Na mijn pensioen wilde ik onze tuin openstellen voor de buurt. Mijn vrouw wilde eindelijk weg uit het huis waar we zo hard voor hadden gewerkt
De tuinarchitect had zijn meetlint al over het terras uitgerold toen Marijke vroeg wie hem eigenlijk had uitgenodigd.
Ik stond met drie mokken koffie bij de achterdeur. Eén met melk, terwijl ik helemaal niet wist of die man melk dronk. Daar hield ik me op dat moment vooral mee bezig.
‘Alleen even kijken,’ zei ik.
Dat was niet helemaal waar. Ik had hem tekeningen gestuurd en een bedrag genoemd dat we eventueel konden besteden. Achtduizend euro. Voor verhoogde bakken, een vlak pad en een kleine overkapping.
Marijke knikte naar hem, zei vriendelijk gedag en ging weer naar binnen. Ze liet haar koffie staan.
Ik ben zevenenzestig. Sinds november ben ik met pensioen, na vierenveertig jaar in de installatietechniek. Marijke is vijfenzestig en werkte tot twee jaar geleden bij de administratie van een scholengemeenschap. We wonen aan de rand van Apeldoorn, in een huis dat we in 1996 eigenlijk net niet konden betalen.
Dus gingen we minder op vakantie. Ik deed op zaterdag klussen. Marijke werkte extra uren toen de kinderen groter waren. De keuken kwam pas nadat we er elf jaar woonden.
Ik schrijf dit erbij omdat dat huis voor mij niet zomaar een huis is. Voor haar trouwens ook niet, dacht ik.
Achter hebben we bijna driehonderd vierkante meter tuin. Er staan twee oude appelbomen en een kas die ik tweedehands heb opgehaald. Al jaren zeg ik dat ik er na mijn pensioen echt iets van wil maken. Niet alleen boontjes voor onszelf. Een goede moestuin, met ruimte voor mensen uit de buurt om mee te helpen. Koffie drinken, wat oogsten, een beetje aanspraak.
Marijke zei vroeger altijd: ‘Als jij daar gelukkig van wordt.’
Ik heb dat opgevat als toestemming voor een toekomst die we samen wilden. Zij zegt nu dat ze gewoon bedoelde dat ik lekker moest tuinieren.
Haar heupen zijn de laatste jaren slechter geworden. Ook haar onderrug doet vaak pijn. Ze loopt nog zonder hulpmiddel, behalve op slechte dagen, dan gebruikt ze een stok. Boodschappen doet ze in kleine hoeveelheden. Naar boven gaat ze één keer overdag, als het nodig is, en ’s avonds naar bed.
Ik vond dat overzichtelijk. Ik tilde de wasmand, stofzuigde boven en reed haar waar ze heen moest. Ik dacht eerlijk gezegd dat ik het behoorlijk goed deed.
Pas later hoorde ik dat ze soms geen thee zette omdat ze dan weer moest opstaan.
Het appartement kwam niet onverwacht. Dat moet ik eerlijk zeggen.
Ze had me al zeker vijf keer iets laten zien. Nieuwbouw bij het centrum. Een lift, brede deuren, een badkamer zonder opstap. Een balkon waar een tafel op paste. Duur, vond ik. Bij de prijs rekende ik meteen uit hoeveel tuin we daarvoor kwijt zouden raken.
Marijke keek naar de afstand tot de bibliotheek en de schouwburg.
‘Daar kan ik zelf naartoe,’ zei ze.
‘Ik breng je toch?’
Ze schoof haar tablet weg. Dat gesprek was daarmee afgelopen, voor mij tenminste.
Onze dochter Eva kwam de zondag na het bezoek van de tuinarchitect eten. Marijke had haar gebeld. Dat wist ik niet en ik voelde me meteen in de minderheid, nog voordat iemand iets vervelends had gezegd.
Eva vroeg wat het plan voor later was.
Ik zei dat we niet ineens stokoud waren.
