Dertig jaar lang deden we alles met dezelfde vrienden — nu wil mijn man niet meer mee en moet ik alleen boeken

Ik heb de laatste weken vaker iets in onze groepsapp getypt en weer weggehaald dan daadwerkelijk verstuurd. Meestal iets onbenulligs. Of we donderdag bij ons zouden kaarten. Wie er nog een salade meenam. Dingen waarvoor ik vroeger niet eerst hoefde na te denken over hoe ze zouden overkomen.

We zijn met acht mensen, vier stellen, allemaal begin zestig. Mijn man Henk is vierenzestig, ik ben tweeënzestig. We kennen elkaar van toen onze kinderen op dezelfde basisschool zaten. De kinderen spreken elkaar nauwelijks meer. Wij zitten nog iedere donderdag bij elkaar.

Dat is niet altijd gezellig geweest, zoals niemand dertig jaar lang iedere week gezellig is. Er zijn stiltes gevallen om opmerkingen over kinderen en een keer hebben twee mannen maandenlang niet samen willen fietsen. Toch bleven we komen.

Toen ik na mijn heupoperatie nauwelijks de trap op kon, stond Marjan iedere dinsdag met boodschappen voor de deur. Toen Henks vader overleed, heeft Rob zonder overleg de broodjes voor na de uitvaart geregeld. Precies de goede hoeveelheid ook. Zo kennen we elkaar.

Daarom vind ik het moeilijk om dit op te schrijven zonder dat het lijkt alsof onze vrienden oppervlakkige mensen zijn.

Henk vindt trouwens ook niet dat ze dat zijn. Zegt hij.

Vorig jaar stopte hij met zijn werk als planner bij een installatiebedrijf. Hij was moe, snel geïrriteerd en voortdurend bezig met dingen die nog moesten. De eerste maanden thuis ruimde hij vooral op. Gereedschap, oude kabels, kampeerspullen die we sinds 2012 niet meer hadden gebruikt.

Daarna hield het niet op.

Hij las over minimalisme, keek filmpjes en begon bij iedere aankoop te vragen of we die echt nodig hadden. Eerst vond ik dat prettig. Onze schuur is weer begaanbaar. We hebben minder abonnementen en hij is rustiger geworden. Hij loopt elke ochtend een uur, kookt uitgebreid en slaapt beter.

Maar wat voor hem een opluchting werd, begon aan tafel met onze vrienden te schuren.

We hadden altijd al onze vaste dingen. Donderdag kaarten, in het voorjaar een weekend weg, rond kerst uit eten. Daar kwamen de laatste jaren steeds meer uitstapjes bij. Een wijnproeverij, een concert met hotel, een restaurant waar je vooraf het hele menu moest betalen.

Eerlijk is eerlijk: ik vond het ook weleens veel. Maar ik ging graag mee.

Henk niet meer. Een wandeling wilde hij wel. Samen eten bij iemand thuis ook. Alleen geen tweehonderd euro uitgeven om ergens te slapen waar hij niet beter sliep dan thuis.

De eerste keer lachten ze.

‘Dan neem je je eigen boterhammen mee,’ zei Rob.

Henk lachte mee. Een maand later niet meer.

Bij Petra en Kees thuis vertelde Petra over hun nieuwe keuken. Ze was er blij mee, vooral met de oven op ooghoogte omdat haar rug steeds opspeelt.

Henk vroeg wat er eigenlijk mis was geweest met de oude.

Ik voelde het meteen aan de manier waarop ze haar koffiekopje neerzette.

‘Die was drieëntwintig jaar oud, Henk.’

‘Ja, maar deed hij het nog?’

In de auto zei ik dat hij soms klonk alsof iedereen eerst toestemming bij hem moest vragen.

Hij keek verbaasd. Hij had toch alleen iets gevraagd?

