Al dertig jaar zaten we elk weekend met dezelfde vrienden aan tafel — tot mijn man van ons pensioen een gezamenlijk project wilde maken
Voor het eerst in jaren wist ik niet hoeveel aardappelen ik moest schillen voor de zaterdagavond. Normaal waren we met acht. Nu hadden twee mensen afgezegd, hadden twee anderen alleen een duimpje gestuurd en vroeg mijn man waarom ik eigenlijk nog voor iedereen kookte.
Ik ben drieënzestig. Henk is vierenzestig en sinds november met pensioen. We hebben geen grote huwelijksproblemen, voor zover je dat zelf kunt beoordelen. We fietsen, passen af en toe op onze kleindochter en kunnen samen een hele avond televisie kijken zonder dat er iets gezegd hoeft te worden.
Maar over onze vrienden praten we tegenwoordig alsof het een lastig dossier is.
We kennen elkaar sinds de kinderen op de basisschool zaten. Vier stellen, allemaal uit dezelfde wijk in Amersfoort. De kinderen zijn allang uitgevlogen; wij zijn blijven afspreken. Bijna ieder weekend eten bij iemand thuis, soms naar een voorstelling of met de trein een dag weg.
Niet iedereen kwam altijd. Er zijn ouders overleden, mensen ziek geweest, diensten geruild. Niemand hield dat bij. Dat vond ik juist prettig.
Henk was vroeger vaak degene die op vrijdag zei dat hij nergens puf voor had. Hij werkte als uitvoerder en was tegen het eind vooral moe van telefoontjes en gedoe met planningen. Op zaterdag bij vrienden leefde hij meestal weer op.
Nu staat hij iedere ochtend om zeven uur aangekleed beneden. Hij heeft een sporthorloge gekocht en luistert tijdens het wandelen naar podcasts over gezond ouder worden.
In het begin vond ik dat fijn. Mijn vader was na zijn pensioen in zijn stoel verdwenen. Daar was ik bij Henk bang voor geweest.
Toen hij voorstelde om met de groep een langere fietstocht te maken, zei ik meteen ja.
Het werd achtenzestig kilometer. Els had vooraf gezegd dat haar knie niet goed was, maar Henk had de route al aangepast, zei hij. Minder bruggen. Alsof dat het probleem was.
Bij de lunch zat ze met haar been op een andere stoel. Henk vroeg of haar elektrische ondersteuning wel hoog genoeg stond.
‘Dat ding trapt niet voor mij,’ zei ze.
Iedereen lachte. Ik ook. Later vroeg ik me af of het eigenlijk grappig was geweest.
Er kwamen meer plannen. Een wandelweek in de Ardennen. Een schema om samen voor een tocht van dertig kilometer te trainen. Peter deed enthousiast mee. Hij was net flink afgevallen en vond het heerlijk om daar met Henk over te praten. Zijn vrouw Anja vond vooral het hotel bij die wandelweek aantrekkelijk.
Rob en Els haakten steeds vaker af. Karin werkte nog drie dagen in de thuiszorg en zei dat ze op zondag graag eens niks wilde.
‘Van niks doen word je ook moe,’ zei Henk dan.
Dat zei hij opgewekt. Hij bedoelde het als aansporing. Maar ik zag Karin haar mond dichtdoen.
Het huis in Frankrijk begon met foto’s op zijn telefoon. Een oude boerderij in de buurt van de Morvan, met luiken die geverfd moesten worden en een bijgebouw waar volgens Henk makkelijk slaapkamers in konden.
Ik vond het prachtig. Dat is wel belangrijk om erbij te zeggen. Ik heb naast hem op de bank naar die foto’s zitten kijken en gezegd dat ik mezelf daar zag ontbijten.
Hij stuurde de advertentie naar de groep. Er kwamen hartjes. Peter belde meteen.
Een week later had Henk een map gemaakt.
