Toen onze zieke vriendin vroeg of ze bij ons mocht komen wonen, zei ik nee — mijn vrouw had daar nog geen antwoord op gegeven

De logeerkamer stond al half leeg toen ik hoorde waarvoor Els hem aan het opruimen was. De dozen met kerstspullen stonden op de overloop. Ze had zelfs gekeken of er een tweede stoel naast het bed paste.

‘Voor als Marjan overdag even wil zitten,’ zei ze.

Ik had nog nergens ja op gezegd. Dat had Els ook niet, zei ze meteen. Ze keek alleen wat mogelijk was.

Sindsdien erger ik me aan die dozen. Ze staan niemand echt in de weg, maar ik loop er elke keer met een boog omheen.

Ik ben 66, Els is 64. Vorig jaar ben ik gestopt als onderhoudsmonteur. Els werkt nog twee ochtenden op een schooladministratie. Geen grootse pensioenplannen hier. We wilden wat vaker met de caravan weg en op dinsdag kunnen besluiten dat we pas woensdag de boodschappen deden.

Met Kees en Marjan waren we bijna vijfentwintig jaar bevriend. Vrijdag aten we samen, om en om bij elkaar. We zijn met z’n vieren naar de Moezel geweest, naar Denemarken en één keer naar Portugal, waar Kees en ik drie dagen ruzieden over de huurauto. Gewone ruzie. Achteraf konden we erom lachen.

Het was altijd gelijkwaardig geweest. Zij pasten op ons huis, wij hielpen met hun verhuizing. Toen Els haar moeder overleed, stond Marjan hier met eten en bleef ze zonder steeds te vragen hoe het ging. Dat vergeet ik niet.

In februari werd Marjan benauwd. Twee weken later bleek ze een agressieve vorm van lymfeklierkanker te hebben. Ze was 63 en liep daarvoor elke dag vijf kilometer.

De eerste weken deden we gewoon wat nodig was. Kees reed niet graag naar het ziekenhuis in Utrecht, dus reed ik. Els ging mee naar gesprekken en schreef dingen op. Ik haalde boodschappen en zette hun printer opnieuw aan de praat, want ineens moest er van alles geprint worden.

Niemand heeft toen een taakverdeling gemaakt. Dat zou ook vreemd hebben gevoeld.

Maar na een maand wist Els eerder dan ik wanneer Marjan een afspraak had. Mijn agenda stond vol met tijden die niet van mij waren.

Kees vroeg of ik wilde helpen met de administratie. Marjan deed thuis altijd alles. De verzekeringen, de bank, zelfs zijn afspraken bij de tandarts. Hij werkte vroeger als kok en had jarenlang hele keukens geregeld, maar bij een brief met een klantnummer raakte hij nu in paniek.

We gingen samen achter zijn laptop zitten. Hij logde in, ik zocht uit wat er moest gebeuren. Soms zat ik daar drie uur, terwijl hij steeds opstond om te kijken of Marjan iets nodig had.

Ik vond hem ook zielig. Dat maakt dit zo lastig om uit te leggen.

Het ging niet om die ene middag. Het ging om de avonden erna. Een foto van een brief om halfelf. Of ik even kon kijken. Een telefoontje tijdens het eten omdat er twee afspraken op dezelfde dag stonden. Els die op zondag de was bij hen ophaalde en vervolgens bleef omdat Marjan huilde.

Onze vrijdagavonden verdwenen zonder dat iemand dat had besloten. We aten er nog wel, maar meestal stond Els te koken en zat ik met Kees papieren door te nemen.

Een keer zette ik thuis de televisie zachter toen mijn telefoon ging. Daarna heb ik hem gewoon laten gaan. Ik bleef ernaar kijken tot het scherm zwart werd.

‘Je had ook kunnen opnemen,’ zei Els.

Ik zei dat zij dat dan maar moest doen. Op een toon waar ik niet trots op ben.

Later probeerde ik uit te leggen dat ik slecht sliep. Dat ik bij ieder bericht dacht dat er weer iets geregeld moest worden.

‘Zij slapen ook slecht,’ zei ze.

Dat wist ik. Natuurlijk wist ik dat. Alleen hield het gesprek daarmee op.

Hun enige zoon woont in Groningen en heeft een tijdelijk contract. Hij kwam in de weekenden, belde veel, regelde ook dingen. Ik heb toch een keer gezegd dat het wel makkelijk was, zo op afstand. Els vond dat gemeen. Terecht, waarschijnlijk. Die jongen zat op zondagavond ook gewoon weer tweeënhalf uur in de trein.

De vraag over onze logeerkamer kwam na Marjans tweede behandeling. Hun appartement ligt op de tweede verdieping zonder lift. Bij ons zijn de slaapkamer en badkamer boven, maar de trap is minder steil en er is een extra kamer.

Marjan vroeg het zelf, terwijl ik kopjes in de keuken zette.

‘Zouden we misschien een tijdje bij jullie kunnen? Kees ook natuurlijk. Dan hoeven jullie niet steeds heen en weer.’

Ik vroeg hoe lang een tijdje was.

‘Twee weken misschien. Even kijken.’

Ze trok aan de mouw van haar vest. Ik zag dat ze zich schaamde om het te vragen.

Ik zei dat we erover moesten nadenken.

Thuis begon Els meteen over het bed. Ik begon over de nachten. Over wie er verantwoordelijk zou zijn als Marjan koorts kreeg. Over Kees die ook mee zou komen en het feit dat we nu al nauwelijks een avond voor onszelf hadden.

‘Ze vragen geen hotel,’ zei Els.

‘Nee. Ze vragen veel meer.’

Dat klonk harder dan ik het bedoelde. Maar ik meende het wel.

Els zei dat Marjan haar beste vriendin was. Dat ze niet later wilde denken dat ze haar had laten zitten omdat wij graag rustig koffie wilden drinken.

Ik werd daar zo kwaad om dat ik naar buiten ben gegaan, zonder jas. Een heel kinderachtig rondje door de wijk.

Die avond schreef ik in ons appgroepje dat logeren bij ons helaas niet ging. Dat we wel wilden blijven helpen met vervoer en boodschappen. Ik schreef steeds ‘we’.

Els zat naast me toen de melding op haar telefoon binnenkwam.

Ze las hem twee keer en legde haar telefoon op tafel.

‘Je had op zijn minst kunnen wachten.’

Daar had ze gelijk in. Ik had het verstuurd omdat ik bang was dat ze anders ja zou zeggen.

Kees antwoordde pas de volgende ochtend. ‘Duidelijk. We zoeken iets anders.’ Marjan stuurde niets.

Er is inmiddels contact met de wijkverpleegkundige en iemand van het ziekenhuis denkt mee over ondersteuning thuis. Dat hadden we eerder moeten bespreken, maar er is ook niet ineens voor alles hulp beschikbaar.

Els slaapt nu twee nachten per week bij hen, op een opklapbed in de kleine kamer. Ze noemt het een tijdelijke oplossing. Ik heb gevraagd tot wanneer en kreeg geen antwoord.

Morgen breng ik Kees en Marjan naar het ziekenhuis. Ik weet niet of ze over mijn bericht zullen beginnen. Els heeft de afspraak op een briefje naast mijn sleutels gelegd.

Er staat ook op dat ik de rolstoel bij de ingang moet halen voordat ik de auto parkeer. Dat had ik de vorige keer onhandig gedaan.