Ik nodigde mijn pas verweduwde vriend uit voor een weekend bij ons. Mijn vrouw zei dat ik dat niet alleen kon beslissen

Ik had voor drie personen boodschappen gedaan, terwijl mijn vrouw nog niet wist dat we het weekend bezoek kregen. Twee bakjes aardbeien, afbakbroodjes, de koffie die Henk lekker vindt. Bij de kassa zag ik haar berichtje: ‘Zullen we zaterdag eindelijk naar de kringloop in Zutphen?’

Ik heb pas thuis geantwoord.

Marja en ik zijn 66 en 64. We zijn allebei gestopt met werken, ik wat eerder vanwege mijn knieën. We hebben een gewoon rijtjeshuis, een kleine tuin en sinds een jaar eindelijk geen wekker meer. Daar hadden we naar uitgekeken. Vooral Marja, die ruim veertig jaar voor de klas heeft gestaan.

Henk kennen we al sinds onze kinderen op de basisschool zaten. We zijn met drie stellen overgebleven van een veel groter clubje. Iedere vrijdagavond komen we samen, steeds bij iemand anders. Kaarten, kaas op tafel, praten over dezelfde dingen. Onze vakanties, de gemeente, iemand die weer een nieuwe heup krijgt. Soms is dat best saai. Als het een week niet doorgaat, mis ik het toch.

Negen maanden geleden overleed Henks vrouw, Els. Tussen de diagnose en haar dood zaten elf weken.

Daarna werd Henk steeds stiller. Eerst kwam hij nog op vrijdag en zei hij weinig. Later meldde hij zich af omdat hij slecht had geslapen of last had van zijn buik. Als ik belde, nam hij vaak niet op.

Een keer stond ik onaangekondigd voor zijn deur. Hij had zijn jas nog aan. Het was half twaalf en hij zei dat hij naar de supermarkt zou gaan, maar dat hij niet wist waarvoor.

Ik ben met hem meegegaan. We hebben bijna twintig minuten bij de kant-en-klaarmaaltijden gestaan.

Zijn huisarts heeft uiteindelijk een depressie vastgesteld. Henk krijgt medicijnen en heeft gesprekken bij de praktijkondersteuner. Daar wil hij weinig over kwijt. Ik vraag het soms te vaak, denk ik. Dan zegt hij: ‘Jij hoeft me niet ook nog te controleren.’

Ik ben geen hulpverlener. Ik weet ook niet goed wat ik moet zeggen als hij vertelt dat hij de hele zondag niemand heeft gesproken. Dus zeg ik meestal dat hij naar ons mag komen.

In het begin vond Marja dat goed.

‘Laat hem maar mee-eten. We hebben toch genoeg.’

Dat werd twee avonden per week. Daarna kwam hij soms ’s middags al. Hij zat aan onze keukentafel terwijl Marja de krant las, of bleef na het eten tot bijna elf uur. Niet omdat hij zo veel praatte. Juist niet. Hij zat daar en keek af en toe naar de klok.

Als ik vroeg of hij nog koffie wilde, zei hij bijna altijd ja.

Marja ging steeds vaker boven zitten. Ik dacht dat ze haar eigen dingen wilde doen. Dat zei ze ook, maar achteraf begrijp ik dat het niet hetzelfde was als rustig beneden kunnen zitten.

Op een dinsdag vroeg ze of ik Henk die week niet nog eens wilde uitnodigen.

‘We zien hem vrijdag al.’

Ik zei dat vrijdag heel ver weg kon zijn als je alleen was.

‘Dat snap ik. Maar ik wil ook een avond waarop ik niet eerst hoef te kijken wie er op de bank zit.’

Ik vond dat een nare opmerking. Dat heb ik ook gezegd.

Marja werd rood en ruimde haar puzzelboekje op, hoewel het nog open op tafel lag.

Het gaat haar niet om koken of afwassen. Dat wil ik wel eerlijk zeggen. Ik kook meestal en Henk steekt zelf zijn bord in de vaatwasser. Ze heeft last van het voortdurend rekening houden. Niet even iets tegen mij kunnen zeggen zonder dat iemand meeluistert. Niet in haar oude nachtshirt beneden kunnen komen als hij vroeg op de koffie is.

Ik begreep dat wel, maar ik vond het klein naast wat Henk doormaakte.

Dat heb ik letterlijk zo gezegd. Daar schaam ik me inmiddels voor, al vind ik nog steeds dat we soms best wat ongemak mogen verdragen.

Marja stelde voor het voorlopig bij de vrijdagavonden met de groep te houden. Ik kon daarnaast natuurlijk naar Henk toe, zei ze. Of met hem wandelen.

‘Dus hij mag hier alleen nog komen als het gezellig moet zijn?’ vroeg ik.

‘Dat zeg ik helemaal niet.’

We kwamen er niet uit.

Twee weken later vertelde Henk dat zijn dochter een weekend weg was. Ze woont een uur rijden verderop en belt hem veel, maar ze heeft ook een baan en twee jonge kinderen. Hij deed luchtig over dat lege weekend. Te luchtig, vond ik.

Ik zei dat hij bij ons kon logeren. We hadden de kamer toch.

Toen ik het thuis vertelde, bleef Marja bij het aanrecht staan. Ik begon meteen uit te leggen dat hij vrijdag pas na het eten zou komen.

‘Waarom vertel je me hoe laat?’ vroeg ze. ‘Je moet me vragen óf het kan.’

Ik zei dat ik hem niet alsnog kon afbellen.

‘Dan moet je dus maar tegen mij zeggen dat het al besloten is.’

Zo bedoelde ik het niet. Maar daar kwam het wel op neer.

Ze ging tegenover me zitten.

‘Ik wil dit weekend geen logé. En ik wil dat je vanaf nu overlegt voordat je iemand uitnodigt voor hele dagen of nachten. Als je vindt dat je ieder leeg weekend moet opvullen, moet je naar hem toe. Dit trek ik niet meer.’

Ik vroeg of ze besefte hoe hard dat klonk.

‘Ja,’ zei ze. ‘Dat is juist het vervelende.’

Ik heb Henk die avond gebeld. Niet meteen. Eerst heb ik een uur in de schuur gezeten en gedaan alsof ik iets aan mijn fiets moest nakijken.

Ik zei dat ik te snel was geweest met de uitnodiging. Dat Marja en ik dat weekend voor onszelf nodig hadden.

Hij was even stil.

‘Ik zei toch dat het niet hoefde.’

Dat had hij inderdaad gezegd. Ik had geantwoord dat hij niet zo moeilijk moest doen.

Sindsdien neemt hij nog wel op, maar de gesprekken zijn korter. Afgelopen vrijdag kwam hij niet. Hij had hoofdpijn, appte hij in de groep. Ik weet niet of dat waar was en ik vind het rot dat ik daar nu aan twijfel.

Marja vraagt iedere dag hoe het met hem gaat. Gisteren heeft ze zelf een bericht gestuurd. Wat erin stond, weet ik niet. Ik heb niet gevraagd of ik het mocht lezen.

Zaterdag ga ik bij hem langs. Er moet een kast naar de milieustraat, iets wat al maanden blijft liggen. Ik heb gezegd dat ik om tien uur kom en rond één uur weer naar huis ga.

Vanmorgen vroeg Marja of ik dan brood meenam voor de lunch. Ik zei ja. Daarna heb ik Henk nog geappt dat ik ook wel een broodje voor hem kon halen.