Mijn man regelde alles voor onze vriendengroep, maar toen een vriend ernstig ziek werd, vond ik zijn agenda ineens ondraaglijk
Het rooster dat ik had gemaakt, hing al bij drie mensen op de koelkast voordat onze vrienden wisten dat het bestond. Achteraf schaam ik me daar het meest voor. Op dat moment was ik vooral opgelucht dat er eindelijk iets gebeurde.
Ik ben drieënzestig. Mijn man Henk is vierenzestig. Twee jaar geleden verkochten we onze fietsenzaak en sindsdien hebben we voor het eerst een leven dat niet om openingstijden draait.
We wonen al ruim dertig jaar in hetzelfde Gelderse dorp, maar veel mensen kenden we vooral van een lekke band of een nieuwe kinderfiets. Na de verkoop werden dat ineens mensen met wie we gingen wandelen. Daarna kwam er een etentje. Inmiddels eten we bijna iedere donderdag met vier stellen, om de beurt bij iemand thuis.
Henk regelt het. Hij vraagt wie er kan, reserveert als we uit eten gaan en weet welke wandeling niet langs drie modderige weilanden loopt. Iedereen vindt dat prettig. Ik meestal ook.
Hij kan alleen moeilijk ophouden met regelen.
Toen Kees in het voorjaar longkanker bleek te hebben, maakte Henk op verzoek van zijn vrouw Marijke een apart WhatsAppgroepje. Kees wilde niet steeds dezelfde vragen beantwoorden. Marijke zou af en toe een bericht sturen en wie iets kon doen, kon dat daar aanbieden.
Dat klonk verstandig. De eerste weken werkte het ook zo.
Maar daarna werd het stiller. Kees begon met behandelingen. Marijke stuurde soms op zondagavond een kort bericht. Veel moe. Weinig trek. Morgen weer naar het ziekenhuis.
Er kwamen hartjes onder. Een sterktewens. Daarna vroeg iemand wie er donderdag mee naar het pannenkoekenrestaurant ging.
Ik deed daar zelf ook aan mee. Dat moet ik er wel bij zeggen.
Op een dinsdag kwam ik Marijke tegen bij de supermarkt. Ze stond bij de broodafdeling met een pak beschuit in haar hand. Haar jas zat scheef dichtgeknoopt.
‘Ik weet gewoon niet meer wat hij wil eten,’ zei ze.
We hebben misschien tien minuten gepraat. Ze vertelde dat ze ’s nachts luisterde of Kees nog ademde. Dat hun dochter vaak belde, maar in Groningen woonde en ook niet telkens kon komen.
Thuis zei ik tegen Henk dat we vaker langs moesten gaan.
‘Dan vraag je wanneer het uitkomt.’
‘Dat bedoel ik nou. Dan moet zij weer iets regelen.’
Hij zette de boodschappen in de koelkast. Heel rustig. Daar werd ik al kwaad van.
‘We kunnen toch niet zomaar binnenvallen?’
‘Een pan soep voor de deur zetten is geen binnenvallen.’
‘Vorige week hadden ze drie pannen soep.’
Dat wist ik niet. Hij wel, omdat Marijke hem had gevraagd even in het groepje te zetten dat hun vriezer vol zat.
In de weken daarna ging ik toch twee keer langs. De eerste keer bleef ik op de stoep. Marijke kwam zonder schoenen aan naar de deur en begon meteen te huilen. Ik heb haar vastgehouden. Later vertelde ik Henk dat ze blijkbaar heel hard iemand nodig had gehad.
De tweede keer deed Kees zelf open. Hij keek langs me heen naar de auto.
‘Is er iets?’
Ik voelde me plotseling een collectant. Ik had bloemen meegenomen en hoorde mezelf zeggen dat hij niet hoefde te schrikken.
Hij liet me binnen, maar na een kwartier ben ik weggegaan. Pas buiten bedacht ik dat hij misschien had liggen slapen.
