Al dertig jaar gingen we met dezelfde vrienden op vakantie. Toen ik niet meer mee wilde, zei mijn vrouw dat ik haar wereld kleiner maakte

Ik had de huisjes al bekeken voordat ik tegen Marjan zei dat ik niet meer met ze op vakantie wilde. Dat maakte het achteraf lastig uit te leggen. Waarom had ik dan nog gevraagd of er een slaapkamer beneden was? Waarom had ik een duimpje onder die foto van het terras gezet?

Omdat ik dat altijd deed. Even kijken, iets aardigs zeggen, zorgen dat de boel verder kon.

Ik ben tweeënzestig, Marjan is zestig. We kennen Kees en Anja sinds onze kinderen op dezelfde peuterspeelzaal zaten. Inmiddels hebben die kinderen zelf kinderen. Wij vieren nog steeds verjaardagen met elkaar, eten ongeveer om de week samen en gaan iedere september twee weken weg.

Eerst met tenten, later huisjes. De laatste jaren meestal Frankrijk, met een zwembad waar alleen Anja echt gebruik van maakt. Ik vind zwemmen prima, maar niet als Kees vanaf zijn ligstoel roept hoeveel baantjes ik nog moet om mijn avondeten te verdienen.

Dat klinkt als een flauw grapje. Dat is het ook. Alleen zijn het er op een dag nogal veel.

Kees bepaalt niet officieel wat we doen. Hij heeft gewoon altijd al iets uitgezocht. Een markt, een route, een restaurant waar je volgens hem echt geweest moet zijn. Als ik liever bij het huis blijf, vraagt hij of ik me niet lekker voel. Zeg ik dat ik gewoon wil lezen, dan krijg ik te horen dat ik thuis ook kan lezen.

Meestal ga ik dan toch mee.

Marjan zegt dat ik daardoor een verkeerd beeld geef. Daar heeft ze gelijk in. Ik kan moeilijk dertig jaar ja zeggen en verwachten dat iedereen begrijpt dat ik soms nee bedoelde.

Maar vorig jaar merkte ik dat ik iedere ochtend bleef liggen tot ik beneden hoorde dat Kees naar de bakker was. Dan kon ik tenminste rustig koffiezetten. Dat vond ik zo kinderachtig van mezelf dat ik het niemand vertelde.

Op de terugweg vroeg Marjan of ik hoofdpijn had. We waren bij Breda en ik had sinds de Belgische grens nauwelijks iets gezegd.

‘Nee,’ zei ik. ‘Ik ben gewoon moe.’

‘Van vakantie?’

Ik weet nog dat ze erbij lachte. Niet gemeen. Het klonk ook belachelijk.

Thuis was het binnen twee weken alweer gewoon. Kees hielp me met een lekkende kraan in de bijkeuken. Hij had het juiste gereedschap en bleef tot het klaar was. Zo is hij ook. Toen ik drie jaar geleden mijn schouder had gebroken, reed hij me zes weken naar de fysio zonder ooit te vragen of het een andere dag kon.

Daarom voelt dit zo ondankbaar.

Maar eind november stuurde hij drie huisjes naar onze groepsapp. Bij eentje stond: ‘Deze lijkt me de winnaar. Snel beslissen, mensen.’

Ik keek ernaar, stelde die vraag over de slaapkamer en liep daarna naar Marjan in de keuken.

‘Ik wil volgend jaar niet met z’n vieren weg.’

Ze bleef een paprika snijden.

‘Dan moet je dat niet nu zeggen. Ik heb net tegen Anja gezegd dat september weer goed is.’

Ik zei dat we ook eens samen konden gaan. Een week Drenthe, of naar de kust. Geen heel programma. Gewoon kijken waar we zin in hadden.

Toen legde ze het mes neer.

‘Dus jij vindt het niet leuk meer en dan moet ik ook maar thuisblijven bij iedereen?’

Dat had ik niet gezegd, vond ik. Maar toen ze vroeg of zij dan wel met Kees en Anja mocht gaan, zei ik meteen dat dat toch raar zou zijn.

Daar begon het echte gedoe.

Voor mij ging het over twee weken waarin ik voortdurend rekening hield met iemand die veel harder praat dan ik. Voor Marjan ging het over haar oudste vriendin. Over iemand die ze kan bellen zonder eerst te vragen of het uitkomt.

Haar zus woont in Zeeland. De vrouwen van haar oude werk ziet ze weinig meer sinds ze gestopt is in de thuiszorg. Anja is er gewoon. Ook op dinsdagmiddag als er niets bijzonders aan de hand is.

‘Jij hebt genoeg aan jezelf,’ zei Marjan. ‘En dan denk je dat dat voor mij ook zo werkt.’

Ik vond dat onzin. Later moest ik toegeven dat ik zelf bijna nooit iemand bel. Als we ergens naartoe gaan, heeft zij het meestal afgesproken.

We hebben er weken omheen gepraat. Tijdens het eten, in de auto, een keer veel te hard bij de zelfscan van de Albert Heijn. Daar schaam ik me nog steeds voor. Zij zei dat ik wat meer van Kees af moest laten glijden. Ik vroeg of zij dan veertien dagen naast hem wilde zitten terwijl hij uitlegde hoe haar nieuwe telefoon werkte.

Dat was kinderachtig. Ze had die telefoon juist van hem gekregen omdat hij er eentje overhad.

In januari belde Kees over het huisje. Ik zette hem niet op de speaker, wat ik normaal wel doe.

‘We moeten even weten waar we aan toe zijn,’ zei hij. ‘Anja kan die weken vrij krijgen.’

Ik zei dat we nog overlegden.

Na het gesprek kwam Marjan de kamer in. Ze had genoeg gehoord.

Ik zei: ‘We slaan het over, of ik ga niet mee. Ik ga niet weer boeken om van dit gesprek af te zijn.’

Ze knikte een paar keer en ging boven de was opvouwen. Die avond aten we brood. Niet als straf, denk ik. Geen van ons begon over koken.

Een week later vertelde ze dat ze met Anja had gepraat. Ze wilde wel gaan. Kees en Anja vonden dat goed. Ze zouden een kleiner huis zoeken, met voor haar een eigen slaapkamer.

Ik had verwacht dat ik opgelucht zou zijn. In plaats daarvan vroeg ik of ze het gezellig dacht te hebben zonder mij.

‘Dat hoop ik,’ zei ze. ‘Anders ga ik voor niks.’

Dat antwoord deed pijn, hoewel ik niet weet welk antwoord ik dan had willen horen.

Het is inmiddels geboekt. Twaalf dagen, geen veertien. Kees heeft me nog gewoon gevraagd om zaterdag te komen eten. Over de vakantie zei hij alleen dat ik wist waar ze zaten als ik alsnog kwam.

Marjan heeft gevraagd of ik haar naar hun huis wil brengen op de ochtend dat ze vertrekken. Dat heb ik beloofd. Mijn eigen vrije dagen staan nog in het rooster op mijn werk. Ik moet deze week doorgeven of ik ze laat staan.