Na 36 jaar vriendschap wilde onze beste vriend dat we €1.850 per persoon betaalden om bij te blijven

Ik had de rekenmachine op mijn telefoon nog open toen Kees belde. Tweemaal 1.850 euro. Daar kwamen de benzine, lunches en de huur van een geschikte fiets voor Els nog bij.

Ik drukte zijn oproep weg. Dat had ik in 36 jaar eigenlijk nooit gedaan, behalve als ik op de wc zat.

Els stond aardappels te schillen. Ik zei dat het Kees was geweest.

‘Zeg jij het maar,’ zei ze.

Daar was ik boos om. Niet omdat ze ongelijk had, maar omdat ik zelf ook liever wilde dat iemand anders het zei.

Wij kennen Kees en Marja sinds onze kinderen op dezelfde peuterspeelzaal zaten. Inmiddels ben ik 67 en zijn die kinderen mensen die over hypotheekrentes praten. We wonen nog steeds op tien minuten fietsen van elkaar.

Er zijn andere vrienden, kennissen van vroeger en mensen van mijn oude werk. Maar als er echt iets was, belden we elkaar. Kees kwam me halen toen mijn vader onverwacht in het ziekenhuis belandde. Els heeft weken voor hen gekookt toen Marja een hernia had. Op oudejaarsavond hoefden we nooit af te spreken waar we waren. Alleen bij wie.

Ik schrijf dat erbij omdat het anders klinkt alsof we ruzie hebben gekregen met iemand die af en toe op de koffie kwam.

Anderhalf jaar geleden verkocht Kees zijn aandeel in het installatiebedrijf waar hij bijna zijn hele leven had gewerkt. Hij was klaar met personeelstekorten, klanten die niet betaalden en telefoontjes tijdens het eten. We gunden hem zijn rust.

Die rust duurde ongeveer drie weken.

Daarna kocht hij een racefiets. Eerst eentje via Marktplaats, later een nieuwe waarvan hij de prijs alleen aan mij vertelde. Hij verloor acht kilo, sliep beter en zat weer lekker in zijn vel. Marja zei dat hij eindelijk niet meer iedere ochtend naar zijn telefoon greep voordat hij haar goedemorgen wenste.

Ik ben een paar keer mee geweest. Dat was leuk. Koffie in een dorp verderop, beetje tegen elkaar opscheppen over de tegenwind. Mijn gewone toerfiets was aanvankelijk geen probleem.

Maar de afstanden werden langer. De koffie kwam pas na vijftig kilometer. Kees ging trainen met een club en stuurde routes in onze groepsapp met hoogtemeters erbij. Ik wist daarvoor niet eens dat je die in Gelderland kon verzamelen.

Els heeft versleten knieën. Ze kan best fietsen op haar elektrische fiets, alleen niet uren achter elkaar. Ze is twee jaar geleden gestopt in de bloemenwinkel omdat hele dagen staan niet meer ging. We redden het met mijn pensioen en haar kleine pensioen, maar we moeten wel kijken wat we uitgeven.

Dat wist Kees allemaal.

Toch zei ik vaak: ‘We kijken nog wel.’

Als Els eerlijk was, probeerde ik het gezellig te houden. Als Kees doorduwde, maakte ik een grap. Ik zie nu wel dat hij daardoor misschien dacht dat zij de enige dwarsligger was.

Marja fietste inmiddels ook mee. Niet altijd met plezier, bleek later. Ze werkt nog twee dagen in de bibliotheek en wilde op zondagochtend soms gewoon thuis rommelen. Kees vond dat ze daar doordeweeks genoeg tijd voor had.

Onze maandelijkse etentjes werden besprekingen van fietstochten. Hij had filmpjes op zijn telefoon, kaarten, aanbiedingen voor kleding. Over een weekend Texel zei hij dat het zonde was om daar ‘alleen maar een beetje rond te hangen’.

Dat beetje rondhangen was precies wat Els en ik er fijn aan vonden.

In februari stuurde hij een voorstel voor negen dagen fietsen in de Dolomieten. Twee appartementen, vervoer met onze eigen auto’s, een paar begeleide tochten. Hij had alles uitgezocht. Er stond een betaalverzoek bij voor de aanbetaling.

Niet: lijkt jullie dit wat? Maar: graag voor vrijdag overmaken, dan kan ik het vastleggen.

Ik dacht eerst nog dat hij de prijs voor ons tweeën bedoelde.

Die avond belde ik hem terug. Els bleef in de keuken, hoewel ik had gevraagd of ze erbij kwam zitten.

‘We gaan niet mee,’ zei ik. ‘Het is ons te duur. En voor Els is dit gewoon geen vakantie.’

Hij was even stil.

‘Er zijn daar ook elektrische fietsen, hè.’

‘Het gaat niet alleen om de fiets.’

Hij begon over de omgeving, over terrasjes, over hoe fijn het voor Els zou zijn om eens iets anders te doen. Hoe meer oplossingen hij gaf, hoe kleiner ik me voelde. Alsof ik een slechte reden had aangedragen die hij nog even moest repareren.

Uiteindelijk zei hij: ‘Als we met elkaar verder willen, moeten we er wel allemaal iets in blijven steken.’

Ik antwoordde dat ik geen drieduizendzevenhonderd euro hoefde te betalen om zijn vriend te mogen zijn.

Dat was lelijker dan nodig. Hij had veel tijd in die reis gestoken. Maar ik meende het op dat moment wel.

Volgens hem maakten wij nergens meer ruimte voor. We wilden dat alles hetzelfde bleef, terwijl hij eindelijk tijd had om iets te beleven. Ik zei dat hij best iets mocht beleven zonder dat wij ernaast fietsten.

Daarna was het gesprek eigenlijk afgelopen, al hebben we nog een paar minuten doorgepraat.

Twee dagen later kwam Marja langs. Ze bracht een bak terug waarin maanden eerder stoofpeertjes hadden gezeten. Een belachelijke aanleiding, maar ik was blij dat ze er was.

Ze zei dat Kees gekwetst was. Ook dat ze zelf tegen die bergen opzag.

‘Waarom zeg je dat dan niet?’ vroeg Els.

Marja trok een draadje uit de mouw van haar vest.

‘Omdat hij zo blij is. Jullie weten hoe hij het laatste jaar op de zaak was.’

Dat wisten we. Hij had toen soms huilend aan onze keukentafel gezeten van vermoeidheid. Daar had ik bij het telefoneren niet aan gedacht.

Toch vroeg Els haar of zij dan negen dagen mee moest terwijl ze er nu al slecht van sliep. Marja zei van niet. Ze bleef nog een uur, maar we hebben het daarna vooral over haar moeder gehad.

Kees gaat volgende maand met twee mannen van zijn fietsclub. Marja gaat niet mee. Of dat door ons komt, weet ik niet.

We hebben elkaar sindsdien één keer met z’n vieren gezien, bij ons thuis. Kees nam bloemen mee voor Els. Niemand bood ergens excuses voor aan. We praatten over een lekkage bij hun buren en aten de lasagne die ik al ’s middags had gemaakt.

Bij het weggaan zei ik dat we binnenkort wel weer eens konden kaarten. Kees zei: ‘Ja, even kijken wanneer.’

Vroeger pakten we dan meteen onze agenda’s. Nu liet ik hem zijn jas aantrekken. Marja gaf Els nog een zoen en ik liep met hen mee naar de voordeur.