Ik liet mijn testament vastleggen om mijn zoon rust te geven, maar bij de notaris werd duidelijk wat ik niet kon regelen

Mijn zoon vroeg of zijn vrouw ook mee mocht naar de notaris. Dat woordje ‘mocht’ vond ik vervelend. Alsof ik haar ooit ergens buiten had gehouden.

Ik had bijna teruggestuurd: natuurlijk mag dat, doe niet zo raar. Gelukkig las ik het nog een keer voordat ik op verzenden drukte.

‘Ja hoor, graag zelfs’, schreef ik.

Daar was ik best tevreden over. Dat is misschien gênant om toe te geven, maar zo ging het toen. Ik vond van mezelf dat ik erg mijn best deed.

Ik ben zeventig en woon nog in het rijtjeshuis waar mijn man en ik in 1989 zijn komen wonen. Hij is zes jaar geleden overleden. Onze zoon Jeroen is drieënveertig. Met zijn vrouw Sanne heeft hij twee kinderen, van negen en twaalf.

Vroeger wist ik op welke dagen de kinderen gym hadden. Nu weet ik soms niet eens of ze in de vakantie thuis zijn.

Dat kwam niet door één grote ruzie. Er is nooit met deuren geslagen. Ze bleven gewoon steeds wat korter. Eerst aten ze niet meer mee op zondag, later kwamen ze alleen nog op verjaardagen. Als ik belde, nam Jeroen vaak niet op. Hij stuurde dan ’s avonds dat het druk was geweest.

Ik geloofde hem ook wel. Alleen kon het toch niet altijd druk zijn.

Het idee van het testament kwam na de dood van mijn buurvrouw. Haar dochters hadden onenigheid over werkelijk alles, tot aan de vriezer in de schuur. Ik dacht: dat ga ik voorkomen. Mijn papieren lagen verspreid over drie mappen en er was nog een oud testament van toen mijn man leefde.

Bovendien, en dat vertelde ik niet aan de notaris, leek het me prettig als Jeroen zag dat ik aan hem dacht.

Het huis is bijna afbetaald. Ik heb spaargeld, niet zoveel als sommige mensen denken, maar genoeg. Ik wilde Jeroen als erfgenaam en voor de kleinkinderen ieder een geldbedrag laten opnemen. De notaris zou bekijken hoe dat netjes kon.

Bij de eerste afspraak ging ik alleen. Daarna vroeg ik of mijn zoon bij een vervolggesprek mocht zijn. Dat kon, zolang duidelijk bleef dat het mijn testament was en ik zelf bepaalde wat erin kwam.

Ik belde Jeroen diezelfde middag.

‘Dan weten jullie tenminste waar jullie aan toe zijn’, zei ik.

Hij bleef even stil.

‘Met wat precies?’

‘Met het huis. En later.’

‘Mam, je bent niet ziek toch?’

Dat vroeg hij zo snel dat ik er warm van werd. Achteraf schaam ik me daarvoor. Hij schrok en ik was blij dat hij bezorgd klonk.

Op de dag van de afspraak was ik een halfuur te vroeg. Ik had een blouse aan die bij mijn buik trok en een map meegenomen met bankafschriften die niemand nodig bleek te hebben.

Jeroen en Sanne kwamen samen binnen. Sanne vroeg hoe het met mijn knie ging. Ik zei dat die knie meer aandacht kreeg dan ikzelf.

Het was als grapje bedoeld.

Ze trok haar jas uit en zei niets.

De notaris legde rustig uit wat er in het concept stond. Jeroen stelde een vraag over de afhandeling van het huis. Sanne luisterde vooral. Ik vond dat eerst afstandelijk. Later bedacht ik dat ze misschien gewoon luisterde.

Toen begon ik over de kinderen.

‘Ik wil dat ze later weten dat oma ook aan hen gedacht heeft.’

Jeroen keek naar de tafel.

‘Dat hoeft niet met geld, mam.’

‘Nee, natuurlijk niet. Maar het is toch mooi meegenomen.’

‘Ja.’

Hij zei het op zo’n manier dat ik verder ging praten. Over studeren, over rijlessen, over hoe duur alles tegenwoordig was. Ik zei zelfs dat het fijn zou zijn als ze mij daar later nog een beetje door zouden herinneren.

Sanne schoof haar glas water opzij.

‘Ze kennen je nu ook al’, zei ze.

Ik keek haar aan. Ik begreep werkelijk niet meteen wat ze bedoelde.

Jeroen zei dat we dit misschien beter op een ander moment konden bespreken. De notaris bood aan even te pauzeren. Daar zat ik dan, met mijn keurige map, terwijl iemand die ik nauwelijks kende voorzichtig een doos tissues mijn kant op schoof. Ik huilde nog niet eens.

We hebben het zakelijke gedeelte afgemaakt. Daarna zijn we naar de lunchroom naast de parkeerplaats gegaan. Ik wilde koffie bestellen, maar Jeroen zei dat hij over een uur weer moest werken.

‘Zeg dan maar wat er is’, zei ik.

Dat klonk boos. Ik was ook boos.

Sanne begon niet over iets groots. Ze begon over een winterjas. Een tweedehands jas die ze voor onze oudste had gekocht, waarover ik had gezegd dat je kon zien dat hij al gedragen was.

Dat wist ik niet meer.

Ik wist wel nog dat ik daarna geld had aangeboden voor een nieuwe.

‘Precies’, zei ze. ‘Terwijl hij er gewoon bij stond.’

Daarna kwamen er dingen die ik wel wist. Dat ik aan Jeroen had gevraagd of Sanne niet meer kon werken. Dat ik bij hen de koelkast had uitgeruimd toen ik oppaste. Dat ik tegen hun dochter had gezegd dat ze bij mij tenminste haar bord leegat.

‘Maar ik heb jullie ook ontzettend veel geholpen’, zei ik.

Jeroen wreef met zijn hand over zijn voorhoofd.

‘Dat is het nou, mam. Dat komt er altijd achteraan.’

Ik wilde uitleggen hoeveel woensdagen ik had opgepast. Ik wist nog precies hoe moe ik soms was. Tegelijk zag ik Sanne zitten, met haar tas al op schoot, en hield ik voor één keer mijn mond.

Het testament is inmiddels getekend. Ik ben daarvoor alleen teruggegaan. Er staan geen voorwaarden in over bezoek of contact. Die had ik ook nooit op papier willen zetten. Toch had ik blijkbaar verwacht dat er iets tegenover zou komen te staan. Geen geld. Wel een warmere stem aan de telefoon, denk ik.

Twee weken later heb ik Sanne gebeld. Ik begon over die jas. Ze zei dat het niet alleen die jas was.

‘Dat snap ik’, zei ik, hoewel ik het nog steeds moeilijk vind om niet per opmerking uit te leggen hoe ik het bedoeld had.

Binnenkort is onze kleinzoon jarig. Ik mag zondagmiddag komen, vanaf drie uur. Niet eerder, had Jeroen erbij geschreven, want ’s ochtends komen zijn vriendjes.

Ik had al gevraagd of ik een taart zou bakken. Ze hadden er een besteld.

Nu neem ik alleen het cadeau mee. Het ligt ingepakt op de logeerkamer. Ik heb de kassabon bewaard, voor als hij liever iets anders wil.