We haalden onze gescheiden zoon en zijn kinderen in huis. Nu ben ik in mijn eigen huis steeds degene die moeilijk doet
Het lijstje hangt niet meer op de koelkast. Ik heb het in de la bij de gebruiksaanwijzingen gelegd, nadat mijn zoon er met een pen ‘toestemming vragen om adem te halen’ onder had geschreven.
Dat was kinderachtig van hem. Dat weet hij zelf ook wel. Maar ik heb die avond voor de derde keer gecontroleerd of zijn was nog in de machine zat, terwijl ik mijn eigen handdoeken helemaal niet hoefde te wassen. Dus erg trots ben ik op mezelf ook niet.
Ik ben 69. Mijn man Henk is 72. Sinds zeven weken wonen onze zoon Martijn en, de helft van de tijd, zijn twee kinderen bij ons.
Officieel is het een proefperiode.
Henk noemt het inmiddels gewoon thuis.
Wij hebben een vrijstaand huis aan de rand van een dorp bij Zutphen. Niet geërfd of cadeau gekregen. Henk werkte in de installatietechniek, ik stond jarenlang in een drogisterij en deed later de administratie bij een groothandel. We hebben verbouwd als er weer geld was. De badkamer boven heeft twaalf jaar op zich laten wachten.
Ik zeg dat niet omdat Martijn dankbaar op zijn knieën moet. Wel omdat dit huis voor mij meer is dan ruimte die toevallig over is.
Toen ik stopte met werken, heb ik een van de slaapkamers ingericht met mijn naaimachine en een goede stoel. Soms zat ik daar een hele middag zonder iets af te maken. Voor het eerst hoefde dat ook niet.
Daar slaapt nu mijn kleinzoon.
Martijn is vorig jaar gescheiden. Over de schuldvraag begin ik niet meer. In het begin deed ik dat wel, vooral tegenover Henk, en ik weet nu dat ik dingen heb aangenomen die niet klopten.
Hij heeft een klusbedrijf gehad. Er waren schulden, een bus die verkocht moest worden en belastingaanslagen waarvoor hij een regeling heeft getroffen. Inmiddels werkt hij in loondienst. Hij vertrekt om kwart over zes.
Na een paar maanden op een zolder bij een vriend kreeg hij een sociale huurwoning. Hij stond gelukkig al jaren ingeschreven. Twee slaapkamers, weinig bergruimte, een balkon waar net een droogrek op past. Noor van zeven en Daan van vier delen er een kamer.
Bij ons kunnen ze naar buiten zonder dat er eerst schoenen gezocht en tassen ingepakt moeten worden. Henk heeft het oude speelhuisje opgeknapt. Ik begrijp heel goed waarom Martijn hier liever zit.
Het aanbod kwam van ons samen. Dat moet ik eerlijk zeggen.
Hij zat hier op zondag met een stapel ongeopende post. Daan lag op de bank te slapen, nog met een stukje krentenbol in zijn hand. Ik zei dat hij best een tijdje hier kon komen om op adem te komen.
Henk begon meteen over bedden verplaatsen.
We spraken zes weken af. Zijn huurwoning hield hij voorlopig aan. Geen huur aan ons, eerst overzicht krijgen in zijn geld. Daarna zouden we verder kijken.
De eerste dagen vond ik het fijn. Echt. Noor zette haar fietsje naast de mijne en vroeg of dit nu ook een beetje haar huis was. Ik zei natuurlijk ja.
Dat antwoord krijg ik soms terug als ik vraag of ze niet met stiften aan de eettafel wil zitten.
Het gaat ook niet alleen om rommel. Rommel kun je opruimen.
Het gaat erom dat ik om halfzeven beneden kom en meteen iemand iets van me wil. Dat mijn afspraak bij de pedicure ineens lastig is omdat Martijn dacht dat ik Daan kon ophalen. Dat ik boven aan het bellen ben en mijn zoon binnenloopt om een oplader te zoeken.
Hij klopt wel. Alleen wacht hij niet op antwoord.
Henk merkt er minder van. Die rommelt buiten met de kinderen en vindt het heerlijk dat er tijdens het eten iets te vertellen valt. En dat gun ik hem. Hij was na zijn pensioen stiller geworden dan goed voor hem was.
Maar als er gymspullen ontbreken, wordt mijn naam geroepen.
Na drie weken maakte ik dat lijstje. Martijn zou op zijn dagen koken, de keuken achterlaten zoals hij hem aantrof en zelf de was van de kinderen doen. Onze slaapkamer bleef privé. Oppassen graag overleggen, niet aannemen.
Er stonden ook dingen op die ik beter had kunnen weglaten. Geen speelgoed in de hal na acht uur. Geen televisie tijdens het ontbijt. Dat zijn gewoonten, geen levensbehoeften, zei Henk.
Voor mij voelde het inmiddels allemaal even dringend.
Martijn las het staand, met zijn werkschoenen nog aan.
‘Ik ben achtendertig, mam.’
‘Dan hoef ik dit toch eigenlijk niet op te schrijven?’
Daarmee was het gesprek zo ongeveer afgelopen.
Sindsdien doet hij sommige dingen nadrukkelijk wel en andere juist niet. Hij kookt uitgebreid, maar laat pannen staan omdat hij eerst de kinderen naar bed brengt. Daarna valt hij soms naast Daan in slaap. Ik zie hoe moe hij is. Vervolgens sta ik toch die pan schoon te schrobben en word ik kwaad omdat niemand mij gevraagd heeft of ik ook moe ben.
Vorige week had hij een vriend uitgenodigd. Gewoon koffie, niets bijzonders. Alleen wilde ik die avond in mijn ochtendjas naar beneden, omdat ik hoofdpijn had.
Ik ben weer naar boven gegaan.
Toen ik daar later iets van zei, vroeg Martijn of hij voortaan ook bezoek moest aanvragen.
‘Even zeggen dat er iemand komt,’ zei ik.
‘Er is altijd wel iets.’
Dat kwam harder aan dan ik wilde laten merken. Misschien omdat ik mezelf de laatste weken ook hoor. Niet daar. Eerst opruimen. Doe die deur dicht.
Ik was een leukere oma toen ik ze niet voortdurend om me heen had.
Zondag vroeg Henk tijdens de afwas of ik werkelijk wilde dat de kinderen teruggingen naar dat flatje.
Ik zette een bord iets te hard neer.
Alsof ik moest kiezen tussen mijn rust en hun welzijn. Alsof ze bij hun vader in een kleine huurwoning niet goed konden wonen. Hun moeder woont trouwens ook niet ruim. Daar slapen ze ook gewoon.
Henk zei dat hij dat niet bedoelde. Later heeft hij voorgesteld zelf de ochtenden te doen. De eerste ochtend moest ik hem vertellen waar de broodtrommels lagen, maar gisteren ging het zonder mij.
Martijn moet volgende week beslissen of hij zijn huur opzegt. Hij wil niet nog maanden betalen voor een woning waar hij nauwelijks is. Dat begrijp ik, maar ik wil niet dat hij die opzegt zolang we hier zo langs elkaar heen leven.
Dat heb ik hem gisteren gezegd.
Hij knikte alleen en vroeg of er nog koffie was. Ik weet niet of hij boos was of gewoon op moest.
Vanmiddag ga ik met hem naar zijn flat om de gordijnen op te meten. Die hangen er nog steeds niet. Ik heb aangeboden ze korter te maken, en hij heeft ja gezegd.