aan deze tijd samen te denken. Haar rug deed nog dagelijks pijn. Ze wilde weg kunnen zonder dat ik eerst in een agenda van iemand anders moest kijken.

‘Jij bent al met iets nieuws begonnen,’ zei ze. ‘Ik ben nog niet eens uitgerust.’

Dat kwam binnen. Maar ik vond ook dat ik niet voor iedere bezigheid toestemming hoefde te vragen. Dat heb ik gezegd, nogal bits.

Ik heb vervolgens zelf gekeken wat Kees eigenlijk van me vroeg. Niet alleen wat ik leuk vond eraan. Er moesten lastige gesprekken gevoerd worden over zijn bemoeienis na de verkoop. Die twee medewerkers wilden duidelijkheid. Kees wilde vooral zeker weten dat zij niet alles anders zouden doen.

Ik kende hem te goed om daar onafhankelijk tussen te zitten.

Een paar dagen later ben ik naar zijn kantoor gegaan. Ik zei dat ik het traject niet ging begeleiden. Ook niet één vaste dag. Ik zou mijn aantekeningen overdragen en helpen zoeken naar iemand anders, maar daarna hield het op.

Hij vroeg of Els dit had besloten.

Ik zei nee.

‘Zo voelt het anders wel.’

Daarop zei ik dat hij ook zelf had kunnen bedenken dat hij erg veel vroeg. Ik zag zijn gezicht veranderen. Hij schoof mijn map terug over het bureau, terwijl ik die juist voor hem had meegenomen.

Later belde Marja naar Els. Volgens Els ging het binnen vijf minuten niet meer over het bedrijf, maar over alles wat zij voor ons hadden gedaan. Volgens Marja had Els gezegd dat Kees altijd zijn zin moest hebben. Ik was er niet bij. Die twee bellen elkaar niet meer.

Kees heeft inmiddels een adviseur gevonden via zijn accountant. De overdracht loopt nog. Dat weet ik van een gezamenlijke kennis, wat ik vernederender vond dan ik had verwacht.

Els en ik zijn wel naar de Achterhoek geweest. Vier nachten met de fietsen mee. Het was fijn, echt. Alleen pakte ik bij iedere trilling van mijn telefoon dat ding toch weer op.

Gisteren heb ik Kees gevraagd of hij volgende week koffie wil drinken. Zonder de vrouwen erbij, schreef ik. Daarna heb ik lang naar die zin gekeken, want vroeger hoefde dat er nooit bij.

Hij antwoordde vanmorgen dat dinsdag misschien kon. Hij moest eerst even kijken hoe laat de adviseur kwam.