Na dertig jaar vriendschap wilde ik één vakantie voor onszelf — mijn man vond dat ik onze zieke vriend in de steek liet

Ik had voor twee personen boodschappen gedaan. Dat merkte ik pas toen ik in het huisje op Ameland alles in de koelkast zette. Twee bakjes kwark, kaas die ik zelf niet lekker vind, zes flesjes van Henks bier.

Hij was thuisgebleven. Niet omdat wij uit elkaar zijn, al voelde het bij de boot wel een beetje zo. Hij vond dat hij niet weg kon. Ik vond dat we onderhand nooit meer weg konden.

Ik ben 64, Henk is 67. Onze vrienden Kees en Marja kennen we bijna dertig jaar, van een wandelvereniging waar we inmiddels allemaal geen lid meer van zijn. We bleven wel samen wandelen. Daarna eten, kaarten, soms een weekend weg. Niks bijzonders eigenlijk, maar juist daardoor waren ze een vast onderdeel van ons leven.

Toen Henk zijn baan kwijtraakte, kwam Kees op woensdag gewoon koffie drinken. Niet informeren of er al sollicitaties liepen. Gewoon koffie. Dat heeft Henk veel gedaan.

En toen wij onze keuken verbouwden, aten we drie weken bij hen. Het was nooit tellen wie wat voor wie deed. Dat doe ik nu wel, in mijn hoofd, en daar schaam ik me voor.

Kees heeft MS. Hij kon daar lang redelijk mee uit de voeten, met slechte periodes tussendoor. De laatste anderhalf jaar is zijn wereld kleiner geworden. Wandelen gaat nauwelijks meer, autorijden doet hij niet meer en soms is douchen al genoeg om de rest van de ochtend bij te moeten komen.

Marja rijdt niet. Nooit gedaan. Vroeger was dat geen probleem.

In het begin boden we zelf alles aan. Natuurlijk bracht Henk hem naar het ziekenhuis. Natuurlijk haalde ik boodschappen als ik toch ging. Ik maakte extra pastasaus en nam die mee. Het voelde goed dat we iets konden doen.

Alleen kwam er steeds iets bij.

Een formulier dat Marja niet begreep. Een rit naar de apotheek. Even blijven omdat ze zelf naar de kapper moest. Op zondag langsgaan omdat Kees zo somber was. Soms belde ze terwijl ik mijn jas al aanhad om naar de markt te gaan.

‘Je hoeft niet meteen te komen hoor,’ zei ze dan. Daarna vertelde ze hoe zwaar de nacht was geweest.

Dan ging ik toch.

Ik weet niet of zij dat bewust deed. Waarschijnlijk meestal niet. Ze was moe. Ik hoorde het aan alles. Maar ik werd er ook moe van en daar leek nergens ruimte voor.

Wat me nog het meest benauwde, was dat onze vrije tijd alvast van hen leek te zijn. Als wij niets hadden afgesproken, waren we dus beschikbaar.

Henk zei steeds: ‘Wij kunnen straks weer gewoon naar huis. Zij zitten ermee.’

Dat was waar. Het werd alleen op alles het antwoord.

Op een zaterdag had ik mijn telefoon boven laten liggen. Ik was in de tuin bezig geweest en daarna op de fiets naar mijn zus gegaan. Toen ik thuiskwam, had ik zeven gemiste oproepen. Er was niets met Kees gebeurd. Marja wilde weten of wij zondag konden komen lunchen, want ze had behoefte aan wat gezelligheid.

Ik werd kwaad op een manier die niet bij die lunch paste.

‘Ik wil gewoon eens twee dagen niet nodig zijn,’ zei ik tegen Henk.

Hij keek op van de krant.

‘Nou, lekker dan. Zal ik dat zo doorgeven?’

Dat heeft hij niet gedaan. Maar vanaf dat moment praatten we er anders over. Voorzichtiger en tegelijk gemener.

Onze vakantie op Ameland stond al sinds november geboekt. Tien dagen in juni, buiten de drukte. We waren er acht jaar niet geweest. Ik had er belachelijk veel zin in. Lezen, fietsen, ergens koffie drinken zonder op de tijd te letten.

Drie weken voor vertrek kreeg Kees de datum voor de eerste behandeling met een ander medicijn via een infuus. Op de maandag nadat wij zouden aankomen. Een lange dag in het ziekenhuis, met controles eromheen. Ze zagen er allebei tegenop.

Marja appte in ons groepje: ‘Henk, kun jij ons dan brengen? Fijn als je erbij bent de eerste keer.’

Geen van beiden noemde onze vakantie. Henk antwoordde dat hij even zou bellen.

Ik stond naast hem toen hij dat typte.

‘We zijn dan op Ameland.’

‘Dat weet ik.’

‘Waarom zeg je dat dan niet?’

Hij legde zijn telefoon neer alsof ik hem ergens op betrapt had.

We hebben die avond tot na twaalven aan tafel gezeten. Ik stelde een taxi voor. Zijn broer woonde op drie kwartier afstand; misschien kon die mee. Wij konden best bijdragen aan de kosten. Henk vond dat ik deed alsof het alleen om vervoer ging.

En eerlijk is eerlijk: dat was niet zo. Kees wilde iemand bij zich die hij vertrouwde. Marja wilde niet alleen verantwoordelijk zijn voor alles.

‘Hij is bang,’ zei Henk.

‘Ik ben ook weleens bang,’ zei ik. ‘Of moe. Alleen bij mij moet er eerst iets vastgesteld worden, geloof ik.’

Dat was een nare opmerking. Henk antwoordde niet meer.

De volgende dag belde ik Marja zelf. Ik zei dat de vakantie doorging, wat nog helemaal niet besloten was. Mijn stem klonk opgewekter dan ik me voelde.

Ze was even stil.

‘Ja. Natuurlijk. Jullie hebben ook je eigen leven.’

Ik hoorde aan haar dat ze huilde, of net gehuild had. Toch vroeg ik niet verder. Daar denk ik vaker aan dan aan alles wat ik wél voor haar gedaan heb.

Henk bleef thuis. Eerst zei hij dat hij na de behandeling zou komen. Later werd dat misschien donderdag, afhankelijk van hoe het ging. Ik zei dat hij niet hoefde te komen als hij de hele tijd liever thuis zou zijn.

Hij zei: ‘Maak het nou niet nog moeilijker.’

Dus nu zit ik hier sinds vrijdag. Ik heb gefietst en slecht geslapen. Gisteren zat ik tussen allemaal stellen in een strandtent en heb ik veel te snel mijn broodje opgegeten.

De behandeling is inmiddels geweest. Kees was beroerd erna, maar ze mochten die middag naar huis. Hij stuurde me zelf een berichtje: ‘Jammer dat je er niet was. Geniet een beetje daar.’ Ik weet nog steeds niet hoe ik dat moet lezen.

Henk belde vanavond. We praatten over de overtocht en het weer. Daarna vroeg hij of er nog plek was op de boot van donderdag.

Ik heb gezegd dat hij dat even moest nakijken. Zijn bier staat nog in de koelkast.