Na dertig jaar vriendschap wilden onze vrienden elke week op ons rekenen voor hun verbouwing — mijn man zei ja, maar ik wilde eindelijk tijd voor mezelf

Er stond al ‘Henk en Marja’ op hun planning voordat wij hadden toegezegd. Dinsdag en donderdag, van negen tot ongeveer vier. Onze namen waren geel gemaakt, dezelfde kleur als de elektricien.

Ik zat bij Anja aan de keukentafel en dacht eerst dat het een voorbeeld was.

‘Dat zijn de dagen die ons het beste uitkomen,’ zei ze. ‘Dan kunnen we het een beetje opbouwen.’

Mijn man schoof zijn leesbril op zijn neus. Hij keek naar de werkzaamheden, niet naar mij.

We zijn allebei drieënzestig. Sinds afgelopen voorjaar werken we niet meer. Geen vanzelfsprekende luxe trouwens. We hebben jarenlang gerekend, extra afgelost en besloten dat we met minder inkomen toe konden. Henk had versleten schouders van zijn werk als installateur. Ik werkte op de administratie van een transportbedrijf en was vooral moe van het gevoel dat iedere dag al vaststond voordat ik wakker werd.

Ik wilde niet eens iets bijzonders. Op woensdag zwemmen zonder haast. Een keer met mijn zus naar een museum. Naar de markt fietsen en pas thuis bedenken wat we zouden eten.

Anja en René kennen we ruim dertig jaar, van de badmintonvereniging. Onze kinderen groeiden min of meer samen op. We gingen met tenten naar Frankrijk en aten bijna elke vrijdag bij elkaar. Eerst macaroni met kinderen die niet stil wilden zitten, later uitgebreid koken met wijn erbij.

Toen mijn moeder overleed, stond Anja de volgende ochtend in onze keuken. Ze heeft mijn badkamer schoongemaakt. Dat vergeet ik niet.

En toen Henk twee jaar geleden aan zijn schouder werd geopereerd, reed René hem naar de fysiotherapeut als ik werkte. Het was nooit bijhouden wie wat deed. Juist niet.

Daarom voel ik me ook zo beroerd over wat er nu gebeurt.

René stopte een paar maanden eerder met werken dan wij. Hij had ernaar uitgekeken, maar liep al snel met zijn ziel onder zijn arm. Hij belde Henk om halfnegen omdat hij bij de bouwmarkt stond en niet wist welke pomp hij moest hebben. Of Henk even mee kon. Daarna koffie, daarna toch ook even naar een andere winkel.

Anja vond het prettig als ik meeging naar afspraken. Voor gordijnen, een nieuwe bril, een gesprek over hun hypotheek. Ze zei dat ik beter vragen kon stellen dan zij.

In het begin vond ik het gezellig. Ik was zelf ook nog aan het zoeken naar een ritme.

Maar als ik niet kon, vroeg ze steeds vaker wat ik dan ging doen.

‘Gewoon, thuis,’ zei ik een keer.

‘O, nou, dan kan het toch?’

Ik ben toen meegegaan. Dat moet ik er eerlijk bij zeggen. Ik zei ja en zat vervolgens de hele middag stil naast haar in een woonwinkel. Zij dacht waarschijnlijk dat ik hoofdpijn had.

Henk had nergens last van. Hij vond het fijn dat René hem nodig had. Thuis begon hij aan drie klusjes tegelijk en vergat hij waar hij zijn koffie had neergezet. Bij René kreeg hij koffie en een duidelijke vraag.

‘We zitten toch niet meer op de klok,’ zei hij als ik vroeg hoe laat hij thuiskwam.

Maar we zaten wel op hún klok.

Het tuinplan hadden we vaak genoeg besproken. René en Anja wilden de schuur ombouwen tot hobbyruimte, de bestrating eruit halen en een doorgang naar de keuken maken. Een groot project, maar René was handig en voor het zware werk zouden ze mensen inhuren.

Alleen bleken die mensen duurder dan verwacht. En als wij wat vast konden helpen, hoefden ze minder uit te besteden.

Daar kwam die planning vandaan.

‘Tot oktober ongeveer,’ zei René. ‘Niet iedere dag keihard werken natuurlijk. Ook gewoon samen lunchen.’

Het was februari.

Ik vroeg wat ze precies van mij verwachtten.

Anja schoof een tweede vel naar me toe. Spullen uitzoeken, lunches maken, naar de stort rijden, schilderwerk. Ook bestellingen aannemen als zij ergens heen moesten.

‘Jij bent zo lekker georganiseerd.’

Ik voelde mijn gezicht warm worden. Dat compliment had ik op mijn werk ook vaak gekregen, meestal vlak voordat iemand iets op mijn bureau legde.

‘Nee,’ zei ik. ‘Dit ga ik niet doen.’

Het kwam er harder uit dan ik bedoelde.

Anja legde haar pen neer. Henk zei meteen dat we er natuurlijk nog even naar moesten kijken.

‘Jij mag kijken,’ zei ik. ‘Ik doe het niet.’

René keek naar zijn vel papier. Anja begon over die ochtend na mijn moeders overlijden. Niet boos, eerder ongelovig. Alsof ik iets heel vanzelfsprekends niet begreep.

Ik zei dat ze dat er niet bij moest halen. Toen werd ze wel boos.

Op de terugweg zei Henk dat ik haar vernederd had.

‘Waar René bij zat.’

‘Jij zat er toch ook bij?’

We hebben de rest van de weg niets gezegd. Thuis heb ik de was uit de machine gehaald en drie handdoeken opnieuw opgehangen omdat ik ze steeds scheef over het rek gooide.

Later zei hij dat hij bang was ze kwijt te raken. Op onze leeftijd kwamen er volgens hem niet zomaar zulke vrienden bij.

Dat weet ik ook. Ik heb geen hele rij mensen achter de hand. En ik mis Anja nu al, terwijl we nog gewoon contact hebben. Alleen stuurt ze praktische appjes. Geen foto van een mislukt brood of een opmerking over een televisieprogramma.

Ik heb haar gebeld om excuses te maken voor mijn toon. Niet voor mijn weigering. Dat had ik vooraf bedacht, maar aan de telefoon klonk het stijver dan ik wilde.

Ze zei dat ze ons kennelijk verkeerd had ingeschat.

Daar heb ik die nacht wakker van gelegen.

Henk gaat nu op dinsdag helpen. Dat heeft hij zelf met René afgesproken. Ik vind één vaste dag nog steeds veel, maar het is zijn tijd. Alleen heeft hij de afgelopen twee donderdagen óók geholpen, omdat er iets af moest voordat het ging regenen.

Vrijdag zouden ze bij ons eten. Anja appte dat ze moe waren en liever thuisbleven. Ik had het vlees al gehaald.

Henk wilde vragen of we het dan bij hen zouden klaarmaken. Hij had zijn telefoon al in zijn hand toen hij naar me keek.

‘Laat maar,’ zei hij.

We hebben met z’n tweeën gegeten. Niet ongezellig, maar ook niet zoals anders. Na afloop heeft hij de helft in een bakje gedaan. Dat heeft hij zaterdag bij ze langsgebracht, toen ik ging zwemmen.