Mijn man gaat drie dagen per week het gezin van onze zoon helpen. Ik blijf thuis, en voel me daar elke ochtend schuldig over

Op maandag zet ik tegenwoordig nog steeds twee mokken klaar. Mijn man is dan meestal al weg. Na drie weken zou je denken dat ik dat inmiddels weet.

Henk en ik zijn allebei in de zestig. Hij reed op de bus, ik werkte jarenlang in de thuiszorg. We wonen nog in hetzelfde rijtjeshuis waar onze zoon Bas is opgegroeid. Geen grootse pensioenplannen. Een paar dagen weg met de caravan, fietsen, op donderdag naar de markt. Vooral nergens om half zeven hoeven zijn.

Bas woont tien minuten fietsen verderop, met zijn vrouw Sanne en hun zoontje Mees van drie. We hebben altijd veel contact gehad. Ze kwamen op zondag eten, Henk deed klusjes bij ze en Mees bleef geregeld slapen.

Dat deed ik graag. Dat wil ik toch zeggen, al klinkt het misschien alsof ik mezelf alvast vrijpleit.

Sanne heeft al jaren een depressie. Aan haar zie je meestal weinig. Ze vraagt hoe het gaat, onthoudt verjaardagen en kan op een verjaardag gewoon meelachen. Daarna ligt ze soms twee dagen op bed. Ik weet dat omdat Bas mij dan belt. Of omdat Sanne zelf een berichtje stuurt dat ze het weer verpest heeft.

Dan belde ik haar. Soms tien minuten, soms een uur. Ik bracht soep, haalde Mees op, vouwde was terwijl zij boven lag. Niemand heeft mij daar ooit toe gedwongen. Vaak bood ik het zelf aan, nog voordat iemand iets vroeg.

Henk wist wel dat ik hielp, maar niet hoe vaak. Sommige gesprekken vertelde ik niet door. Sanne schaamde zich al zo en ik wilde niet dat alles wat ze tegen mij zei vervolgens aan onze keukentafel besproken werd.

Achteraf is dat ook een deel van het probleem geworden. Henk dacht dat we het over wat extra oppassen hadden. Ik voelde de spanning al wanneer mijn telefoon na negen uur ging.

In februari kwam Bas alleen langs. Hij hield zijn jas aan tot ik zei dat hij toch even moest gaan zitten.

Sanne probeerde haar werk weer rustig op te bouwen. Twee korte ochtenden bij de administratie van een groothandel. Dat contact deed haar goed, zei Bas. Maar thuis liep alles vast. Hij werkte vier dagen als monteur en was vaak vroeg weg. Mees ging twee dagen naar de opvang.

Of wij maandag, dinsdag en donderdag konden komen. Van ongeveer acht tot een uur of vijf. Voor Mees, eten, een was, een beetje overzicht. Ook op de dagen dat Sanne niet werkte, zodat zij ruimte had voor haar afspraken en rust.

‘Tot ze weer wat steviger staat,’ zei hij.

Henk knikte meteen.

Ik vroeg hoelang hij ongeveer dacht.

Bas wreef met zijn handen over zijn gezicht. ‘Dat weet ik toch niet, mam.’

Hij zag er zo moe uit dat ik bijna alsnog ja zei. Er zat een scheurtje in de mouw van zijn trui. Vroeger had ik die zonder iets te zeggen meegenomen en dichtgemaakt.

Deze keer zei ik dat ik het niet kon.

Niet zo rustig als ik het hier opschrijf. Ik begon over mijn slechte slapen, over de middagen waarop ik na een telefoontje nergens meer toe kwam. Daarna zei ik iets over ons pensioen, en vanaf dat moment leek dat het enige wat hij hoorde.

‘Jullie hebben alle tijd. Wij lopen echt vast.’

‘Tijd hebben is niet hetzelfde als het aankunnen,’ zei ik.

Hij keek naar Henk. Dat vond ik nog het ergste. Alsof ik de lastige ouder was en er met zijn vader misschien nog iets geregeld kon worden.

Henk zei dat we er samen wel uit zouden komen. Bas ging naar huis zonder koffie.

Die avond kregen Henk en ik ruzie. Geen geschreeuw, maar wel steeds harder praten terwijl de televisie nog aanstond.

Volgens hem liet ik onze zoon zwemmen. Volgens mij beloofde hij werk waarvan hij niet wist wat het inhield.

‘Jij denkt aan met Mees naar de speeltuin,’ zei ik. ‘Maar wie ziet dat de koelkast leeg is? Wie praat een uur met Sanne als ze niet meer durft?’

Dat was oneerlijk. Henk heeft mij vroeger ook verzorgd na een operatie en regelde maandenlang alles voor zijn moeder. Hij is geen man die alleen de leuke dingen doet.

‘Dan leer ik dat,’ zei hij.

Twee dagen later vertelde hij dat hij zou gaan. Drie dagen, zoals Bas gevraagd had. Ik hoefde niet mee, maar hij ging zijn kind niet laten vallen.

Dat laatste bleef hangen.

Ik vroeg of hij vond dat ik dat wel deed.

Hij zei: ‘Ik weet gewoon niet hoe jij thuis kunt zitten als je weet hoe het daar gaat.’

Sindsdien zit ik dus thuis en weet ik hoe het daar gaat.

De eerste maandag heb ik bijna niets uitgevoerd. Ik had gedacht dat ik opgelucht zou zijn. In plaats daarvan keek ik telkens op de klok. Om elf uur stuurde ik Henk een berichtje of het lukte. Hij antwoordde pas om half twee: “Ja hoor. Druk.”

Hij kwam thuis met pastasaus op zijn trui en ging na het eten op de bank liggen. Ik heb niet gevraagd of hij nu begreep wat ik bedoelde. Ik wilde het wel vragen.

Sanne belde mij die week zelf. Ik zag haar naam en liet de telefoon eerst overgaan.

‘Je bent toch niet boos op mij?’ vroeg ze toen ik terugbelde.

Ik zei van niet. Dat ik moe was. Toen begon zij zich te verontschuldigen en zat ik haar weer gerust te stellen. Daarna was ik ook boos op mezelf, omdat ik tijdens haar huilen dacht aan de aardappels die nog op moesten.

Bas stuurt nu vooral berichten aan zijn vader. Foto’s van Mees krijg ik nog wel, maar het gewone geklets is bijna weg. Toen ik zaterdag langsging, hield hij de deur vast terwijl ik mijn jas uittrok. Vroeger liep ik gewoon door.

Henk en ik praten over boodschappen, de auto, zijn zus. Over de drie dagen praten we nauwelijks. Hij vindt dat ik hem verwijt dat hij helpt. Ik vind dat hij met iedere vermoeide zucht laat merken wat mijn nee kost. Misschien horen we allebei dingen die niet zo bedoeld zijn.

Gisteren vroeg hij of ik donderdag twee uurtjes kon overnemen. Hij had een controle in het ziekenhuis die al maanden stond.

Ik heb ja gezegd. Alleen die ochtend, heb ik erbij gezegd. Henk knikte en zette het in zijn agenda.

Ik moet er om kwart over negen zijn. Ik ben nu al bang dat Bas zal vragen of ik de week erna ook kan.