Ik dacht dat we eindelijk samen van ons pensioen konden genieten — tot mijn vrouw weigerde nog boodschappen te doen
Op vrijdagochtend stond er niets in het gedeelde boodschappenlijstje. Ik heb zelfs mijn telefoon opnieuw opgestart. Normaal stonden er tegen die tijd al twintig dingen in, inclusief aanwijzingen als ‘geen rijpe avocado’s’.
Marijke zat aan de keukentafel een cryptogram te maken.
‘Moet jij niet naar de supermarkt?’ vroeg ik.
‘Nee.’
Ze bleef schrijven. Dat vond ik misschien nog wel het vervelendst: dat ze voor zo’n besluit kennelijk niet eens hoefde op te kijken.
Ik ben 68, mijn vrouw is 66. Sinds afgelopen voorjaar zijn we allebei met pensioen. We wonen al tweeëntwintig jaar in hetzelfde dorp in de Achterhoek, in een twee-onder-een-kapper waarvan de bovenverdieping inmiddels vooral wordt gebruikt om spullen te bewaren die we ooit nog gaan uitzoeken.
Ik was vestigingsmanager bij een technische groothandel. Marijke vertaalde vanuit huis, voornamelijk Duitse handleidingen en zakelijke teksten. Geen hobbywerk, voor alle duidelijkheid. Ze heeft altijd haar eigen inkomen gehad, al verdiende ik meer.
We hadden volgens mij een goed huwelijk. Dat vind ik trouwens nog steeds, maar ik durf het tegenwoordig minder stellig te zeggen.
De eerste maanden van ons pensioen waren ook goed. We fietsten op dinsdag zomaar naar Zutphen. We gingen een midweek naar Zeeland, buiten de vakanties. Om halfelf koffie drinken zonder ondertussen mijn mail te controleren: ik vond dat een ongekende luxe.
Pas later hoorde ik dat Marijke die koffie minder ontspannen vond dan ik.
Ik vroeg blijkbaar iedere ochtend wat we gingen doen. Vervolgens had ik bezwaren tegen haar antwoord, of ik had zelf al iets bedacht. Ik herinner me dat anders. Meestal probeerde ik gewoon belangstelling te tonen.
Maar ik heb inderdaad een keer gezegd dat ze beter ’s ochtends kon stofzuigen, omdat we dan ’s middags weg konden. Terwijl zij helemaal niet had gezegd dat ze wilde stofzuigen.
In september kwam ze met een schrift aan tafel zitten.
‘Ik wil de boel anders verdelen.’
Ik dacht dat ze de logeerkamer bedoelde. We hadden het over een nieuwe kast gehad.
Ze bedoelde het huishouden. Koken, schoonmaken, wassen, boodschappen. En ook het geld: onze uitgaven bijhouden, de jaarafrekeningen controleren, vooruitkijken naar onderhoud aan het huis. Alles strikt voor de helft.
‘We zijn allebei gestopt,’ zei ze. ‘Dus nu hebben we allebei evenveel vrije tijd.’
Dat klonk redelijk. Toch voelde ik meteen weerstand.
Ik deed de tuin, de auto, kleine reparaties en de administratie. Zij deed het meeste binnen. Dat was niet tijdens een plechtige bijeenkomst afgesproken, maar zo was het gegroeid. Ik had regelmatig avonden gewerkt. Zij kon tussendoor een was aanzetten.
Toen ik dat zei, schoof ze haar schrift van zich af.
‘Ik zat niet thuis te wachten tot de wasmachine klaar was. Ik was aan het werk.’
Dat wist ik natuurlijk. Toch had ik het kennelijk jarenlang anders meegeteld.
Ik vond haar voorstel overdreven precies. Moesten we straks minuten schrijven? Kreeg ik korting op mijn schoonmaaktijd omdat ik de heg had geknipt? Dat laatste zei ik hardop. Het was als grap bedoeld.
Ze lachte niet.
Daarna hebben we het gesprek een paar weken vermeden. Of ik vermeed het, zou zij zeggen. Ik kookte een keer macaroni en dacht werkelijk dat daarmee iets in beweging was gezet. Zij vroeg wie de rest van de week zou koken.
