Onze beste vrienden willen bij ons komen wonen — en ik schaam me dat ik ons rustige pensioen niet wil opgeven
Sinds drie weken doe ik de deur van onze logeerkamer dicht als ik boven kom. Daarvoor stond die altijd open. Niemand heeft er iets van gezegd, maar mijn vrouw heeft het vast gemerkt.
Er staan twee goede bedden, een kast en een stoel waar meestal schoon wasgoed op ligt. Beneden hebben we ook nog een kamer die we als werkkamer gebruiken, met een douche ernaast. Ons huis is ruim genoeg. Dat is het vervelende: ik kan niet eerlijk zeggen dat het niet past.
Ik ben zevenenzestig. Els is vierenzestig. Twee jaar geleden zijn we vanuit Nieuwegein naar een dorp in de Achterhoek verhuisd. Geen landhuis, maar een vrijstaande woning met een diepe tuin, gekocht van de opbrengst van ons rijtjeshuis en een flink deel van ons spaargeld.
Ik heb veertig jaar in de technische dienst gewerkt. Els zat bij een zorgverzekeraar. We hadden geen grootse plannen. Een moestuin, fietsen, niet meer op zondagavond tegen maandag opzien. Ik help nu bij het onderhoud van het sportpark. Els draait diensten in de dorpsbibliotheek.
Soms drinken we om half elf buiten koffie en zeggen we niets. Daar had ik me meer op verheugd dan op welke vakantie ook.
Henk en Marianne kennen we ruim dertig jaar. Onze kinderen zaten samen op zwemles. Henk en ik stonden iedere zaterdag achter hetzelfde beslagen raam te wachten. Later kwamen de verjaardagen, kampeervakanties en avonden waarop niemand op de klok keek.
Toen Els borstkanker had, bracht Marianne iedere woensdag eten. Niet één ovenschotel met een kaartje, maar maandenlang. Henk reed mijn moeder naar het ziekenhuis toen ik zelf niet kon. Dat soort dingen verdwijnen niet omdat je ergens anders gaat wonen.
Zij wonen nog in Utrecht, in een klein koopappartement op de tweede verdieping zonder lift. Henk heeft COPD. Marianne is vorig jaar gevallen en heeft sindsdien veel pijn aan haar heup. De trap is een opgave geworden. De boodschappen ook. Marianne slaapt slecht omdat ze steeds luistert of Henk nog goed ademhaalt.
Hun dochter woont in Groningen en werkt onregelmatig. Er is contact met de huisarts en er is iemand van de gemeente langs geweest om te bespreken wat mogelijk is. Ze krijgen wat hulp, maar geen enkele regeling maakt die trap minder steil.
Ik wist dat het slecht ging. Toch schrok ik van hun vraag.
We zaten na de lunch nog aan tafel. Marianne had nauwelijks gegeten. Henk keek naar de werkkamer, waarvan de deur openstond.
‘We hebben het er samen over gehad,’ zei hij. ‘Zouden wij hier niet kunnen wonen? Bij jullie?’
Ik dacht eerst dat hij een paar weken bedoelde. Even bijkomen. Dat had ik waarschijnlijk meteen goedgevonden.
Maar er was geen einddatum.
Ze zouden meebetalen aan boodschappen en energie. Hun appartement konden ze verkopen, al wilden ze daar niet overhaast over beslissen. Marianne zei dat ze ons niet tot last wilden zijn.
Els pakte haar hand. Ik begon te vragen hoe ze het dan voor zich zagen. Achteraf klonk ik alsof ik een offerte besprak.
‘Gewoon samen,’ zei Henk. ‘We zijn toch bijna familie.’
Die avond ruimde ik de vaatwasser opnieuw in omdat alles volgens mij verkeerd stond. Els bleef aan tafel zitten.
‘Zeg nou maar wat je denkt,’ zei ze.
Ik zei dat ik het niet wilde.
Dat klonk zelfs in onze lege keuken hard.
Els zei niet meteen iets. Toen vroeg ze of ik ze dan liever daar liet verkommeren. Ik werd boos om dat woord. Alsof er maar twee mogelijkheden waren: bij ons wonen of achter die voordeur doodgaan.
Maar ik had zelf ook niets beters bedacht.
De dagen erna waren we met praktische dingen bezig. Kon er een hoog-laagbed in de werkkamer als dat later nodig werd? Waar zouden wij met onze administratie heen gaan? Wie reed hen naar afspraken? Henk rijdt nog, maar niet graag meer buiten de stad.
Bij iedere vraag werd het minder een logeerpartij en meer een gezamenlijk leven waar ik niet op had gerekend.
Ik merkte ook iets lelijks aan mezelf. Als Marianne belde, wachtte ik tot Els opnam. Daarna vroeg ik wel hoe het ging. Ik wilde het weten, maar niet rechtstreeks horen.
Els wilde aanvankelijk drie maanden proberen. Ik vroeg wat we na die drie maanden moesten doen als het niet werkte. Hen terugbrengen naar een appartement dat ze nauwelijks meer uit kwamen?
‘Misschien werkt het juist hartstikke goed,’ zei ze.
Dat kon. Marianne kan heerlijk koken. Met Henk kan ik nog steeds lachen tot ik hoest. Het zou niet alleen maar ellende zijn. Soms zag ik ons met z’n vieren in de tuin zitten en dacht ik dat ik me aanstelde.
Dan hoorde ik Els ’s nachts voorzichtig de trap afgaan omdat haar knieën weer opspeelden. Daar praat ze weinig over. Ze wil graag degene blijven die helpt.
Bij het volgende telefoongesprek zei Henk dat hij niet wist hoeveel goede jaren ze nog hadden.
‘Hier zitten we alleen nog maar te wachten. Bij jullie zouden we tenminste een beetje waardig oud kunnen worden.’
Ik vroeg of hij besefte wat hij daarmee bij ons neerlegde.
Het bleef stil. Toen zei hij: ‘Ik vertel je alleen hoe het voor ons is.’
Dat was ook zo. En toch voelde ik me klemgezet.
Afgelopen zondag zijn we naar Utrecht gegaan. We hadden afgesproken dat we geen bewoning voor onbepaalde tijd konden aanbieden. Wel wilden we helpen met zoeken naar een toegankelijkere woning, meegaan naar gesprekken en hen af en toe langer laten logeren.
Marianne vroeg of dat laatste niet net zo ingewikkeld werd. Daar had ze gelijk in. We hadden zelfs over ons alternatief nog niet goed nagedacht.
Henk zei weinig. Hij had kaas gehaald die ik lekker vind. Ik bleef maar stukjes pakken terwijl Els uitlegde dat we bang waren iets te beloven wat we niet vol konden houden.
‘Wij hadden het blijkbaar anders ingeschat,’ zei Marianne.
Ze huilde niet. Dat vond ik bijna moeilijker.
We zijn niet met ruzie weggegaan. Henk liep mee tot de voordeur en vroeg of ik voorzichtig wilde rijden. De trap naar beneden leek me langer dan anders.
Morgen ga ik met hem naar een appartement kijken. Gelijkvloers, buiten Utrecht, kleiner dan ze hopen. Marianne wil voorlopig niet mee. Els heeft aangeboden bij haar te blijven terwijl wij weg zijn.
Ik heb het adres twee keer opgezocht. Er is een supermarkt vlakbij en de bushalte ligt op tweehonderd meter. Van ons is het ruim een uur rijden.
Henk appte net of half tien te vroeg is. Ik heb teruggestuurd dat ik er dan ben.