Na veertig jaar vriendschap organiseerde mijn man een reis die niet iedereen kon betalen — en ineens voelde onze groep anders
Marjan vroeg of de drankjes bij het eten inbegrepen waren. Mijn man schoof zijn telefoon naar haar toe en zei dat ze dat vast ergens kon vinden. Daarna vertelde hij verder over de boottocht door de Ha Longbaai.
Ik zag haar haar leesbril weer afzetten. Ze had die telefoon niet eens aangeraakt.
We zaten met acht mensen aan onze eettafel. Dezelfde acht met wie we al bijna veertig jaar verjaardagen, wandelingen en mislukte barbecues delen. Henk had voor iedereen een overzicht uitgeprint van een rondreis door Vietnam. Negentien dagen, iets meer dan vierduizend euro per persoon. Zakgeld en een aantal maaltijden kwamen daar nog bij.
‘We hoeven alleen nog een vertrekdatum te prikken,’ zei hij.
Daar begon het eigenlijk al mis te gaan. Voor Henk waren we bij de agenda’s aangekomen. Een paar anderen waren nog aan het uitrekenen of dit überhaupt kon.
We kennen elkaar van onze oude buurt in Nieuwegein. Eerst via de kinderen, daarna bleven we elkaar zien zonder dat die erbij waren. Iedere tweede zaterdag van de maand doen we iets. Wie aan de beurt is, organiseert.
Dat is meestal niet ingewikkeld. Een fietstocht, eten bij iemand thuis, een museum. We hebben ooit met zijn achten een workshop pottenbakken gedaan waar nog steeds afschuwelijke schaaltjes van rondzwerven.
Er waren altijd verschillen in geld. Alleen waren die zelden belangrijk voor wat we samen deden.
Henk is afgelopen voorjaar gestopt met werken. Hij was werkvoorbereider bij een installatiebedrijf en heeft ruim vijfenveertig jaar gewerkt. Zijn laatste jaren waren zwaar. Vaak zat hij ’s avonds met zijn laptop open en werd hij boos als ik vroeg of hij koffie wilde. Niet op mij, zei hij dan. Op alles.
Nu slaapt hij beter. Hij fietst, kookt uitgebreid en heeft weer ergens zin in. Daar ben ik oprecht blij mee.
Maar sinds hij met pensioen is, lijkt alles wat we vroeger deden ineens een beetje karig.
De wandeling op de Veluwe kon ook een wandelweek in Oostenrijk worden. Bij een wijnproeverij vroeg hij meteen naar een meerdaagse cursus. Voor ons jaarlijkse weekend weg stuurde hij een hotel door waar één nacht ongeveer kostte wat we eerder voor het hele weekend betaalden.
‘We hoeven toch niet altijd te doen alsof we nog jonge gezinnen met een hypotheek zijn?’ zei hij.
Dat hoefden wij niet. Maar Kees huurt nog steeds. Marjan heeft jarenlang parttime gewerkt en voor haar ouders gezorgd. En Rob is een tijd zelfstandige geweest. Over zijn pensioen zegt hij alleen dat het “geen vetpot” is.
Ik weet ook niet precies wat iedereen heeft. Dat hoeft niet.
Toen ik Henk vroeg of Vietnam niet wat veel gevraagd was, zei hij dat mensen het eerst eens moesten bekijken.
‘Je kunt toch ergens naartoe sparen? Of andere keuzes maken?’
Ik vroeg waarvan hij dacht dat Marjan moest sparen.
‘Dat weet jij toch ook niet?’
Daar had hij gelijk in. Toch ergerde zijn toon me. Alsof geld iets was dat ergens lag, als je maar goed genoeg zocht.
Aan tafel reageerden Peter en Els meteen enthousiast. Ze waren al in Thailand geweest en wilden graag weer die kant op. Rob maakte een grap over zijn oude zwembroek. Kees vroeg hoelang de vlucht duurde.
