Al dertig jaar aten we elke maand met dezelfde vrienden, tot mijn vrouw niet meer over vakanties wilde praten

Voor het eerst in bijna dertig jaar staat er één naam boven een uitnodiging voor ons maandelijkse etentje. De mijne.

Gerard heeft me apart geappt. Of ik zaterdag kom, en dat ik me vooral niet bezwaard moet voelen. Dat laatste maakt het niet eenvoudiger. Ik heb het bericht al drie keer geopend, zonder antwoord te geven.

Mijn vrouw Anneke weet ervan. Ik wilde het niet achterhouden. Ze zei alleen dat er nog aardappels waren voor zaterdag en ging verder met de krant.

Ik ben 71, Anneke is 69. We wonen in Amersfoort en zijn allebei met pensioen. Onze vrienden kennen we via de basisschool van onze kinderen. Die kinderen wonen inmiddels verspreid over het land. Wij zijn met z’n achten blijven eten, iedere tweede zaterdag van de maand, om beurten bij iemand thuis.

Uitgebreid ook. Geen afhaalmaaltijd op tafel. Voorgerecht, hoofdgerecht, iets zoets, koffie met nog iets erbij. We hebben ooit afgesproken niet tegen elkaar op te koken, maar Gerard maakt zijn eigen bouillon en Ria heeft speciaal servies voor de desserts. Dan krijg je dat toch.

Ik vond het heerlijk. Vind het heerlijk, eigenlijk. Dat maakt dit zo vervelend.

Je wist ongeveer hoe een avond zou verlopen. Henk begon over parkeren, Els liet foto’s zien van een huisje in Frankrijk, iemand klaagde over een minister. Om halfelf zette ik meestal koffie, ook als we ergens anders waren. Niemand hoefde me uit te leggen waar de filters lagen.

Anneke vond die vertrouwdheid vroeger ook fijn. Volgens haar vergeet ik dat ze de laatste jaren op de terugweg steeds stiller werd.

Dat klopt wel. Alleen dacht ik vaak dat ze moe was.

Vorig voorjaar overleed haar oud-collega Marijke. Geen hartsvriendin, maar iemand met wie ze ruim twintig jaar op een schooladministratie had gezeten. Marijke was 66 en had net een elektrische fiets gekocht. Anneke bleef daarover beginnen. Dat die fiets er dus gewoon nog stond.

Een maand later, tijdens een etentje bij Henk en Els, vertelde ze dat ze bang was dat wij ook maar bleven uitstellen.

‘Wat stellen jullie dan uit?’ vroeg Els.

Anneke haalde haar schouders op.

‘Echt praten, denk ik. Over hoe het met ons gaat. Wat we nog willen. Waar we bang voor zijn.’

Er viel even een stilte. Toen zei Gerard dat hij vooral bang was voor de rekening van zijn energieleverancier. Ik lachte mee. Dat heb ik later tegenover Anneke geprobeerd kleiner te maken, maar ik lachte gewoon mee.

Thuis zei ze dat ze zich voor gek had voelen staan.

Ik zei dat Gerard het niet zo bedoelde.

‘Dat zeg jij altijd zodra iemand iets vervelends bedoelt te voorkomen.’

Daar had ik niet meteen antwoord op.

Het bleef niet bij die avond. Anneke stelde in de groepsapp voor om eens niet te beginnen met vakanties en kwaaltjes, maar ieder iets te laten vertellen wat ons werkelijk bezighield. Ze schreef erbij dat het over persoonlijke groei of sterfelijkheid mocht gaan, maar ook over spijt of een verlangen.

Ik vond het nogal klinken als een cursus. Dat zei ik helaas ook.

Ze werd niet boos. Ze vroeg hoe ze het dan moest noemen, als ze graag iets meer wilde weten van mensen die ze dertig jaar kende.

In de app kwamen drie duimpjes. Els schreef: ‘Moeten we huiswerk maken? 😉’ Daarna vroeg Ria wie er geen koriander lustte.

Bij ons volgende etentje probeerde Anneke het toch. We zaten nog aan de soep toen ze vroeg of de anderen tevreden waren met hoe hun leven was gelopen.

Henk zei dat hij dat geen vraag voor tussen de gangen vond.

‘Wanneer dan wel?’ vroeg ze.

‘Gewoon als het zo uitkomt.’

‘Bij ons komt het nooit zo uit.’

Dat was het moment waarop de avond stroef werd. Niet door geschreeuw. Iedereen ging juist overdreven beleefd doen. Gerard prees twee keer de soep. Els hielp me in de keuken terwijl dat helemaal niet nodig was.

Later hoorde ik van Henk dat hij best zorgen had, maar die niet aan tafel wilde bespreken. Zijn broer ging hard achteruit. Het etentje was voor hem juist een avond waarop hij daar níét aan hoefde te denken.

Dat wist Anneke niet. Ik ook niet.

Toen ik het haar vertelde, zei ze eerst: ‘Maar dat bedoel ik nou.’ Even later gaf ze toe dat hij het misschien ook gewoon niet wilde vertellen. Aan háár, bedoelde ze ook. Dat deed haar zichtbaar pijn.

Toch ging het over meer dan diepgaande gesprekken. Anneke ergerde zich al langer aan de ongeschreven regels. Dat je moest uitleggen waarom je een keer niet kon. Dat een weekend met onze dochter prima was, maar een zaterdag thuis willen blijven kennelijk ongezellig. Dat Ria haar had gebeld toen ze twee dagen niets in de app had gezet.

Ik vond dat belangstelling.

‘Ja,’ zei Anneke. ‘Tot je niet reageert zoals ze willen.’

We hebben er behoorlijk ruzie over gemaakt. Ik zei dat ze niet van iedereen kon verlangen dat die op haar moment een ander mens werd. Zij zei dat ik liever had dat ze nog twintig jaar glimlachend naast me zat.

Toen zei ik dat het ook weleens vermoeiend was dat alles tegenwoordig echt moest zijn.

Ze begon de vaatwasser uit te ruimen. Ik bleef aan tafel zitten, hoewel ik makkelijk had kunnen helpen.

Twee weken geleden belde Gerard. Hij draaide er lang omheen. De anderen vonden dat de sfeer verpest was. Ze vroegen zich af of Anneke nog wel wilde komen. En als iedere avond zo zwaar werd, moesten we misschien een tijdje overslaan.

‘Bedoel je wij allebei?’ vroeg ik.

Hij zuchtte.

‘Dat laat ik aan jullie.’

Anneke wilde niemand bellen om het recht te zetten. Ze zei dat ze best haar excuses wilde aanbieden voor haar toon, maar niet voor het feit dat ze iets anders nodig had.

Ik begrijp haar. Ik begrijp ook Henk, die gewoon een avond rustig wil eten. Zelf mis ik onze avonden nu al, terwijl er pas één is geweest zonder ons.

Gisteren vroeg Anneke of ik Gerard nog ging antwoorden. Ik zei dat ik het niet wist.

‘Je mag van mij gaan, hoor.’

Ik vroeg of ze dat meende.

‘Ik wil niet degene zijn van wie jij niet mag.’

Daarna vroeg ze hoeveel aardappels ik zaterdag ongeveer wilde. Ik heb gezegd dat ik thuis eet. Gerard heb ik nog niet teruggeappt.