Na dertig jaar samen op vakantie wil ik één keer alleen weg — maar mijn beste vriendin vindt dat ik ons vieren in de steek laat

De vakantie stond al in Marijkes agenda, terwijl ik nog nergens ja op had gezegd. Twee weken in september, dezelfde streek in Frankrijk als vorig jaar. Ze had er met potlood een streep onder gezet. Dat deed ze altijd zolang we nog niet geboekt hadden.

Ik zag het toen ik bij haar aan de keukentafel zat. Ik had net besloten dat ik die weken naar Portugal wilde, alleen. Toch vroeg ik eerst of ze een andere koffiemachine hadden.

Zo laf begon het dus.

Ik ben vierenzestig. Mijn man Henk is zevenenzestig. Marijke en Rob kennen we sinds onze oudste kinderen bij elkaar in de kleuterklas zaten. Eerst dronken we koffie na schooltijd. Later gingen we samen kamperen, vierden we oud en nieuw en pasten we op elkaars kinderen.

Er zijn vakantiefoto’s waarop ik niet eens meteen zie welk bruin kinderhoofd bij ons hoort. Iedereen droeg elkaars T-shirts.

Toen Henk jaren geleden een moeilijke periode op zijn werk had, stond Rob op dinsdagavond gewoon voor de deur. Jas nog aan, pak kaarten in zijn hand. Marijke bracht eten toen mijn moeder overleed. Niet één keer, maar wekenlang, in bakjes met haar naam erop omdat ik alles kwijtmaakte.

Ik vertel dat omdat het anders lijkt alsof ik van een stel vervelende mensen af wil. Dat is niet zo.

Sinds november ben ik gestopt met werken. Ik zat ruim twintig jaar op de administratie van een installatiebedrijf. Aardige mensen, vaste dagen, altijd iemand die iets kwam vragen. De eerste weken thuis vond ik heerlijk. Daarna begon ik op maandag al te bedenken wat ik donderdag zou koken.

Ik heb me ingeschreven voor schilderles in het buurthuis. Dat klinkt niet als een radicale levensverandering. Het was ook gewoon op woensdagochtend, naast een lokaal waar stoelyoga werd gegeven.

Maar ik vond het fijn om ergens te zitten waar niemand wist dat ik geen koriander lust of altijd de route uitstippel. Waar ik niet degene was die de reservering regelde.

Een vrouw van de cursus vertelde over een schilderweek in Portugal. Daarna kon je zelf verder reizen. Zij liet foto’s zien van haar eenvoudige kamer en van een busstation waar ze uren had moeten wachten. Zelfs dat leek me aantrekkelijk. Zelf ergens verkeerd uitstappen en het dan maar oplossen.

Henk moest lachen toen ik het vertelde.

‘Jij? Zonder uitgeprinte route?’

Het stak me, al bedoelde hij het niet verkeerd. Later die avond kwam hij naast me zitten om naar de kosten te kijken. Met nog tien dagen reizen erachteraan zou het een flinke hap uit ons vakantiepotje zijn, maar het kon. Hij wilde zelf niet mee. Schilderen vond hij niks en in zijn eentje rondhangen terwijl ik les had nog minder.

‘Dan ga jij toch,’ zei hij.

Ik had gehoopt dat Marijke ongeveer zo zou reageren.

Aan haar keukentafel vertelde ik eerst uitgebreid over de cursus. Pas daarna zei ik dat die in september was.

‘Welke week?’ vroeg ze.

Ik noemde de datum.

Ze keek naar haar agenda en schoof die een stukje van zich af.

‘Dan gaan wij toch weg?’

‘We hadden nog niks geboekt.’

‘Nee. Omdat we eerst wilden overleggen. Zoals altijd.’

Dat was waar. September was al jaren van ons vieren. Buiten de schoolvakanties, een huis met twee badkamers, niet te ver van een dorp. Ik was meestal degene die in januari al links stuurde.