Marjan zei uiteindelijk dat ze deze keer waarschijnlijk oversloegen.
‘Nu al?’ vroeg Henk. ‘We gaan pas over negen maanden.’
‘Ja. Toch.’
Haar man, Wim, begon de borden te stapelen, terwijl we nog zaten te eten.
Ik zei dat niemand die avond hoefde te beslissen. Henk keek naar me, kort maar duidelijk. Hij vond dat ik zijn plan afremde voordat het een kans had gekregen.
Na afloop zette hij de overgebleven rijst in de koelkast. Veel te hard, waardoor het deksel losschoot.
‘Ik probeer gewoon iets leuks te regelen.’
‘Dat weet ik.’
‘Nou, zo klonk het niet.’
Toen zei ik dat hij zich gedroeg alsof iedereen die niet meeging zijn leven zat te vergooien.
Dat was te hard. Hij had dat niet gezegd. Niet letterlijk.
Zijn broer is twee jaar geleden overleden, drie maanden voordat hij met pensioen zou gaan. Sindsdien zegt Henk vaak dat we niet moeten wachten. Ik begrijp dat. Ik was degene die met hem de spullen uit het ziekenhuis haalde.
Maar ik vond het oneerlijk om dat verdriet erbij te halen telkens wanneer iemand een duur plan niet zag zitten. Dat zei ik ook. Daarna hebben we een hele avond nauwelijks gepraat.
Twee dagen later belde Marjan over iets anders. Tenminste, ze begon over de verjaardag van Els.
Uiteindelijk zei ze dat ze het vervelend vond om steeds uit te moeten leggen waarom iets niet kon.
‘Wij gaan ook weleens weg, hoor,’ zei ze. ‘Het is niet alsof we niks doen.’
Dat raakte me meer dan wanneer ze boos was geworden. Ze verdedigde tegenover mij haar vakantie naar een huisje bij Winterswijk. Terwijl ik daar nooit iets van had gevonden.
Ik vertelde Henk dat ze zich ongemakkelijk voelde. Hij vroeg of Marjan me speciaal had gebeld om over hem te klagen.
‘Nee,’ zei ik. ‘En maak dat er nou niet van.’
Later gaf hij toe dat hij aan tafel te vanzelfsprekend had gedaan. Maar hij bleef erbij dat hij niet de rest van zijn leven alleen korte uitstapjes wilde maken omdat dat voor iedereen paste.
En daar zit mijn probleem: dat wil ik ook niet.
Ik wil naar Vietnam. Ik heb ’s avonds, toen Henk al boven was, alle hotels bekeken. Ook het filmpje van die nachttrein. Toen Marjan belde, had ik dat niet verteld. Ik liet haar denken dat ik vooral verontwaardigd was.
In de groepsapp is de reis inmiddels een apart gesprek geworden. Peter heeft er een nieuwe app voor gemaakt, met ons vieren. Heel praktisch, schreef hij, dan vielen we de rest niet lastig met vluchtgegevens.
Niemand bedoelde daar iets verkeerds mee. Toch keek ik naar die vier namen en voelde ik me beroerd.
De tweede zaterdag van volgende maand gaan we gewoon wandelen. Kees heeft een route uitgezocht met een pannenkoekenhuis halverwege. Henk vroeg of we daar dan maar beter niets over Vietnam konden zeggen.
Ik wist niet of hij dat oprecht vroeg of als verwijt bedoelde. Misschien allebei.
We hebben nog niet geboekt. De reisorganisatie houdt de prijs niet veel langer vast en Peter wil deze week antwoord. Gisteren heb ik tegen Henk gezegd dat ik mee wil, maar dat ik niet wil dat onze maandelijkse afspraken langzaam verdwijnen.
Hij zei dat hij dat ook niet wilde.
Vanmorgen heb ik de wandeling in onze agenda gezet. Er stond al een afspraak bij de reisorganisatie. Die moet Henk nog verplaatsen.