‘Nee, pap. Maar mam heeft nu al moeite met het huis.’
‘Daarom komen die paden er toch?’
‘Een pad naar de kas lost de trap niet op.’
Dat vond ik zo’n gemakkelijke opmerking. Eva woont met haar vriend op driehoog, zonder lift. Ik zei dat ook. Het sloeg nergens op, maar ik zei het wel.
Marijke bleef haar sperziebonen kleiner snijden.
Toen Eva zei dat onze toekomst niet door mijn koppigheid bepaald mocht worden, ben ik boos geworden. Of ik dan na al die jaren werken geen plannen meer mocht hebben. Of ik alleen nog chauffeur en huismeester mocht zijn.
Dat laatste had ik niet moeten zeggen.
Marijke legde haar mes neer.
‘Je hoeft me nergens meer naartoe te brengen als je het zo ziet.’
Ze zei het zacht. Eva keek naar mij alsof ik iets moest herstellen. Maar ik begon de borden op te stapelen terwijl ze allebei nog aten.
De volgende ochtend heb ik de tuinarchitect afgebeld.
Niet omdat ik ineens vond dat zij gelijk hadden. Vooral omdat ik niet wilde dat een vreemde nog een keer tussen ons in stond.
Een paar dagen hebben we alleen praktische dingen besproken. Brood nodig. Tandarts donderdag. De container stond nog buiten.
Op vrijdag ging ik mee naar de fysiotherapeut. In de wachtruimte vroeg Marijke of ik het haar kwalijk nam dat ze ouder werd.
Ik zei meteen nee. Daarna zat ik daar met mijn jas op schoot en wist ik niet wat ik nog kon zeggen zonder dat het verkeerd klonk.
Ik mis mijn werk niet zo erg als ik had verwacht. Wel het gevoel dat ik ergens aan begon en aan het einde van de dag kon zien wat ik gedaan had. Die tuin moest dat worden. Ik had gereedschap uitgezocht, teeltplannen gemaakt. Twee buren wilden meedoen. Ik schaamde me om te vertellen dat het misschien allemaal niet doorging.
Marijke wist daar weinig van. Ik liet vooral plaatjes zien van bakken en bestrating.
Andersom wist ik niet dat zij haar vriendin Anja steeds vaker afzegde. Ze wilde niet alweer vragen of Anja haar kwam halen. De bushalte is hier ruim tien minuten lopen. Op papier stelt dat niets voor.
We hebben inmiddels drie appartementen bekeken. Bij het eerste ben ik nauwelijks van de hal weggeweest. Bij het tweede vroeg ik waar mijn gereedschap moest blijven. Marijke begon in de auto te huilen.
‘Ik wil ook niet alles kwijt,’ zei ze. ‘Maar ik wil nog iets kunnen zolang het gaat.’
Bij het derde heb ik gewoon rondgekeken. Er was een logeerkamer. Het balkon lag op het oosten. Beneden zat een bakker en aan de overkant waren bomen, gelukkig geen parkeerplaats.
Ik vond het klein. Zij vond het prachtig. We hebben er geen bod op gedaan.
Wel komt dinsdag een makelaar ons huis bekijken. Alleen voor een waardebepaling, hebben we afgesproken. Ik weet hoe dat klinkt. Zo begon ik zelf ook met die tuinarchitect.
Eva heb ik gevraagd voorlopig niet mee te praten. Marijke vond dat goed, maar wilde wel dat ik haar daarna zelf zou bellen. Dat heb ik gedaan. Het was een kort, ongemakkelijk gesprek.
Gisteren vroeg Marijke welke appelboom ik het liefst zou willen meenemen als dat kon. Ze maakte geen grapje. Ik moest uitleggen dat ze daar te oud en te groot voor zijn.
Daarna hebben we samen uitgezocht welke potten nog heel waren. Voor dinsdag moet ik ook de kapotte tuinstoelen naar de milieustraat brengen. Ze staan al maanden naast de schuur.