Al veertig jaar gaan we met dezelfde vrienden op vakantie, maar nu mijn vrouw niet meer mee wil, weet ik niet waar ik zelf nog bij hoor

Ik had bij het vakantievoorstel al een duimpje gezet voordat ik Els had gevraagd of ze mee wilde. Gewoon automatisch. Marijke stuurde de link naar het huis in de Achterhoek, Karin schreef dat we snel moesten zijn, ik drukte op dat blauwe handje.

Els zat tegenover me aan de keukentafel.

‘Dus jij gaat wel,’ zei ze.

Toen pas begreep ik wat ik had gedaan. Of eigenlijk begreep ik het al toen ik drukte, maar hoopte ik dat het geen betekenis hoefde te hebben.

We zijn allebei zestig. Onze vriendengroep bestaat uit vier stellen en we kennen elkaar van de badmintonvereniging waar we rond ons twintigste speelden. Inmiddels heeft bijna iedereen iets aan een knie of schouder. De badminton is verdwenen, de groep niet.

Elke eerste zaterdag van de maand doen we iets samen. Uit eten, fietsen, bij iemand thuis kaarten. En één keer per jaar een lang weekend weg, altijd in oktober, altijd een huis met een grote tafel en genoeg slaapkamers.

Ik vind dat heerlijk. Ik hoef niet uit te leggen waarom ik stil ben of drie keer hetzelfde verhaal vertel. Toen ik elf maanden zonder werk zat, kwam Jos elke donderdag langs. We wandelden een rondje en hij vroeg niet steeds of ik al gesolliciteerd had. Dat vergeet ik niet.

Els vergeet dat ook niet. Dat zegt ze tenminste, en ik geloof haar.

Maar sinds een jaar of twee komt ze anders thuis van onze avonden. Ze trekt haar schoenen uit in de gang en laat ze midden op de mat staan. Vervolgens zegt ze dat ze moe is, terwijl ze bij haar wandelclub tot half twaalf kan blijven hangen.

Eerst dacht ik dat het aan de drukte op haar werk lag. Ze werkt drie dagen bij een opticien. Maar daarover klaagt ze nauwelijks.

‘Weet je nog dat ik voorstelde om naar dat openluchttheater te gaan?’ vroeg ze een keer.

Ik wist het niet meer.

‘Precies,’ zei ze.

Dat vond ik flauw. Later zocht ik het terug. Ze had een link gestuurd. Karin had geantwoord dat het weer te onzeker was. Marijke stelde het restaurant bij de molen voor. Daar gingen we vervolgens heen.

Zo gaat het vaker. Marijke zoekt iets uit, Karin bevestigt dat het een goed idee is, de rest sluit aan. Mij valt vooral op hoeveel regelwerk ze ons uit handen nemen. Els merkt vooral hoeveel voorstellen er niet doorheen komen.

In maart vroeg ze of Anja en Rob een keer mee konden eten. We kennen hen via haar wandelclub. Ze waren net naar ons dorp verhuisd.

‘Lijkt me ongemakkelijk voor die mensen,’ schreef Karin.

Marijke stuurde: ‘Ons clubje is toch juist fijn zoals het is?’

Ik zei tegen Els dat ze misschien beter apart met hen kon afspreken.

‘Ja, dat kan ik zelf ook bedenken.’

Daar bleef het bij. Ik was opgelucht dat er geen ruzie kwam. Achteraf denk ik dat zij dat als weer een afwijzing heeft gevoeld, ook van mij.

Het ging mis tijdens het etentje bij Henk en Ria. Ria had twee ovenschalen lasagne gemaakt. We zaten nog te eten toen Karin begon over het weekend in oktober.

Els legde haar vork neer.

‘Kunnen we eerst eens bespreken of iedereen dat nog leuk vindt?’

Jos zei dat hij de bedden vorig jaar beroerd had gevonden. Er werd gelachen. Ik lachte mee.

‘Dat bedoel ik niet,’ zei Els.

Ze begon over de vaste uitstapjes, dezelfde restaurants, de mensen die er nooit eens bij mochten. Ze praatte sneller dan normaal. Ik zag een rode plek in haar hals verschijnen.

Marijke zei dat iedereen altijd ideeën mocht aandragen.

‘Ja, zolang jullie het ermee eens zijn.’

Het werd stil. Henk schoof de schaal met geraspte kaas naar het midden, terwijl niemand daar nog iets van nodig had.

Karin vroeg of Els soms een lijst had bijgehouden van alles wat zij verkeerd deden.

‘Ik voel me soms gewoon opgesloten in dit hele gedoe,’ zei Els.

Dat kwam hard aan. Ook bij mij. Veertig jaar vriendschap werd ineens “dit hele gedoe”. Ik dacht aan ziekenbezoeken, verhuizingen, de middag dat we samen de garage van haar overleden vader hadden leeggehaald.

‘Je hoeft niet alles zo af te kraken,’ zei ik.

Els keek me aan. Daarna zei ze weinig meer. Ze hielp Ria nog met afruimen, wat het eigenlijk ongemakkelijker maakte.

In de auto kregen wij ruzie.

Ik zei dat ze de verkeerde avond had gekozen. Zij vroeg wanneer dan de goede avond was, want blijkbaar moest alles gezellig blijven tot niemand meer iets durfde te zeggen.

‘Je had mij ook even kunnen waarschuwen.’

‘Ik praat hier al maanden over met jou.’

Dat was waar. Alleen had ik niet gedacht dat ik er iets mee moest. Ik dacht dat luisteren genoeg was.

De dagen daarna belden Jos en Henk mij. Niet Els. Marijke stuurde haar wel een bericht: dat ze slecht had geslapen en het verdrietig vond dat al haar moeite blijkbaar niet gewaardeerd werd.

Els liet het me lezen.

‘Nu moet ik haar zeker gaan troosten.’

Ik vond dat ze dat oneerlijk zei. Marijke regelt echt veel. Ze houdt zelfs rekening met mijn rug als we ergens gaan wandelen. Maar ik begreep inmiddels ook waarom Els steeds minder zin kreeg om nog iets voor te stellen.

Twee weken bleef de groepsapp vrijwel stil. Toen kwam de link naar het vakantiehuis.

Hetzelfde huis als vorig jaar. Karin had alvast gevraagd of we opnieuw konden reserveren.

Na mijn duimpje zei Els dat ze niet meeging als er niets te bespreken viel. Ze wilde best een weekend samen weg, maar dan niet automatisch dezelfde invulling. Misschien een andere plek. Misschien één dag waarop iedereen zelf iets kon doen.

Ik schreef dat in de groep. Voorzichtig, met veel meer woorden dan nodig.

Karin antwoordde dat apart dingen doen het hele idee van samen weg zijn onderuit haalde. Henk vond een andere bestemming prima. Jos wilde vooral weten wat het kostte. Marijke reageerde niet.

Gisteravond vroeg Jos of ik wel kwam als Els thuisbleef. Hij moest het aantal personen doorgeven.

Ik heb gezegd dat ik dat nog niet wist.

Dat vond Els moeilijker om te horen dan wanneer ik meteen nee had gezegd. Maar toen ik vroeg of ze wilde dat ik thuisbleef, zei ze dat ze dat niet voor mij ging bepalen.

Vanmorgen hebben we gewoon samen boodschappen gedaan. Bij de kassa vroeg ze of we zondag bij Anja en Rob zouden gaan eten. Ik zei ja. Daarna heb ik Jos geappt of hij me vanavond even kan bellen, zonder de anderen erbij.