Na veertig jaar vriendschap zouden we samen een huis in Frankrijk kopen — tot ik de definitieve handtekening niet meer durfde te zetten

Ik heb de makelaar geschreven dat de vertraging door onze bank kwam. Dat was niet waar. Het geld stond al drie weken op een spaarrekening waarvan ik iedere ochtend het saldo controleerde, alsof het ’s nachts kon verdwijnen.

De handtekening die nog ontbrak, was de mijne.

Mijn vrouw Els vond dat ik eerst met Kees had moeten overleggen voordat ik die mail verstuurde. Daar had ze gelijk in. Alleen waren we inmiddels op een punt gekomen waarop ik voor alles eerst met Kees moest overleggen, behalve voor de dingen die hij voor ons besliste.

We kennen hem en Marijke ruim veertig jaar. Ik ben zesenzestig, Els een jaar jonger. Onze kinderen hebben bij elkaar gelogeerd in campingbedjes en later dronken ze samen stiekem bier. Toen mijn vader overleed, heeft Kees zijn auto schoongemaakt omdat we daarmee naar de begrafenis zouden rijden. Hij zei er niets over. Dat soort vrienden zijn het.

Het huis in Frankrijk was oorspronkelijk een grap. Iedere keer als we terugreden van vakantie, zei iemand dat we eigenlijk gewoon moesten blijven.

Na mijn pensioen werd het serieus. Een ruim huis in de Gard, vier slaapkamers, een zwembad dat opgeknapt moest worden. We zouden er zelf een deel van het jaar zitten en in de zomer verhuren. Kees is handig, Marijke sprak van ons vieren het beste Frans. Els wilde de tuin doen. Ik zou de boekingen en de financiën bijhouden.

We hadden zelfs afgesproken hoe we met boodschappen zouden omgaan. Achteraf vind ik dat haast gênant. Wel praten over bonnetjes van de supermarkt, niet over wat er moest gebeuren als een van ons ziek werd.

Marijke vergat toen al dingen. Een afslag die we al jaren namen. De naam van de buurvrouw. Niets waar wij meteen iets ernstigs achter zochten.

Tijdens een week in Frankrijk boekte ze een tweede huurauto omdat ze de bevestiging van de eerste niet kon vinden. Aan de balie werd ze boos. Die man had volgens haar twee keer op dezelfde knop gedrukt.

Ik betaalde het bedrag dat we niet terugkregen. Kees zou het thuis verrekenen. Dat is erbij ingeschoten, en ik heb er ook niet meer om gevraagd.

Twee maanden later kwam Kees alleen langs. Els zette koffie, maar hij hoefde niets.

Bij de geheugenpoli was beginnende dementie vastgesteld. Marijke was erbij geweest. Ze had na afloop vooral gevraagd of ze nog mocht autorijden; volgens Kees was de rest nauwelijks tot haar doorgedrongen.

‘Alsjeblieft niet tegen de kinderen beginnen,’ zei hij. ‘Dat doen we zelf. En tegen haar ook niet steeds dat woord. Ze raakt er helemaal van overstuur.’

We beloofden niets rond te vertellen. Dat voelde vanzelfsprekend.

Daarna werd het ingewikkelder.

Als Marijke vroeg waarom Kees voortaan meeging naar afspraken, zei hij dat hij toch tijd had. Als ze dezelfde vraag voor de vierde keer stelde en hij kortaf werd, moesten wij het onderwerp veranderen. Toen ze tijdens een etentje beweerde dat Els geld uit haar tas had gehaald, zei Kees dat ze slecht had geslapen.

Els huilde pas thuis. De volgende ochtend bracht ze Marijke een bak zelfgemaakte soep.

‘Ze kan er toch niets aan doen,’ zei ze.

Dat weet ik. Ik weet ook dat Kees moe is. Hij belt tegenwoordig soms vanuit de auto, op een parkeerplaats, omdat hij thuis niet vrij kan praten.

Maar ondertussen ging het huis gewoon door.

Marijke stuurde in één week drie verschillende schoonmaaksters een bericht dat ze konden beginnen. We waren nog niet eens eigenaar. Eén vrouw had er een andere klus voor afgezegd. Kees vroeg mij of ik iets kon overmaken, voor het fatsoen. Het was geen enorm bedrag. Dat maakte weigeren juist zo kinderachtig.

Bij de volgende bezichtiging liep Marijke boos weg omdat we buiten haar om over haar huis zouden praten. We stonden met de makelaar over een lekkende dakgoot te praten. Kees ging haar zoeken. Els volgde hem. Ik bleef achter en deed alsof dit allemaal heel gewoon was.

Die avond zei ik tegen Els dat ik dit niet zag zitten.

‘Het is nog steeds Marijke,’ zei ze.

‘Dat zeg ik toch niet?’

‘Je doet wel alsof ze alleen nog een risico is.’

Ik heb toen gezegd dat zij gemakkelijk gul kon zijn met geld dat ik had verdiend. Een rotopmerking. Els heeft jarenlang in de zorg gewerkt, in deeltijd omdat ik onregelmatige diensten draaide. Ons spaargeld is van ons samen. Ik heb mijn excuses aangeboden, maar ze haalt die zin soms nog aan.

Voor de definitieve koopakte moesten we opnieuw naar Frankrijk. Onze eigen voorwaarden waren inmiddels afgehandeld. Ik stelde voor om vóór die reis onafhankelijk advies te vragen over het eigendom, de verhuur en wat er moest gebeuren als iemand niet meer mee kon beslissen of eruit wilde.

Kees reageerde alsof ik hem van diefstal beschuldigde.

‘We vertrouwen elkaar toch?’

‘Ja. Maar we weten niet wat er gaat veranderen.’

‘Niemand weet dat.’

Daar had hij ook gelijk in. Dat maakte het gesprek niet makkelijker.

Hij vroeg of Els en ik voorlopig meer van de administratie konden doen. Hij zou het onderhoud wel op zich nemen. Over extra kosten konden we later praten. Marijke moest vooral het gevoel houden dat het ook haar project was.

‘En als dat onderhoud niet lukt?’ vroeg ik.

Hij keek me zo moe aan dat ik bijna zei: laat maar.

Marijke zelf belde mij die zondag. Ze wilde weten waarom alles zo lang duurde. Ik begon weer over de bank.

‘Volgens Kees heb jij bezwaar,’ zei ze.

Ik stond bij het aanrecht met mijn telefoon tegen mijn oor. Els zat in de kamer en kon me horen.

Ik zei dat ik bang was dat we dingen beloofden die we niet konden volhouden.

Marijke bleef even stil.

‘Dan moet je dat zeggen. Niet doen alsof het geld onderweg is.’

Ze klonk gewoon als Marijke. Dat vond ik op dat moment bijna het moeilijkst.

Ik heb nog niet getekend. Ik heb Kees wel verteld dat ik niet verder wil zonder afspraken waar we alle vier bij betrokken zijn en advies van iemand die niet onze vriend is. Hij zegt dat we daarmee waarschijnlijk het huis kwijtraken.

Els vindt nog steeds dat we het zouden kunnen redden, juist omdat we elkaar zo lang kennen. Gisteren heeft ze gevraagd of ik zonder hen wél in Frankrijk zou willen wonen. Ik wist het antwoord niet.

Voor zaterdag stond er een etentje bij ons gepland. Kees heeft afgezegd. Marijke appte vanmiddag of ze iets mee moest nemen. Ik heb geschreven dat ik haar straks even bel.