Bij elk familie-etentje stond ik in de keuken — tot ik een keer zelf aan tafel wilde blijven zitten
Op de verjaardag van mijn man hoorde ik vanuit de keuken dat zijn neef was aangenomen voor een baan in Denemarken. Tenminste, ik hoorde gejuich en daarna het woord Kopenhagen. De rest kreeg ik niet mee, want de afzuigkap stond aan en ik probeerde aangekoekte roomsaus uit een pan te krijgen.
Toen ik eindelijk ging zitten, waren ze alweer over iets anders begonnen.
‘Wat leuk van die baan,’ zei ik tegen Daan. ‘Wanneer ga je?’
‘Dat vertelde ik net,’ zei hij. Niet onaardig. Hij pakte zijn telefoon erbij om me nog een keer de foto’s van het appartement te laten zien.
Ik weet niet waarom juist dat me zo dwarszat. Er was niets ernstigs gebeurd. Maar die avond stond ik na hun vertrek ineens te huilen terwijl ik een half bakje kruidenboter afdekte met folie.
Mijn man, Erik, dacht dat ik moe was. Dat was ik ook.
Ik ben drieënvijftig en werk vier dagen bij een opticien. Op zaterdag werk ik meestal ook. De zondag is dus niet een dag waarop ik overloop van energie en dolgraag voor zeven mensen aardappels sta te schillen.
Toch was het zo gegroeid. Sinds mijn schoonvader overleed, bijna vijf jaar geleden, eten we geregeld met Eriks familie bij ons. Zijn moeder, zijn zus Ilse, haar man en hun twee zoons. Wij hebben geen kinderen en wel een flinke eettafel. In het begin was het logisch. Mijn schoonmoeder had genoeg aan haar hoofd.
Ik vond het trouwens ook fijn. Ik houd van een volle tafel. Ik kook graag, als er geen tijdsdruk achter zit. En ik was degene die na een paar maanden zei dat we dit erin moesten houden.
Dat krijg ik nu regelmatig terug.
Na die verjaardag zei ik tegen Erik dat ik het volgende etentje anders wilde doen. Niet afzeggen. Gewoon verdelen. Iemand een hoofdgerecht, iemand een toetje, en na afloop samen opruimen voordat iedereen ging zitten.
Hij stond zijn tanden te poetsen toen ik erover begon. Onhandig moment, geef ik toe.
‘Je moet gewoon wat makkelijker eten maken,’ zei hij met die tandenborstel nog in zijn mond.
‘Daarmee is de tafel nog niet gedekt. En de vaatwasser niet uitgeruimd. En je moeder heeft dan nog steeds koffie nodig.’
Hij keek naar me via de spiegel.
‘Ik kan toch ook koffie zetten?’
‘Ja. Dat is eigenlijk een beetje mijn punt.’
De volgende ochtend heb ik een bericht in de familieapp gezet. Ik heb het drie keer aangepast omdat alles wat ik schreef ineens bits klonk. Uiteindelijk stond er dat ik graag zelf meer bij wilde praten en dat we het eten voortaan samen zouden regelen.
Ilse stuurde een duimpje. Bas vroeg of hij iets moest halen. Mijn schoonmoeder belde.
‘Is er iets?’ vroeg ze.
Ik legde het uit. Ze liet me uitpraten, maar ik hoorde aan haar ademhaling al dat ze het niet begreep.
‘Als je mensen uitnodigt, zorg je toch dat het klaarstaat?’
‘Maar het zijn niet iedere keer mensen die ik uitnodig. Het is inmiddels gewoon onze vaste zondag.’
‘We kunnen ook wegblijven, hoor.’
Dat had ik niet willen horen. Ik zei veel te snel dat dat natuurlijk niet hoefde, dat ze welkom was, dat ik het gezellig vond. Voor ik het wist, stelde ik haar alweer gerust over iets waar ik zelf mee zat.
Later hoorde ik dat ze Erik had gebeld. Ze vond dat ik zo afstandelijk deed. Of er misschien problemen waren tussen ons.
Erik zei dat ze het niet kwaad bedoelde. Daar werd ik zo moe van dat ik even niets terugzei.
De afspraak werd uiteindelijk dat hij het eten zou verzorgen. Ik zou alleen de tafel doen. Hij zei nadrukkelijk dat hij dat best kon, alsof ik zijn kookkunsten ter discussie had gesteld.
Op zondagmorgen ging hij naar de supermarkt. Om kwart over vier stond hij groenten te snijden. Zijn moeder kwam een halfuur te vroeg, zoals altijd, en trof mij op de bank met de krant.
‘Ben jij al klaar?’ vroeg ze.
‘Erik kookt vandaag.’
Ze hield haar jas nog vast en keek richting keuken.
‘Heeft hij daar wel tijd voor gehad?’
Ik had kunnen zeggen dat hij precies evenveel weekend had gehad als ik. In plaats daarvan pakte ik haar jas aan en hing hem op.
Het eten was lekker. Echt. Kip uit de oven, groenten, stokbrood. Hij was de rijst vergeten aan te zetten, maar niemand kwam iets tekort. Zijn moeder zei drie keer dat hij zo zijn best had gedaan. Ik hoorde mezelf bij de derde keer zeggen: ‘Ja, er zal wel een lintje komen.’
Het werd stil.
Dat was flauw van me. Erik had gekookt, precies zoals ik wilde, en ik zat hem af te zeiken waar iedereen bij was. Ik heb later sorry gezegd. Niet meteen. Eerst zat ik een tijd veel te hard op een stukje brood te kauwen.
Na het eten stond ik automatisch op met twee borden in mijn handen. Daarna bleef ik naast mijn stoel staan.
‘Zullen we dit even samen doen?’
Daan stond direct op. Ilse ook. Bas pakte de schalen. Mijn schoonmoeder zei dat het toch ongezellig was als iedereen ging lopen.
‘Anders loopt zij steeds alleen,’ zei Daan.
Niet fel, niet als een grote terechtwijzing. Hij stond al bij de keukendeur. Het hielp me meer dan hij waarschijnlijk doorhad.
Erik bleef zitten bij zijn moeder. Dat begrijp ik ergens ook. Ze zat daar ineens alleen tussen de lege glazen. Alleen was dat bij mij blijkbaar nooit een probleem geweest.
Binnen een kwartier was het meeste weg. Er stond nog van alles op het aanrecht, maar ik ging zitten. Ik hoorde voor het eerst uitgebreid hoe Daan die baan had gevonden. Zijn broer bleek gestopt met zijn opleiding. Dat wist ik ook niet.
Die avond zei Erik dat hij zich de hele dag opgejaagd had gevoeld. Boodschappen, koken, opletten of alles tegelijk warm was. Hij had amper met zijn zus gesproken.
‘Ja,’ zei ik.
Hij zuchtte. ‘Je hoeft niet zo te kijken.’
We hebben er daarna nog over gepraat, zonder dat we het echt eens werden. Hij vindt dat ik vijf jaar frustratie op één zondag heb gegooid. Daar zit wat in. Ik vind dat hij die frustratie wel erg lang niet heeft opgemerkt.
Het volgende etentje is over drie weken. Ilse heeft aangeboden soep mee te nemen. Erik wil iets bestellen en zijn moeder vindt dat zonde van het geld.
Ik heb nog niet gereageerd. Wel heb ik die zondag eindelijk een afspraak met een vriendin laten staan. Ik ben om vijf uur thuis. Ze kunnen alvast beginnen, heb ik tegen Erik gezegd. Hij vroeg hoe laat de bakker op zondag dichtgaat. Dat heb ik voor hem opgezocht.