Toch bleef ik vinden dat Henk zich achter afspraken verschool. Als Marijke niets stuurde, gebeurde er niets. Onze donderdagen gingen gewoon door. Er werd gelachen, er kwam wijn op tafel. Ik zat er soms met een boosheid die ik niet goed kon uitleggen.
‘Het is net of ze uit de groep verdwijnen omdat ze niet meer gezellig mee kunnen doen,’ zei ik.
Henk vond dat oneerlijk. Hij had Kees naar het ziekenhuis gereden en hun heg geknipt. Dat was waar. Maar hij vroeg nooit hoe Marijke de nachten doorkwam. Tenminste, niet waar ik bij was.
Dus maakte ik dat rooster.
Niet ingewikkeld, vond ik. Elke dag één stel dat even contact zocht of langsging. Boodschappen, een was meenemen, samen koffie. Ik stuurde het naar de andere drie stellen, zonder Kees en Marijke, met de vraag wie welke dag kon.
Henk zat naast me toen de eerste reacties binnenkwamen.
‘Wat heb jij nou verstuurd?’
Ik zei dat hij toch niet de baas van onze vrienden was. Dat klonk kinderachtiger dan ik bedoelde.
Die donderdag aten we bij Anja en Rob. Marijke kwam ook; hun zoon was bij Kees. Ze had voor het eerst in weken oorbellen in. Ik herinner me dat omdat ik meteen dacht: zie je wel, even eruit doet haar goed.
Tijdens het eten vroeg Rob of dinsdag voor hen een handige bezoekdag was.
Marijke legde haar vork neer.
‘Welke dinsdag?’
Ik begon uit te leggen dat we de hulp wat wilden verdelen. Dat ze niet steeds zelf hoefde te vragen.
Henk zei: ‘Dat had je eerst moeten overleggen.’
‘Kunnen we dit niet gewoon samen bespreken?’ zei ik. Veel te scherp.
Niemand at meer. Alleen Rob draaide nog spaghetti om zijn vork, tot Anja hem aankeek.
Ik zei dat vriendschap toch niet betekende dat je netjes op een uitnodiging bleef wachten terwijl iemand kopje-onder ging.
‘En jij bepaalt wanneer dat is?’ vroeg Henk.
Daarna zei Marijke zacht dat ze geen dagelijkse bezoeken wilde.
Ik begon meteen over korte bezoekjes, desnoods alleen iets afgeven.
‘Nee,’ zei ze. ‘Ook dat niet altijd.’
Ze vertelde dat Kees soms pas tegen twaalven beneden kwam. Dat ze dan eindelijk samen zaten en er iemand voor het raam verscheen. Hij voelde zich verplicht zijn gebit in te doen. Zij ging koffiezetten. Daarna was hij de rest van de middag op.
Mijn bloemen stonden kennelijk ook ergens in dat verhaal, al noemde ze ze niet.
Toen Henk zei dat dit precies was waarom hij aan de afspraken vasthield, keek ze hem aan.
‘Maar jij hoeft ook niet alleen te appen over vervoer, Henk. Je mag mij best eens gewoon bellen.’
Hij knikte. Verder zei hij niets.
We hebben het rooster ingetrokken. Dat bericht heb ik zelf gestuurd. Ik heb erbij gezet dat ik te hard van stapel was gelopen, en daarna mijn telefoon in een la gelegd omdat ik geen geruststellende duimpjes kon verdragen.
Het is nu drie weken later. Henk en ik zijn er nog niet helemaal uit. Hij vindt dat ik hem voor de groep heb neergezet als iemand die niets om Kees geeft. Daar heeft hij gelijk in. Ik vind nog steeds dat hij soms zo bang is om te storen dat hij mensen alleen laat.
Marijke belde me gisteren. Of ik donderdag mee wilde naar het tuincentrum, gewoon een uurtje. Haar zus zou bij Kees zijn.
Ik heb ja gezegd. Daarna vroeg ik of ze nog iets nodig had voor thuis.
‘Potgrond,’ zei ze. ‘Maar dat koop ik daar wel.’