Na 34 jaar vriendschap vraagt hij ons elke maand een weekend voor zijn vrouw te zorgen. Sinds we aarzelen, zijn we volgens hem geen echte vrienden meer
Op onze keukenkalender stonden in april meer afspraken van Marijke dan van onszelf. Geheugenpoli, kapper, bloedprikken. Bij de kapper had mijn vrouw Els een vraagteken gezet. Ze wist niet meer of zij alleen zou rijden of ook moest blijven wachten.
Ik ben zevenenzestig. Els is vierenzestig en sinds november met pensioen. We hadden onze fietsen laten nakijken en een huisje in de Achterhoek geboekt. Geen wereldreis. Gewoon doordeweeks weg kunnen, zonder eerst diensten te ruilen of vakantiedagen te tellen.
Dat vertel ik erbij omdat het inmiddels klinkt alsof wij een of ander luxeleven verdedigen terwijl onze vrienden verzuipen.
Henk en Marijke kennen we vierendertig jaar, via de badmintonvereniging. De laatste jaren speelden we niet meer, maar op vrijdag aten we nog altijd samen. Om de beurt koken. In de zomer fietsen, meestal met te veel stops voor koffie volgens Henk en te weinig volgens mij.
Marijke kon met Els verschrikkelijk lachen om dingen die ze mij daarna niet uitgelegd kregen. Henk en ik hebben samen twee keukens gesloopt. Toen ik na een heupoperatie weken slecht liep, kwam hij iedere dinsdag. Hij bracht me naar de fysio en zette zonder iets te vragen de vuilnisbak buiten.
Dat vergeet ik niet. Juist daarom zit het me zo hoog.
De diagnose kwam afgelopen najaar. We hadden al wel iets gemerkt. Marijke vroeg soms twee keer wanneer we kwamen. Een keer stond de ovenschotel nog koud op het aanrecht toen wij aankwamen. Zij dacht dat we zaterdag zouden eten.
Sinds de diagnose praat Henk bijna uitsluitend over wat er nog goed gaat. En er gaat ook veel goed. Ze herkent ons, weet precies welke kleinkinderen we hebben en merkt eerder dan ik wanneer Els stil is. Alleen lukt plannen nauwelijks meer. Als er iets verandert, raakt ze overstuur.
Henk zei meteen dat hij geen vreemden over de vloer wilde.
‘Daar wordt ze alleen maar onrustig van.’
Ik vond dat toen begrijpelijk. Alles was nog nieuw.
We begonnen met kleine dingen. Els ging mee naar een afspraak omdat Henk naar de tandarts moest. Ik zocht met hem een verzekeringsbrief uit. We kookten wat extra, zodat ze de volgende dag ook eten hadden.
Daarna belde hij steeds vaker.
Of Els donderdag kon komen, want hij moest echt even de stad in. Of ik naar een rekening wilde kijken. Of we vrijdag bij hen konden koken in plaats van thuis, want Marijke was zo moe.
Hij vroeg het meestal vriendelijk. Dat maakt het misschien juist lastig om uit te leggen. Er was niet één moment waarop ik dacht: nu worden we gebruikt.
Wel merkte ik dat ik zijn naam op mijn telefoon zag en eerst even bleef zitten.
Els sliep slechter. Ze had in de zorg gewerkt, de laatste jaren op de planning, en was blij dat er eindelijk niet steeds iemand iets van haar nodig had. Nu zocht ze ’s avonds uit wat ze met Marijke kon doen zonder haar in de war te brengen.
Tegelijk zei ze tegen mij dat ik niet zo op de klok moest kijken als we daar waren.
‘Ze merkt dat, hoor.’
Dat was terecht. Ik had een keer mijn jas al aangetrokken terwijl Marijke nog haar verhaal vertelde. Hetzelfde verhaal dat ik die middag al gehoord had. Ik schaam me daar nog voor.
In maart zijn we vier dagen weggeweest. Henk belde op de tweede avond omdat hij de inloggegevens van de zorgverzekering niet kon vinden. Ik zei dat het vast tot maandag kon wachten.
‘Bij jullie wel, ja,’ zei hij.
We hebben daarna niet meer prettig gegeten. Els vond dat ik best even had kunnen meekijken. Ik vond dat zij niet namens mij moest aanbieden dat ik dat zou doen. Vervolgens kregen wij ruzie over hun administratie, in een huisje waar we maanden naar hadden uitgekeken.
De vraag over die weekenden kwam twee weken later, tijdens het eten. Marijke schepte nog aardappels op terwijl Henk zijn agenda pakte.
Hij wilde één weekend per maand naar zijn broer in Drenthe. Even slapen zonder te luisteren of zij uit bed kwam. Niet steeds hoeven bedenken wat er gegeten moest worden.
Ik begreep dat zo goed dat ik eerst knikte.
Toen zei hij dat wij van vrijdagmiddag tot zondagavond bij Marijke konden blijven. Hij had al gekeken welke weekenden ons waarschijnlijk uitkwamen.
Els legde haar vork neer.
‘Henk, dat kunnen we niet vast toezeggen.’
‘Eén weekend maar.’
‘Elke maand,’ zei ik.
Hij keek naar mij, niet naar haar.
‘Jullie zijn toch vrij?’
Ik begon over hulp via de huisarts. Over iemand die met hen mee kon kijken, een casemanager misschien, en over dagbesteding. We wisten niet precies wat er mogelijk was, maar dat konden we uitzoeken.
Henk schoof zijn agenda dicht.
‘Ze is geen pakketje dat ik ergens afgeef.’
Marijke keek toen op.
‘Ik wil best ergens koffiedrinken,’ zei ze.
Niemand antwoordde meteen. Daarna vroeg ze of er nog jus was.
Later, bij de voordeur, zei Henk dat hij nu wist wat onze vriendschap waard was. Voor fietsen en gezellig eten waren we er wel. Nu het moeilijk werd, kozen we voor onszelf.
Ik zei iets lelijks terug. Dat hij onze hele agenda niet kon opeisen omdat hij zelf niemand wilde bellen.
Hij werd rood en deed de deur open. We zijn vertrokken zonder een volgende vrijdag af te spreken.
Sindsdien hebben we twee keer contact gehad. Eén keer over een geleende accuboormachine. De andere keer belde Marijke zelf. Ze vroeg of Els boos op haar was.
Els ging met de telefoon naar boven. Toen ze terugkwam, had ze dikke ogen en was er voor dinsdag afgesproken.
Ik ben niet meegegaan. Niet uit protest, al kwam dat blijkbaar wel zo over. Ik had gewoon geen zin om tegenover Henk te zitten en te doen alsof ik niet nog steeds kwaad was.
Volgens Els zag hij er beroerd uit. Er lag was op de bank en hij was vergeten brood uit de vriezer te halen. Ze hebben samen boodschappen gedaan.
Gisteren heeft ze aangeboden volgende week zaterdag bij Marijke te blijven, zodat hij naar zijn broer kan. Eén dag, geen heel weekend.
Ze vertelde het pas toen het al afgesproken was.
Ik zei dat het goed was. Daarna vroeg ze of ik er ook bij zou zijn, want alleen vond ze het toch spannend.
Ik heb nog geen antwoord gegeven. De boekingsbevestiging voor de Achterhoek ligt naast me. We moeten uiterlijk morgen beslissen of we die week nog willen verplaatsen.