De aankoop kwam neer op ongeveer vijfenveertigduizend euro per stel, nog zonder alle bijkomende kosten en de verbouwing. We zouden samen klussen, de tuin onderhouden en buiten onze eigen vakanties eventueel verhuren. Hij had een rooster bedacht voor twee werkweken per stel per jaar.
‘Zo blijven we bezig,’ zei hij tegen mij. ‘En je bouwt samen iets op.’
Ik vroeg wat er moest gebeuren als iemand niet meer kon klussen.
‘Dan doet die iets anders. We zijn toch geen tachtig?’
Ik liet het daarbij. Ook omdat ik geen zin had zijn plezier te bederven. Dat doe ik de laatste tijd vaker: iets laten liggen omdat hij er zo blij van wordt.
De zaterdag waarop hij het wilde bespreken, kwamen ze allemaal bij ons eten. Ik had lasagne gemaakt. Henk zette na het eten zijn laptop op tafel terwijl er nog schaaltjes salade stonden.
Rob vroeg al vrij snel hoe je eruit kon als je je geld nodig had.
‘Dat moeten we natuurlijk goed vastleggen,’ zei Henk.
‘Maar aan wie verkoop je dan jouw stuk?’
Daar had hij nog geen antwoord op. Hij wilde eerst weten of iedereen ervoor voelde, zei hij, voor we overal problemen bij haalden.
Els zat aan het etiket van haar bierflesje te peuteren. Uiteindelijk zei ze dat zij geen werkweken kon toezeggen.
‘Jij hoeft toch geen dak te leggen,’ zei Henk. ‘Beetje schilderen, samen koken. Wat je kunt.’
‘Ik weet soms op donderdag niet wat ik zaterdag kan.’
Het werd stil, maar niet lang. Peter begon over een aannemer die hij kende.
Toen zei Henk dat we moesten oppassen dat we niet nu al gingen leven alsof alles achter ons lag.
Ik zag Rob zijn stoel iets naar achteren schuiven.
‘Volgens mij willen ze gewoon geen huis kopen, Henk,’ zei ik.
Hij keek me aan.
‘Dat mogen ze zelf zeggen.’
Dat was terecht. Alleen ging ik toch door.
‘Maar je blijft net zolang vragen tot nee zeggen klinkt alsof je hebt opgegeven.’
Niemand zei iets. Ik hoorde de vaatwasser pompen.
Henk klapte zijn laptop dicht. Niet hard. Hij zei dat hij blijkbaar als enige nog ergens zin in mocht hebben.
Dat was ook niet eerlijk, maar ik had medelijden met hem. Daar zat hij met zijn uitgeprinte berekeningen, tussen mensen voor wie hij iets moois had willen regelen.
De koffie werd nog gedronken. Anja vroeg naar onze kleindochter. Iedereen hielp overdreven veel met afruimen.
Boven zei Henk dat ik hem voor gek had gezet. Waarom had ik thuis dan zo enthousiast gedaan?
Ik zei dat een ontbijt op een terras iets anders was dan met acht mensen eigenaar worden van een bouwval. Dat woord had ik beter niet kunnen gebruiken.
We hebben twee dagen nauwelijks gepraat.
Inmiddels weet ik dat Peter nog steeds belangstelling heeft. Henk wil met hem gaan kijken. Ik heb gezegd dat ik niet meega, maar dat ik hem ook niet ga tegenhouden om een weekend naar Frankrijk te rijden.
Rob stuurde mij apart dat hij blij was dat ik iets had gezegd. Dat bericht heb ik niet aan Henk laten lezen. Het voelde toch een beetje alsof we achter zijn rug een tweede groep begonnen.
Voor komende zaterdag heb ik nu alleen Els en Rob uitgenodigd. Henk weet het. Hij vroeg of het huis dan de hele avond verboden onderwerp was.
‘Liever niet,’ zei ik. Daarna heb ik gevraagd of hij brood wilde halen.
Dat heeft hij gedaan. Twee stokbroden, terwijl we maar met vier zijn.