Ik hoorde vooral dat mijn poging niet goed genoeg was.
Zij hoorde mij vragen waar de tomatenblokjes stonden terwijl ik voor de open voorraadkast stond.
Die vrijdag met het lege boodschappenlijstje kwam dus niet uit de lucht vallen. Alleen had ik niet verwacht dat ze het zou doorzetten.
‘Er is bijna geen brood meer,’ zei ik.
‘Dat heb ik gezien.’
‘En wat eten we vanavond?’
Toen legde ze haar pen neer.
‘Dat is precies wat ik niet meer wil, Henk. Dat jij iets mist en dat het daarmee automatisch mijn opdracht wordt.’
Ik werd boos. Niet schreeuwen, maar wel op die korte toon die ik vroeger op mijn werk gebruikte als een overleg volgens mij nergens meer toe leidde.
Ik zei dat ik niet begreep waarom ze juist nu strijd wilde. We waren gezond, we konden rondkomen, we hadden eindelijk rust. Waarom moest alles op de schop?
‘Omdat jouw rust voor mij werk is,’ zei ze.
Ik vond dat een nare beschuldiging. Ik had ook veertig jaar gewerkt. Ik had nachten wakker gelegen van personeelsproblemen, van omzet die achterbleef. Ons leven was niet alleen door haar inspanningen mogelijk gemaakt.
Dat zei ik ook allemaal.
‘Dat beweer ik toch niet,’ antwoordde ze. Daarna huilde ze, wat ze zelden doet waar ik bij ben.
Ik ben naar de supermarkt gereden. Zonder lijstje, uit koppigheid. Ik kwam terug met eten voor twee dagen, koffie die we nog hadden en geen wc-papier. Marijke heeft daar niets van gezegd.
’s Avonds aten we gebakken aardappels met een zak sla en twee slavinken. Het was stil, maar niet op de prettige manier waarop het vroeger stil kon zijn.
Pas zondag vertelde ze dat ze soms expres lang bij de drogist bleef. Gewoon nog een rondje langs de schappen, omdat ze thuis steeds beschikbaar was.
Daar schrok ik meer van dan van dat huilen.
Ik mis mijn werk, vermoed ik. Niet de problemen, wel het vanzelfsprekende gevoel dat ik ergens over ging. Thuis vroeg ik wanneer de schilder kwam, of zij haar afspraak kon verzetten omdat er een pakket bezorgd werd, waarom we nog bij dezelfde energieleverancier zaten. Ik noemde dat overleggen.
Marijke noemde het werk doorschuiven.
We hebben nu zes weken een verdeling op papier. Ik kook drie vaste dagen, zij drie, zondag bekijken we samen. Ik doe de badkamer en de wekelijkse boodschappen. Zij blijft de was doen, omdat ze mijn voorstel om alles op veertig graden te wassen niet vertrouwde. Daar konden we zowaar om lachen.
Het geld bekijken we één keer per maand samen. De eerste keer zat ik de hele tijd dingen uit te leggen die ze al wist. Ze is toen koffie gaan zetten. Later zijn we opnieuw begonnen.
Strikt vijftig-vijftig is het niet. Volgens Marijke nog lang niet. Volgens mij onderschat ze hoeveel tijd sommige klussen kosten. Daar zijn we dus niet uit.
Ik vind het nog steeds moeilijk dat iets wat voor mij vertrouwd en goed was, voor haar blijkbaar al langer knelde. Soms neem ik haar kwalijk dat ze dat niet eerder zo duidelijk heeft gezegd. Soms herinner ik me iets wat ze eerder zei en denk ik: misschien deed ze dat wel.
Morgen komt haar vriendin Els lunchen. Ik heb gevraagd of ik iets moest halen.
Marijke keek me aan.
‘Ik doe de boodschappen deze week,’ zei ik er gauw achteraan. ‘Ik wil alleen weten hoeveel mensen er mee-eten.’
Ze zei dat Els waarschijnlijk tot een uur of drie bleef. Daarna hebben we het over iets anders gehad.