Mijn vrouw trok zich na haar burn-out terug uit onze hechte straat. Toen ik wél naar het straatfeest wilde, kregen we ruzie

Bij mijn naam op de lijst voor het straatfeest stonden nog steeds twee personen. Ik had het zelf niet aangepast. Niet omdat ik dacht dat Anneke toch zou meegaan, maar omdat ik opzag tegen het berichtje dat ik daarvoor moest sturen.

Dat klinkt misschien kinderachtig voor een man van zesenzestig.

Anneke zag de lijst op mijn telefoon toen ik vroeg of wij de statafel nog in de schuur hadden staan.

‘Je gaat dus gewoon.’

Ik zei dat ik dat toch al had verteld. Zij zei van niet. Volgens mij hadden we het er op zondag over gehad, maar toen was ze halverwege naar boven gegaan. Dat gebeurt tegenwoordig vaker. Ik weet dan niet altijd wat ze nog heeft gehoord.

We wonen dertig jaar in dezelfde straat, in een dorp niet ver van Drachten. Onze kinderen zijn hier opgegroeid. Toen ik een nieuwe heup kreeg, maaide buurman Douwe zes weken ons gras. Toen zijn vrouw ziek werd, bracht Anneke iedere dinsdag eten.

Er wordt hier niet bijgehouden wie wat doet. Dat zeiden we tenminste altijd.

Anneke werkte tot vorig jaar op de administratie van een thuiszorgorganisatie. Vierentwintig uur op papier, vaak meer in haar hoofd. Daarnaast regelde ze van alles. De koffie op donderdag, kaarten voor zieken, collectebussen, wie er bij een uitvaart koffie kon schenken.

Ik vond haar daar goed in. Ik zei ook weleens trots: als je iets geregeld wilt hebben, moet je bij Anneke zijn.

Dat vindt ze achteraf geen compliment meer.

Vorig najaar zat ze op een ochtend aangekleed op bed, met één schoen aan. Ze kreeg de andere niet aangetrokken. Niet vanwege haar rug of haar handen. Ze zat daar maar. Ik had beneden al twee keer geroepen dat haar koffie koud werd.

Daar schaam ik me nog voor, al kon ik toen niet weten wat er aan de hand was.

Er volgden gesprekken met de huisarts, de bedrijfsarts en later een psycholoog. Het duurde maanden voor ze een gewone boodschap weer aankon. Soms ging het beter en maakte ze meteen drie afspraken. Daarna lag ze twee dagen op de bank.

Ze kreeg het dringende advies om veel minder verplichtingen op zich te nemen. Ook de gezellige.

Dus stopte ze met de donderdagochtend. Ze ging uit het organisatiegroepje en zette de buurtapp stil. Ze schreef een vriendelijk bericht dat ze voorlopig niet meedeed en geen vragen over haar herstel wilde beantwoorden.

De eerste week kwamen er bloemen.

Daarna kwamen de vragen bij mij.

Bij de containers, in de supermarkt, tijdens het biljarten. Of ze al wat opknapte. Of er misschien iets was voorgevallen. Of het hielp als iemand even langskwam.

De meesten bedoelden het goed. Maar iedere keer stond ik weer uit te leggen waarom mijn vrouw niet naar buiten kwam.

Thuis vertelde ik dat dan.

‘Geertje vroeg naar je.’

‘Douwe vond het jammer dat je er niet was.’

Tot Anneke een keer haar boterham neerlegde en zei: ‘Kun je daar alsjeblieft mee ophouden? Nu moet ik hier binnen alsnog met de hele straat bezig zijn.’

Dat begreep ik. Ik deed het daarna minder. Niet helemaal niet, moet ik eerlijk zeggen.

Ik miste haar ook naast me. We gingen vroeger samen even koffie drinken en bleven dan te lang zitten. Nu trok ik mijn jas aan terwijl zij op de bank zat. Soms zei ze veel plezier. Soms vroeg ze hoe laat ik terugkwam, op een manier waardoor ik mijn jas alweer uit wilde doen.

Zij merkte dat ook.

‘Ik vind het rot dat jij nu steeds alles moet uitleggen,’ zei ze een avond. ‘Maar ik kan het er niet bij hebben.’

Ik zei dat het wel ging. Daar was ik dus zelf ook niet duidelijk in.

Het straatfeest maakte alles groter. Er kwam een tent op het pleintje, een barbecue, hetzelfde als ieder jaar. Ik had beloofd te helpen met opbouwen.

Anneke vroeg of we dit jaar samen thuis konden blijven.

‘Gewoon één keer laten zien dat wij dit samen doen. Dan houdt dat gepraat misschien ook op.’

Ik vroeg welk gepraat. Dat had ik beter niet kunnen doen.

Ze had van iemand gehoord dat ze zich wel erg afzonderde. En iemand anders had gezegd dat bezig blijven juist goed was. Ik kende die opmerkingen. Ik had ze alleen niet aan haar doorverteld.

‘Als jij daar gewoon zit te lachen, denken ze dat het allemaal wel meevalt,’ zei ze.

‘Maar ik kan toch niet maanden nergens meer heen?’

‘Dat vraag ik niet. Ik vraag dit.’

Toen zei ik dat ik niet de prijs voor haar herstel hoefde te betalen door mijn eigen sociale leven op te geven.

Ik hoorde hoe het klonk zodra het eruit was.

Anneke knikte een paar keer, heel langzaam. Ze trok een los draadje van haar vest en legde dat naast haar bord.

‘Dus dat is wat ik je kost.’

Dat bedoelde ik niet. Ik wilde zeggen dat ik ook mensen nodig had. Dat ik na een dag thuis soms naar buiten wilde zonder dat er iets aan de hand was. Maar wat ik had gezegd, bleef gewoon staan.

We hebben die avond nauwelijks meer gepraat.

Ik ben zaterdag gegaan. Niet uit boosheid, al zal zij dat misschien anders hebben gevoeld. Voor ik wegging zei ik dat ik na het eten terugkwam.

‘Je hoeft niet op de klok te kijken voor mij,’ zei ze.

Bij de tent vroeg Geertje meteen hoe het met Anneke ging. Ik zei dat ik het daar niet over wilde hebben. Dat kwam botter over dan de bedoeling was. Geertje liep later toch even naar me toe met een bakje salade voor haar.

Ik heb gelachen die avond. Om iets onbenulligs met een kapotte gasfles en om verhalen die ik al kende. Tegelijk keek ik steeds naar ons huis. De gordijnen waren dicht, maar dat waren ze op zaterdagavond vaker.

Thuis stond Anneke in de keuken yoghurt te eten.

Ik zette het bakje salade op het aanrecht. Ze keek ernaar en vroeg van wie het was.

Toen ik Geertjes naam noemde, schoof ze het de koelkast in.

We zijn nu vier dagen verder. Het is niet de hele tijd ruzie. We doen boodschappen, kijken televisie en bespreken de rekening van de garage. Maar over zaterdag worden we het niet eens.

Gisteren vroeg ze of ik vrijdag mee wil naar haar gesprek bij de psycholoog. Ze wil proberen uit te leggen wat er thuis gebeurt, zei ze, en ze wil dat ik dat zelf ook kan doen.

Ik heb ja gezegd. De afspraak staat om half elf. Ik heb hem in mijn agenda gezet en gevraagd of ze wil dat ik rijd.