Nu deed ik ineens alsof zij zomaar een vakantie voor mij had verzonnen.

Ik zei dat we ook een lang weekend konden doen, in juni bijvoorbeeld.

‘O, een weekend,’ zei ze. Ze stond op en ging de kopjes afwassen, hoewel er een vaatwasser was.

Ik bleef te lang zitten. We hebben het nog over haar nieuwe gehoorapparaat gehad. Ze kreeg het dopje er niet goed in. Ik weet nog dat ik overdreven geïnteresseerd deed.

Daarna werd het rommelig. Niet één grote ruzie, eerder steeds iets wat erbij kwam.

In onze groepsapp stuurde Rob een vakantiehuis. Henk antwoordde dat Frankrijk voor ons dit jaar waarschijnlijk niet doorging. Ik zat naast hem op de bank en zei dat hij dat niet zo had moeten typen.

‘Maar dat is toch zo?’

Ja, dat was zo. Alleen had ik blijkbaar gehoopt dat het zonder een duidelijk bericht vanzelf geregeld zou raken.

Rob belde hem. Ze hebben lang gepraat. Henk vertelde me later dat Rob bang was dat we elkaar straks alleen nog op verjaardagen zouden zien.

Rob is twee jaar met pensioen. Zijn werkcontacten zijn vrijwel allemaal verdwenen. Zijn broer woont in Drenthe en komt weinig deze kant op. Voor hem zijn onze kaartavonden en vakanties geen extraatjes in een volle agenda.

Dat wist ik best. Ik had er alleen niet aan gedacht toen ik die Portugese kamers bekeek.

Marijke kwam een week later langs met een ovenschaal die nog bij haar stond. Ze hield haar jas aan.

‘Ik vind het gewoon verdrietig,’ zei ze. ‘Jij hebt blijkbaar iets gemist waar wij niks van wisten.’

Ik zei dat het niet over hen ging.

‘Maar wij merken het wel.’

Daar kon ik niet zoveel tegenin brengen.

Toen zei ik toch iets lelijks. Dat ik niet de rest van mijn leven dezelfde vakantie wilde doen omdat zij slecht tegen verandering kon.

Ze keek naar Henk, die bij het aanrecht stond. Alsof ze wachtte tot hij zei dat ik even normaal moest doen.

Hij zei: ‘Ze wil ook eens iets anders, Marijk.’

Het klonk veel harder dan hij bedoelde. Ze vertrok kort daarna. De ovenschaal stond nog op tafel.

Ik heb haar die avond gebeld om mijn excuses aan te bieden. Voor die opmerking, niet voor de reis. Dat onderscheid had ik in mijn hoofd netjes gemaakt. Aan de telefoon lukte dat minder goed.

Ze zei dat zij ook wensen had opgegeven. Rob hield niet van steden, dus gingen ze naar een dorp. Ik wilde vroeger geen hotel, dus huurden we huizen. Zij had daar nooit moeilijk over gedaan.

Ik herinnerde me ineens hoe vaak ze Florence had genoemd. Ik had steeds gezegd dat het daar zo druk was.

Sindsdien spreken we elkaar wel, maar voorzichtiger. Henk staat achter mijn reis, al vraagt hij nu ook of ik niet een andere maand kan gaan. De schilderweek heeft vaste data. Verder reizen hoeft natuurlijk niet, zegt hij. Daar heeft hij gelijk in, en ik erger me eraan dat hij gelijk heeft.

Gisteren heb ik de aanbetaling gedaan. Daarna heb ik Marijke een bericht gestuurd, voordat ze het via Henk en Rob zou horen.

Ze antwoordde vanmorgen: ‘Dank dat je het laat weten.’

Zaterdag zouden we bij hen eten. Ik heb gevraagd of dat nog doorgaat. Mijn telefoon ligt naast me op de bank. Ik moet eigenlijk boodschappen doen, maar ik wacht nog even met weggaan.