Onze jeugdvriend mocht een halfjaar bij ons wonen — toen hij langer wilde blijven, merkte ik hoe weinig ik naar mijn vrouw had geluisterd
Mijn vrouw zat op een dinsdagmiddag met haar boterham op de rand van ons bed. Beneden waren de eettafel en de bank vrij. Ik vroeg of ze zich niet lekker voelde.
‘Ik wil gewoon even eten zonder dat iemand iets vertelt,’ zei ze.
Ik dacht dat ze een slechte dag had. Dat heb ik nogal lang gedacht.
Ik ben 67, Marijke is 65. Twee jaar geleden zijn we verhuisd naar een hoekhuis aan de rand van Zutphen. Geen villa, wel het huis waar we jarenlang voor hadden gespaard. Een slaapkamer beneden, een kleine tuin en boven ruimte voor onze hobby’s. Marijke heeft bijna veertig jaar in de thuiszorg gewerkt. Ik was onderhoudsmonteur.
We vonden het heerlijk om ineens tijd te hebben. Soms fietsten we ergens koffie drinken, soms deden we een hele ochtend weinig. Marijke kon daar beter van genieten dan ik. Ik moest aanvankelijk nog leren dat niet iedere dag nuttig hoefde te zijn.
Henk ken ik sinds mijn zeventiende. We hebben samen gevoetbald, geklust en onze ouders begraven. Toen ik jaren geleden mijn enkel brak, haalde hij me wekenlang op voor de kaartavond. Dat soort dingen vergeet ik niet.
Zijn scheiding kwam voor hem onverwacht. Voor zijn vrouw geloof ik minder, maar daar ga ik niet over. Na de verkoop van hun huis huurde hij een kleine studio. Duur, donker, uitzicht op een parkeerplaats. Hij at slecht en belde soms drie keer op een avond.
Toen hij vroeg of hij een halfjaar bij ons terechtkon, zei ik vrijwel meteen dat we boven een kamer hadden.
Marijke zei later in de keuken:
‘Je had ook even kunnen zeggen dat we erover moesten nadenken.’
Dat deden we alsnog. Zij wilde een duidelijke einddatum en afspraken over geld en privacy. Henk vond alles goed. Hij zou bijdragen aan boodschappen en energie, zelf wassen en vooral niet tot last zijn.
‘Jullie merken nauwelijks dat ik er ben.’
Dat was geen bewuste leugen. Hij geloofde het volgens mij echt.
De eerste weken waren gezellig. Hij kookte, repareerde het tuinhek en nam bloemen mee voor Marijke. Ik vond het prettig om weer iemand te hebben met wie ik zomaar over vroeger kon beginnen.
Maar Henk was zelden alleen. Als ik naar de schuur liep, liep hij mee. Als Marijke koffie zette, kwam hij aan tafel zitten. De krant openschuiven hielp niet; dan had hij juist iets gelezen waarover hij wilde praten.
Meestal ging het over zijn ex. Een bericht dat ze wel of niet had beantwoord. Een gezamenlijke kennis die blijkbaar al eerder iets had geweten. Marijke luisterde geduldig. Later minder geduldig.
‘Ik ben met pensioen,’ zei ze een keer tegen mij. ‘Ik wil niet weer de hele dag beschikbaar zijn.’
Ik vond dat hard. Henk deed toch zijn best? Hij ruimde de vaatwasser uit en vroeg altijd of hij iets kon doen.
‘Het gaat niet om de vaatwasser,’ zei ze.
Ik begreep eerlijk gezegd niet waar het dan wel om ging.
Henk is ook háár vriend. Dat maakt het ingewikkelder dan wanneer ik zomaar iemand had binnengehaald. We gingen vroeger met onze gezinnen naar dezelfde camping. Marijke wist precies hoe hij zijn koffie dronk en hij kende haar zussen. Ze wilde hem niet kwijt. Ze wilde alleen af en toe beneden kunnen zitten zonder gezelschap te hoeven zijn.
Na drie maanden zag ik dat ze vaker weg was. Langer wandelen, een extra middag naar haar zus, vroeg naar boven met de tablet. Ik dacht nog dat ze zich prima redde.
Op een zondag maakte ik daar zelfs een grap over.
‘Jij hebt het drukker dan toen je werkte.’
Ze keek me aan en zei niets. Dat vond ik toen flauw van haar.
Henk vond ondertussen werk bij een groothandel in Zwolle, drie dagen per week. Hij was 65 en had na een moeilijke periode bij zijn vorige werkgever niet verwacht nog ergens aangenomen te worden. We waren oprecht blij voor hem. Marijke bakte een cake, die een beetje inzakte.
Hij zocht kamers en appartementen, maar er was steeds iets. Te duur, te ver van een station, geen plek voor zijn spullen. Soms had hij gelijk. Soms vond ik ook dat hij wel erg veel bezwaren had voor iemand die opnieuw wilde beginnen.
Toch zei ik dat niet. Ik hielp hem zoeken en sloot de laptop weer als hij moe werd.
Vijf weken voor de afgesproken vertrekdatum vroeg hij tijdens het eten of drie maanden extra een groot probleem zou zijn. Zijn baan beviel hem, maar hij vertrouwde het nog niet helemaal. Hij wilde eerst weten of hij er kon blijven voordat hij opnieuw een duur huurcontract tekende.
Ik zei: ‘We kunnen natuurlijk even kijken.’
Marijke legde haar vork neer.
‘Nee. Eén oktober was de afspraak. Daar blijft het bij.’
Henk keek naar mij. Ik had hem graag iets geruststellends gezegd, maar Marijke zat naast me.
‘Ik vraag geen jaren,’ zei hij.
‘Dat weet ik.’
‘Ik dacht dat ik hier tenminste niet op mijn tenen hoefde te lopen.’
Toen stond ze op. Niet boos met deuren, gewoon naar boven. Ik bleef zitten en begon over tijdelijke woonruimte. Het was een ellendig gesprek.
Later zei ik tegen haar dat ze wel wat zachter had mogen zijn. En ja, ik heb het woord egoïstisch gebruikt.
Ze zat haar leesbril schoon te maken en bleef daar opvallend lang mee bezig.
‘Ik heb je al maanden verteld dat ik dit niet trek,’ zei ze. ‘Jij vindt het pas ernstig als Henk verdrietig is.’
Ik wilde daartegenin gaan. Daarna wist ik eigenlijk niet meer wat ik moest zeggen.
Sindsdien eten we nog steeds met z’n drieën, maar Henk vraagt nu voor alles toestemming. Of de televisie aan mag. Of hij koffie zal zetten. Dat maakt me verdrietig en soms ook kwaad, al weet ik niet goed op wie.
Marijke is niet ineens opgelucht. Ze slaapt slecht en vraagt geregeld of ik hem buiten haar om toch meer tijd heb beloofd. Dat heb ik niet. Ik snap inmiddels wel waarom ze het vraagt.
Gisteren ben ik met Henk naar een gemeubileerde kamer gaan kijken. Eigen douche, een kleine gezamenlijke keuken. Hij vond de huur hoog. Ik ook. Op de terugweg zei hij dat hij nooit had gedacht dat het tussen ons om een datum zou gaan.
Ik zei dat ik hem zou helpen verhuizen. Het was geen antwoord op wat hij bedoelde.
De verhuurder wil morgen weten of hij de kamer neemt. Henk heeft vanavond nog twee andere advertenties doorgestuurd. Ik heb ze bekeken, maar ik heb er niets meer bij gezegd.