Nu mijn man met pensioen is, wil hij eindelijk alles samen doen. Maar ik wil op mijn 64ste gaan studeren

Op het formulier voor de open dag moest ik invullen of er een ouder meeging. Ik heb daar langer om gelachen dan nodig was. Daarna heb ik het scherm naar Henk gedraaid, maar hij was bezig met een route door Noord-Spanje.

‘Kijk straks even,’ zei hij.

Dat was in februari. Inmiddels kan ik die website bijna dromen en ligt zijn landkaart nog steeds open op het bureau in de logeerkamer.

Ik ben 64, Henk is 67. Hij is sinds november met pensioen, na ruim veertig jaar bij hetzelfde installatiebedrijf. De laatste jaren kwam hij moe thuis. Niet gewoon moe, maar zo dat hij tijdens het journaal al sliep, met de afstandsbediening op zijn buik.

We zeiden vaak: straks wordt het anders.

Daar bedoelden we blijkbaar niet precies hetzelfde mee.

Henk zag lange fietstochten voor zich. Met de caravan weg buiten de schoolvakanties. Op dinsdag de kleinkinderen ophalen, samen naar zwemles, ergens koffie drinken zonder voortdurend op de klok te kijken.

Ik zag dat ook wel. Alleen niet iedere week. Niet als het hele programma voor de rest van ons leven.

Ik wil geschiedenis studeren. Een echte bachelor, aan de universiteit. Met tentamens en werkgroepen en boeken die ik misschien drie keer moet lezen voordat ik ze begrijp.

Als ik dat hardop zeg, klinkt het nog steeds een beetje alsof ik iemand nadoe.

Na mijn vwo ben ik gaan werken. Mijn vader was ziek en geld voor een kamer was er niet zomaar. Later ontmoette ik Henk, kwamen de kinderen en werkte ik jarenlang drie ochtenden bij een huisartsenpraktijk. Ik vond dat meestal fijn werk. Het is niet zo dat ik veertig jaar ongelukkig achter een balie heb gezeten.

Maar bij iedere nieuwe fase dacht ik: hierna kan het misschien.

Toen onze jongste naar de middelbare school ging, kreeg mijn moeder meer hulp nodig. Toen zij overleed, waren er andere dingen. Sommige daarvan heb ik ook zelf belangrijker gemaakt. Dat vergeet ik weleens als ik boos ben.

Henk heeft nooit gezegd dat ik niet mocht studeren. Hij zei vroeger wel: ‘Hoe gaan we dat dan regelen?’ En dan zag ik alle roosters en kosten voor me en begon ik er niet meer over.

Nu werkt er niemand meer tot halfzes. Onze kinderen zijn volwassen. Mijn gezondheid is goed. Juist daarom voelt wachten ineens heel anders.

Op de open dag ging Henk mee. Dat wil ik er wel bij zeggen.

Hij hield mijn jas vast toen ik met een studieadviseur praatte en vroeg of mijn oude diploma nog toegang gaf. In de trein terug had hij twee broodjes gekocht.

‘Leuk om weer eens tussen die jonge mensen te zitten,’ zei hij.

Ik zei dat ik me wilde aanmelden.

Hij stopte met het lostrekken van het zakje rond zijn broodje.

‘Maar toch niet echt voltijd?’

Ik had het woord voltijd al een paar keer gebruikt. Alleen kennelijk zoals je zegt dat je ooit naar Japan wilt: iets om even over te fantaseren.

Daarna werden onze gesprekken praktisch, wat bij ons meestal betekent dat het eigenlijke probleem nog even kan blijven liggen.

Hoeveel dagen moest ik naar Utrecht? Kon ik in de trein lezen? Wie haalde op dinsdag de kinderen van onze dochter op?

‘Jij kunt dat toch ook alleen?’ vroeg ik.

‘Natuurlijk kan ik dat alleen. Ik dacht alleen dat we het samen leuk vonden.’

Daar had ik geen behoorlijk antwoord op. We vinden het samen leuk. Ik wil alleen ook andere dingen.

Onze dochter Marloes reageerde eerst enthousiast. Ze stuurde een bericht met drie uitroeptekens. Een week later vroeg ze of mijn rooster vóór de zomervakantie bekend zou zijn, vanwege haar werkdagen.

Ik ergerde me daar meer aan dan eerlijk was. Zij moest gewoon iets regelen. Wij hadden zelf aangeboden om op te passen.

Het geld maakte alles scherper.

We hebben het goed. Een grotendeels afbetaald rijtjeshuis in Gouda, zijn pensioen, spaargeld voor als de auto of de cv-ketel ermee ophoudt. Maar we kunnen niet alles tegelijk doen.

Ik had uitgerekend dat collegegeld, boeken en reizen samen rond de vierduizend euro per jaar konden kosten. Misschien iets minder, misschien meer. Van mijn pensioen alleen kon ik dat niet zomaar betalen zonder onze andere afspraken te veranderen.

Er stond elfduizend euro apart voor reizen. We hadden daar samen voor gespaard.

Ik vroeg of we een deel daarvan voor mijn eerste studiejaar konden gebruiken.

Henk legde zijn vork neer.

‘Dus daarvoor heb ik al die jaren doorgewerkt?’

‘Je hebt toch niet alleen gewerkt om straks met een caravan weg te kunnen?’

Het kwam er lelijker uit dan ik bedoelde. Hij keek naar zijn bord en ik begon uit te leggen dat leren óók iets waard was. Alsof hij dat niet begreep.

‘Ik gun je best een cursus,’ zei hij. ‘Maar jij hebt het over jaren. Ik ben net klaar met verplichtingen en jij zet de hele week weer vol.’

‘Jouw vrije tijd hoeft toch niet mijn dagindeling te worden?’

Daarna hebben we zwijgend gegeten. Ik weet nog dat ik een tweede opscheplepel aardappels nam, terwijl ik al vol zat.

Later zei hij dat hij zich overbodig voelde. Op zijn werk hadden ze zijn taken verdeeld. Thuis had hij gedacht dat we eindelijk meer samen zouden zijn.

Dat raakte me. En tegelijk voelde ik meteen de neiging om hem gerust te stellen door mijn plan kleiner te maken.

Eén vak dan. Of eerst een jaar wachten.

Ik heb het bijna gezegd.

In plaats daarvan zei ik dat ik bang ben dat ik straks niet meer durf. Niet omdat iemand me tegenhoudt, maar omdat ik steeds gemakkelijker een reden vind om het niet te doen.

We zijn er nog niet uit. Ik heb me wel aangemeld. Betalen hoeft nog niet meteen, maar Henk vond de aanmelding op zichzelf al een besluit dat ik zonder hem had genomen. Daar zit iets in. Ik was ook bang dat ik anders terug zou krabbelen.

Afgelopen zondag zijn we gaan fietsen. Gewoon naar de Reeuwijkse Plassen, geen groot verzoeningsuitje. Bij de koffie vroeg hij hoeveel weken zomervakantie een student eigenlijk heeft.

Ik begon meteen enthousiast te vertellen over tentamenperiodes. Hij knikte, maar zei toen dat hij niet wilde dat al onze reizen voortaan tussen mijn verplichtingen moesten passen.

Vanmorgen heb ik de begroting opnieuw geopend. De caravanstalling was ik vergeten. En ik moet Marloes nog bellen over de dinsdag.