Onze vriend bleef achter toen zijn vrouw verhuisde — nu wil hij tijdelijk bij ons wonen, maar mijn vrouw ziet het niet zitten

Marijke had voor twee personen macaroni gemaakt. Ik had onderweg naar huis tegen Henk gezegd dat hij wel kon mee-eten. Dat klinkt niet als iets waar je na bijna veertig jaar huwelijk ruzie over krijgt, maar zij zette haar bord op tafel en zei dat ik mijn portie dan maar moest delen.

Ik lachte nog. Dat maakte het erger.

We zijn allebei 66. Ik ben sinds anderhalf jaar met pensioen, Marijke werkte tot afgelopen voorjaar bij een huisartsenpraktijk. Henk en Ria kennen we van toen onze kinderen op dezelfde basisschool in Alkmaar zaten. Die kinderen hebben inmiddels nauwelijks contact. Wij zijn blijven hangen.

Vrijdagavond aten we samen, om de beurt bij iemand thuis. In mei gingen we meestal een week weg. Eerst met tenten, later huisjes met behoorlijke bedden. Henk en ik fietsten op zondagochtend. Marijke en Ria konden uren in een tuincentrum verdwijnen zonder iets te kopen.

Het was zo vertrouwd dat we verjaardagen soms niet eens meer apart afspraken. Je wist gewoon dat de anderen kwamen.

Ria ging na haar pensioen vrijwilligerswerk doen in Arnhem, bij een organisatie waar haar zus ook actief was. Eerst één dag per week. Ze hielp nieuwkomers met Nederlands en later ook met praktische dingen. Brieven lezen, meegaan naar een afspraak, dat soort werk.

Ze bleef vaak bij haar zus slapen. Vervolgens werden het drie dagen, soms vier.

Ik vond het nogal omslachtig, al dat reizen. Dat heb ik ook gezegd. Ria keek me toen aan alsof ik expres niet begreep dat ze daar graag was.

Uiteindelijk wilde ze er wonen. Ze had een appartement gevonden dat ze van haar pensioen en een stukje spaargeld kon betalen. Henk wilde niet mee.

‘Wat moet ik daar nou?’ zei hij tegen mij. ‘Hier heb ik alles.’

Daar rekende hij ons nadrukkelijk bij.

Ze zijn niet uit elkaar, zeggen ze zelf. Ria komt om het weekend naar Alkmaar. Henk is twee keer bij haar geweest. De tweede keer klaagde hij over het parkeren en daarna niet meer.

Ik heb lang gedacht dat Ria wel zou terugkomen. Marijke zei dat ik beter naar haar had moeten luisteren.

De eerste weken na haar verhuizing nodigden we Henk vaak uit. Hij zat in dat huis waar ineens niemand vroeg of hij ook koffie wilde. Ik vond dat naar. Hij kwam niet zielig doen, tenminste niet op een manier die ik meteen herkende. Hij nam wijn mee, hielp afruimen en vroeg naar onze dochter.

Maar hij ging steeds later weg.

Als ik om half elf opstond om de vaatwasser aan te zetten, begon hij nog over iets op televisie. Marijke ging een keer vast naar boven. Ik vond dat onaardig en ben haar dat later gaan zeggen.

‘Ik ben vanochtend om zeven uur opgestaan,’ zei ze. ‘Moet ik dan toestemming vragen om naar bed te gaan?’

Daar had ik geen antwoord op. Toch bleef ik vinden dat ze wat weinig geduld had.

Henk belde haar overdag. Of ze zin had om even langs te komen. Of ze toevallig boodschappen ging doen. Eén keer omdat hij een brief van de energiemaatschappij niet begreep. Henk heeft jarenlang een eigen installatiebedrijf gehad. Aan zo’n brief kon hij prima uit.

‘Hij zoekt gewoon een praatje,’ zei ik.

‘Ja. En ik ben degene die telkens opneemt.’

Ik was ondertussen twee ochtenden per week bij de jeu-de-boulesclub en kluste op woensdag met mijn broer. Ik had oprecht het idee dat wíj veel voor Henk deden. Pas toen Marijke het opnoemde, begreep ik hoeveel er gebeurde terwijl ik ergens anders was.

Niet dat ik het toen meteen anders deed. Die macaroni was een week later.

Henk merkte de spanning aan tafel. Hij at snel, zei dat het lekker was en vertrok voor de koffie. Ik schaamde me tegenover hem en werd daarom boos op Marijke. Dat is niet fraai, maar zo ging het wel.

Ze begon te huilen. Niet hard. Ze veegde steeds met haar mouw onder haar neus en zei dat ze na haar pensioen eindelijk dagen wilde hebben waarop niemand iets van haar nodig had.

‘Ik mag hem toch gewoon aardig vinden zonder elke lege middag van hem op te moeten lossen?’

Een paar dagen later belde Ria. Ik nam op omdat Marijke buiten bezig was. Ik zei iets over hoe moeilijk Henk het had.

Ze was even stil.

‘Ik heb hem gevraagd mee te gaan, Kees. Meerdere keren. Hij wil dat niet. Maar hij doet nu alsof ik hem ergens heb achtergelaten.’

Ik zei dat zijn hele leven hier zat.

‘Het mijne zat hier ook.’

Daarna vroeg ze naar Marijkes knie. Dat maakte het gesprek bijna ongemakkelijker dan wanneer ze boos was geworden.

De verbouwing kwam niet onverwacht. Henk wilde al langer zijn badkamer laten aanpassen en boven nieuw leidingwerk laten doen. De aannemer kon ineens eerder beginnen. Een week of drie, misschien vier, zou het duren.

Hij vroeg het na onze fietstocht, bij ons in de keuken.

Of hij zolang op onze logeerkamer kon. Hij zou overdag bij zijn eigen huis zijn. Alleen slapen, douchen, af en toe mee-eten. Hij zei het alsof het nauwelijks iets voorstelde.

Ik zei: ‘Dat moet toch kunnen.’

Marijke stond met de waterkoker in haar hand.

‘Dat moeten wij eerst bespreken.’

Henk keek van haar naar mij. Ik begon over de precieze data. Zij zette de waterkoker neer en liep de tuin in.

Sindsdien praten Marijke en ik in stukjes. Bij het uitruimen van de vaatwasser, in de auto, één keer midden in de nacht. Ik vind vier weken veel, maar een vriend naar een vakantiehuisje verwijzen terwijl wij een lege kamer hebben, voelt ook beroerd. Toen ik een hernia had, heeft Henk wekenlang onze tuin gedaan. Zonder dat we het vroegen.

Marijke weet dat nog best.

‘Maar jij belooft iets,’ zei ze, ‘en daarna moet ik ermee leven.’

Gisteren heb ik Henk gebeld om te zeggen dat mijn antwoord te snel was geweest. Hij zei dat hij dat al begrepen had. Het klonk netjes, bijna zakelijk. We hebben niet afgesproken om zondag te fietsen.

Hij kan de eerste week bij zijn broer terecht. Daarna weet hij het nog niet. Bij Ria zou kunnen, maar hij wil in de buurt blijven vanwege de aannemer.

Vanmorgen vroeg Marijke of ik met haar naar een appartementje in Bergen wilde kijken dat voor drie weken verhuurd wordt. Niet voor ons, voor Henk. Ze had al gevraagd wat het kostte.

Ik heb de advertentie doorgestuurd. Henk heeft hem gelezen. De aannemer begint maandag.