Na 34 jaar vriendschap wilden onze beste vrienden niet meer bij ons thuis komen: ons huis was hun ‘te vol’ geworden

Ik koop nog steeds te veel aardappelen op vrijdag. Een zak van drie kilo, terwijl Marijke en ik aan een kilo ruim genoeg hebben. Pas bij het schillen denk ik eraan dat Peter en Els niet komen.

Dat klinkt misschien aanstellerig. Maar we aten bijna twintig jaar iedere vrijdag samen. De ene week bij ons, de andere bij hen. Je verleert zo’n gewoonte niet in twee maanden.

We zijn alle vier rond de zestig. Peter en ik leerden elkaar kennen bij de zaalvoetbalvereniging, toen we nog haar hadden en dachten dat onze knieën onverwoestbaar waren. Onze vrouwen konden het meteen goed vinden. Er kwamen kinderen, andere banen, ouders die hulp nodig hadden. Zij hadden een slechte periode in hun huwelijk. Ik ben een tijd ziek geweest. Er hoefde nooit gevraagd te worden wie er kwam helpen.

Op vakantie hadden we zelfs vaste taken. Els zocht restaurants uit, ik reed, Marijke wist waar de paspoorten lagen en Peter controleerde achteraf of we niet te veel voor de tol hadden betaald.

Het begon na het overlijden van Peters moeder. Haar huis stond vol. Niet vies of verwaarloosd, gewoon vol met veertig jaar bewaren. Hij is er maanden mee bezig geweest.

Toen hij zei dat hij zijn eigen kinderen dat niet wilde aandoen, begreep ik dat helemaal.

Ze begonnen met de zolder. Daarna gingen de tweede auto, de grote tuinset en de vitrinekast eruit. Els zette foto’s in onze gezamenlijke app. Lege planken, lege hoeken. Wij stuurden duimpjes.

Ik vond het knap. Onze zolder krijg je nauwelijks op zonder iets te verplaatsen.

Maar op een vrijdag in november wees Els naar de kast in onze woonkamer.

‘Hebben jullie dat allemaal echt nodig?’

Daar staan glazen in, een paar schalen van Marijkes moeder en dingen die we op vakanties hebben gekocht. Ook lelijke dingen, eerlijk is eerlijk. Een houten vis uit Portugal die ik destijds prachtig vond.

‘Nee,’ zei ik. ‘Maar we vinden het gezellig.’

Ze knikte op een manier waar ik me toen al aan ergerde. Alsof ik nog niet helemaal begreep wat de bedoeling was.

Daarna ging het steeds vaker over spullen. Over hoe weinig je nodig had, hoeveel vrijheid het gaf, hoeveel tijd wij kwijt waren aan onderhouden. Peter stuurde filmpjes. Els bood aan om een zaterdag te helpen opruimen.

Marijke zei vriendelijk dat ze het zelf wel zouden aangeven.

Wij hebben vijfentwintig jaar een stoffeerderij gehad. Veel gewerkt, zaterdagen erbij. Onze leren bank was een behoorlijke uitgave, maar ik weet hoe hij in elkaar zit en ik zit er graag op. Marijke houdt van servies. Niet om indruk te maken. Ze kan op een rommelmarkt echt blij worden van een blauw schaaltje van twee euro.

Toch betrapte ik mezelf erop dat ik voor hun komst een doos met nieuwe wijnglazen in de bijkeuken zette.

Daar schaam ik me meer voor dan voor die glazen.

De eerste keer dat ze afzegden, had Els hoofdpijn. De tweede keer vroegen ze of we niet liever bij hen kwamen. Hun eetkamer was inmiddels bijna leeg. Een tafel, vier stoelen, één lamp.

Het eten was goed. We hebben ook gelachen. Dat wil ik er wel bij zeggen, want het was niet alsof ze ineens andere mensen waren.

Maar toen Marijke vroeg wanneer ze weer eens bij ons kwamen, keek Peter naar Els.

‘We merken dat jullie huis ons nogal onrustig maakt,’ zei hij.

Ik dacht eerst dat hij een grap maakte.

Els legde uit dat ze onze woonkamer ‘verstikkend’ vond. Later gebruikte ze ook ‘spiritueel belastend’. Dat laatste woord heeft ze vroeger nooit gezegd.

Marijke begon de borden op elkaar te zetten, hoewel we nog niet allemaal klaar waren.

‘Je hoeft toch niet in de kast te zitten?’ zei ik.

Dat was flauw. Peter werd rood en zei dat we hun verandering niet serieus namen.

Misschien deden we dat ook niet genoeg. Thuis heb ik een paar keer gezegd dat ze bij een sekte zaten. Marijke lachte daar eerst om, maar later zei ze dat ik het daarmee ook niet beter maakte.

Wat me het meeste raakte, was niet dat ze minder wilden bezitten. Ze mochten van mij op twee sinaasappelkistjes wonen. Het was dat wij kennelijk niet meer gewoon gastheer en gastvrouw konden zijn. Ons huis moest eerst iets worden waar zij tegen konden.

In januari kwam onze vakantie ter sprake. We zouden in september tien dagen naar Kreta. Een goed resort, geen gouden kranen of zo, maar wel een fijn bed, een zwembad en ontbijt dat iemand anders maakt. Daar hadden we in het najaar met z’n vieren naar gekeken.

Peter belde dat ze dat niet meer wilden.

‘We willen kamperen. Gewoon met een tent. Terug naar eenvoudig.’

Ik heb sinds een hernia moeite met lage bedden. Dat wist hij.

‘Er zijn goede slaapmatten,’ zei hij.

We hebben nog een appartement voorgesteld. Zelf koken, geen zwembad, niet zo’n groot complex. Maar Els wilde niet vliegen voor een vakantie en Peter vond een appartement alweer te veel comfort. Zij zouden met de trein gaan, met hun tent mee.

Toen zei ik dat ze niet eenvoudiger op vakantie wilden, maar dat ze wilden dat wij precies hetzelfde deden als zij.

Hij zei dat ik ook geen centimeter bewoog.

We hebben de reservering geannuleerd. Het kostte ieder stel 190 euro. Peter maakte hun deel diezelfde avond over, met als omschrijving alleen ‘annulering’.

Daar heb ik langer naar zitten kijken dan nodig was.

Sindsdien hebben we elkaar één keer gezien, op neutraal terrein zoals Els het noemde. Koffie bij het tuincentrum. Ik vond dat een belachelijke omschrijving voor afspreken met vrienden die me ooit in mijn onderbroek naar het ziekenhuis hebben gebracht.

Toch was ik blij ze te zien.

Peter vroeg naar mijn rug. Els wist nog precies wanneer Marijke haar onderzoek had. Even praatten we weer zoals vroeger. Toen het stilviel, begon ik expres over de nieuwe televisie die we misschien wilden kopen. Ik zag Marijke naar me kijken. Ik had het gewoon kunnen laten.

We gaan nu in september met z’n tweeën naar Kreta. Een ander hotel, iets kleiner. Marijke heeft gevraagd of ik nog eens alleen met Peter wil afspreken. Wandelen, zonder de vrouwen erbij.

Ik heb gezegd dat dat misschien wel goed is.

Zijn nummer staat bovenaan mijn favorieten. Gisteren heb ik het geopend, maar toen was het bijna etenstijd. Ik heb mijn telefoon weer neergelegd.