Dat doet hij dus vaker. Iets zeggen waarvan hij zelf vindt dat het neutraal is, en vervolgens niet begrijpen waarom iemand zich aangevallen voelt. Tegelijk werd er inmiddels bij iedere aanbieding geroepen dat ze het vooral niet aan Henk moesten laten zien. Ook als hij gewoon rustig zijn kaarten zat te sorteren.

In januari kwam de vakantie ter sprake. Tien dagen naar een luxe verblijf in Portugal, met een zwembad, huurauto’s en ontbijt erbij. Marjan had een link doorgestuurd. Het zag er prachtig uit. Ik heb die avond langer naar de foto’s gekeken dan ik tegen Henk heb gezegd.

We zijn nog nooit zo lang met elkaar weggeweest. Nu iedereen minder werkte, kon het eindelijk.

Het kwam neer op ruim tweeduizend euro per persoon, zonder alle etentjes. Wij kunnen dat betalen. Niet gedachteloos, maar we hoeven er niets noodzakelijks voor te laten.

Voor Henk maakte dat geen verschil.

‘Ik wil niet tien dagen ergens zitten omdat we met z’n allen besloten hebben dat dit nu eenmaal gezellig is.’

Ik zei dat ik het misschien werkelijk gezellig zou vinden.

Daar reageerde hij niet meteen op.

De donderdag erna begon Rob erover terwijl de kaarten nog op tafel lagen.

‘Kun jij die principes niet één keer parkeren? Gewoon voor de sfeer.’

Henk schoof zijn stoel iets naar achteren.

‘Ik hoef toch geen vakantie te kopen om te bewijzen dat ik jullie aardig vind?’

Daarna praatte iedereen door elkaar. Petra zei dat niemand dat beweerde. Kees vroeg waarom tegenwoordig overal een discussie van gemaakt moest worden. Marjan bleef stil, tot Henk zei dat hij tenminste probeerde bewuste keuzes te maken.

‘Wij ook,’ zei ze. ‘Alleen andere dan jij.’

Dat vond ik terecht. Ik heb het niet gezegd.

Later noemde Rob het egoïstisch. Dertig jaar vriendschap en nu moest alles wijken voor Henks nieuwe hobby. Dat woord maakte Henk kwaad. Dit was geen hobby, zei hij. Hij wilde eindelijk leven op een manier die bij hem paste.

Ik zat ernaast en haalde de lege schaaltjes van tafel. Ik wist werkelijk niet aan welke kant ik ze moest neerzetten.

Sindsdien vraagt iedereen mij afzonderlijk wat we gaan doen. Niemand vraagt het Henk nog.

Petra belde en zei dat ik natuurlijk ook alleen mee kon. Lief bedoeld, denk ik. Daarna voegde ze eraan toe dat het misschien wel ontspannen zou zijn zonder steeds dat commentaar.

Daar heb ik om gelachen. Daar schaam ik me voor.

Henk zegt dat ik moet gaan als ik dat wil. Maar toen ik vroeg of hij dat echt niet vervelend zou vinden, zei hij: ‘Ik zou zelf niet zo gemakkelijk zonder jou boeken.’

Ik vind dat geen eerlijke zin. Ik weet ook dat ik zelf weleens zoiets zeg.

Gisteren moest de aanbetaling binnen zijn. Ik heb mijn deel overgemaakt, aan de keukentafel terwijl Henk een band van zijn fiets plakte.

Toen ik het vertelde, knikte hij. Hij vroeg of ik een eigen kamer kreeg. Dat wist ik nog niet; Marjan zou bellen met de accommodatie.

Vanmorgen vroeg hij of we donderdag gewoon naar Kees en Petra gingen.

Ik zei dat ik dacht van wel.

Daarna heb ik in de groepsapp gevraagd hoe laat we werden verwacht. Petra antwoordde halfacht. Verder zei niemand iets, ook niet over de vakantie. Ik heb Henk verteld dat we om kwart over zeven moesten vertrekken.