Al 34 jaar zijn we bevriend, maar nu ze bij ons willen intrekken, weet ik niet meer wat ik hun verschuldigd ben

Er liggen tegenwoordig twee brillen op mijn keukentafel als ik de administratie doe. Die van mij en die van Marjan. Ze laat de hare hier liggen, omdat ze ze ‘toch alleen nog bij jou nodig heeft’.

Eerst vond ik dat grappig. Laatst heb ik haar bril in de la gelegd voordat mijn man thuiskwam. Alsof ik bezoek kon verbergen door de spullen op te ruimen.

Ik ben 61, mijn man Kees is 63. Marjan en Rob kennen we al 34 jaar. Onze kinderen zaten bij elkaar op de peuterspeelzaal. De kinderen zien elkaar nauwelijks meer, maar wij zijn gebleven.

Met hen hoefden we nooit iets bijzonders te doen. Een pan soep, kaarten, iemand die nog even naar de snackbar fietste. Rob kon op vrijdag bellen met de vraag of we meegingen naar zee. Kees pakte dan al zijn schoenen terwijl ik nog vroeg hoe laat.

Wij planden alles. Zij bijna niets. Dat was prettig, tot het niet meer prettig was.

Rob werkte als zelfstandig schilder. Eerst kreeg hij last van zijn schouder, daarna viel een grote opdrachtgever weg zonder alle rekeningen te betalen. Marjan werkte in een kledingzaak die sloot. Er kwam ander werk, maar minder uren. Ondertussen liep hun huur gewoon door.

Er waren ook keuzes waar ik mijn vraagtekens bij had. Een auto die ze eigenlijk niet konden betalen. Een vakantie die al geboekt was en waar ze toch heen gingen. Maar wij hebben ook weleens geld uitgegeven dat achteraf beter op de spaarrekening had kunnen blijven staan.

Vorig voorjaar vroeg Marjan of ik op een dinsdagavond even kon meekijken.

‘Niet om geld hoor,’ zei ze meteen. ‘Gewoon die brieven. Ik weet niet meer wat ik eerst moet doen.’

Ik werk drie dagen op een salarisadministratie. Daardoor denkt iedereen dat ik verstand heb van alles waar bedragen op staan. Dat heb ik niet, maar ik kan wel rustig lezen en dingen uitzoeken.

We maakten stapeltjes. Huur, zorgverzekering, belasting, overig. Er zat een ongeopende verjaardagskaart tussen. Daar moesten we allebei om lachen, veel te hard eigenlijk.

Die eerste avond ging ik naar huis met het gevoel dat ik echt iets had gedaan. We hadden een betalingsregeling aangevraagd en uitgezocht of hun geschatte inkomen voor de toeslagen nog klopte. Marjan gaf me bij de deur een knuffel en bleef me vasthouden.

Daarna werd dinsdag onze vaste avond.

Toen kwam er een zaterdag bij, omdat Rob ook ergens uitleg over wilde. Vervolgens appte Marjan foto’s van brieven tijdens mijn werk. Soms zes foto’s achter elkaar, waarvan de helft onscherp.

Als ik niet reageerde, belde ze.

‘Alleen even zeggen of het erg is.’

Meestal was het niet erg. Soms wel. Juist daardoor ging ik steeds kijken.

Ik begon zelf te vragen of ze de huur al hadden betaald. Of Rob had teruggebeld. Of er nog post lag. Dat moet ik er eerlijk bij zeggen: zij maakten mij belangrijk, maar ik nam die plek ook in.

Marjan vroeg op een gegeven moment of ze haar nieuwe werkgever kon bellen over extra uren. Niet hoe ze dat moest aanpakken, maar óf ze mocht bellen.

‘Natuurlijk,’ zei ik. ‘Waarom vraag je dat aan mij?’

Ze haalde haar schouders op.

‘Jij overziet het.’

Ik overzag het helemaal niet. Ik lag ’s nachts bedragen op te tellen die ik niet eens precies meer wist.

Kees hielp aanvankelijk gewoon mee. Hij reed Rob naar een afspraak toen hun auto bij de garage stond. Hij repareerde hun lekkende keukenkraan. Alleen had hij na afloop weer een eigen dag. Ik bleef bereikbaar.

Op een zondag wilden we naar mijn zus in Zutphen. We stonden al met onze jassen aan toen Marjan belde. Er was een afschrijving geweest die ze niet begreep. Ik ging toch nog even achter de laptop zitten.

Na drie kwartier trok Kees zijn jas uit.

‘Zal ik je zus maar bellen?’

Ik vond zijn toon kinderachtig. Dat zei ik ook. Nu schaam ik me daar een beetje voor.

Later zei hij dat hij niet boos was om die ene zondag.

‘Ik mis je gewoon. Je zit hier, maar je bent steeds met hen bezig.’

Via de gemeente konden ze een afspraak krijgen voor hulp bij hun geldzaken. Ik had het nummer opgezocht. Marjan had gebeld, maar toen ze haar moesten terugbellen, nam ze niet op.

Rob wilde geen vreemde die door zijn bankafschriften ging.

Dat maakte me kwaad. Ik mocht blijkbaar alles zien, inclusief dingen die ik liever niet wist, maar iemand die er zijn werk van maakte was een stap te ver.

Toch zei ik: ‘Dan bellen we volgende week samen.’

Die volgende week werd het weer iets anders.

De vraag of ze bij ons konden wonen kwam tijdens het eten. Ik had nasi gemaakt. Rob schepte voor de tweede keer op toen Marjan begon over onze twee lege slaapkamers.

‘We dachten, misschien een maand of drie. Dan kunnen we echt even vooruit.’

Kees legde zijn vork neer.

Ik vroeg wat ze dan met hun huurwoning wilden doen.

Opzeggen, zei Rob. Daarna zouden ze wel iets goedkopers vinden. Hij zei het met dezelfde opgewekte overtuiging waarmee hij vroeger een weekendje weg voorstelde.

‘Maar dat vinden jullie nu ook niet,’ zei Kees.

Het werd stil. Ik begon over de woningcorporatie, inschrijftijd, opslag van hun spullen. Allemaal praktische vragen, terwijl ik voelde dat ik alleen maar tijd probeerde te winnen.

Marjan keek naar mij.

‘We zouden jullie echt niet in de weg zitten.’

Ik wist meteen dat dat niet waar kon zijn. Niet omdat ze vervelende mensen zijn. Omdat ik nu al opkeek bij ieder geluid van mijn telefoon.

We hebben die avond geen antwoord gegeven. Kees heeft later in bed gezegd dat hij het niet wil. Niet voor drie maanden en ook niet voor drie weken als proef.

Ik heb hem hard gevonden. Daarna heb ik gehuild omdat ik zelf ook niet wil dat ze komen.

Gisteren ben ik alleen naar Marjan gegaan. Ik heb gezegd dat samenwonen voor ons geen mogelijkheid is. Ze knikte en vroeg of Kees dat had besloten.

Ik had ja kunnen zeggen. Dat was makkelijker geweest.

‘Ik wil het zelf ook niet,’ zei ik.

Ze schoof de map met papieren naar zich toe. Voor het eerst voelde het alsof ik daar niet meer aan mocht komen.

We hebben nog thee gedronken. Ze vroeg hoe het met mijn zus ging. Ik vertelde iets over haar nieuwe hond en hoorde mezelf veel te lang doorpraten.

Voor dinsdag staat de afspraak bij de gemeente nu vast. Marjan heeft gevraagd of ik meega. Ik heb ja gezegd, zonder eerst met Kees te overleggen. Dat moet ik hem vanavond nog vertellen.