Ik wil onze zoon tijdelijk in onze nieuwe aanbouw laten wonen, maar mijn vrouw zegt nee: ‘Wanneer begint ons leven dan?’

Ik had de breedte van de deur al opgemeten voordat ik met mijn vrouw had overlegd. Negentig centimeter. Daar kon het bed van onze zoon makkelijk doorheen.

Dat klinkt als een onbelangrijk detail, maar mijn vrouw begint er steeds weer over. Niet eens boos. Meer alsof het voor haar alles verklaart.

‘Jij was dus al aan het kijken hoe het moest.’

En dat was ook zo.

Ik ben negenenzestig, Marja is zevenenzestig. Sinds november is ons huis eindelijk zoals we het wilden hebben. Beneden een slaapkamer, een ruime badkamer zonder opstap en een lichte aanbouw met zicht op de tuin. Geen groot landgoed, gewoon een twee-onder-een-kapwoning in de buurt van Zutphen waar we al eenendertig jaar wonen.

We hebben lang getwijfeld tussen verhuizen en verbouwen. Uiteindelijk wilden we toch niet weg. Onze buren kennen we, de supermarkt is op fietsafstand en Marja heeft hier haar zus en haar wandelgroep.

Het heeft meer gekost dan begroot. Natuurlijk. Maar het is betaald, zonder extra hypotheek. Ik heb veertig jaar in de installatietechniek gewerkt. Marja werkte in een verpleeghuis, later minder uren vanwege haar rug. We hebben nooit slecht geleefd, maar er werd wel gerekend. Ook op vakantie.

Onze zoon Jeroen is eenenveertig. Hij had met een compagnon een klein bedrijf in winkelinterieurs. Een paar opdrachten liepen verkeerd, een grote klant betaalde laat en uiteindelijk kregen die twee ook nog ruzie. Ik kan niet precies navertellen waar zakelijk pech ophield en slecht ondernemerschap begon. Jeroen zelf trouwens ook niet.

Wat ik wel weet: er zijn schulden. Zijn bus is verkocht, de werkplaats is opgezegd en hij werkt nu via een uitzendbureau in een magazijn. Hij heeft contact met iemand bij de gemeente over zijn schulden. Dat gaat hem allemaal te langzaam.

Zijn huurcontract loopt binnenkort af. Over hoe dat precies zit, heb ik verschillende versies gehoord. Eerst zou hij zelf weggaan omdat het te duur was, later bleek dat er al een afspraak met de verhuurder lag.

Drie weken geleden kwam hij op zondag langs. Hij had broodjes meegenomen, wat hij anders nooit doet.

Pas na het eten vroeg hij of hij een tijdje bij ons mocht wonen. In de aanbouw, bedoelde hij. Dan zouden we weinig last van elkaar hebben.

‘Zes maanden. Misschien korter. Als ik die huur niet meer heb, kan ik tenminste iets wegwerken.’

Ik zei: ‘We hebben de ruimte.’

Marja legde haar mes neer.

‘Dat hebben we niet besproken.’

Ik dacht toen nog dat ze vooral overvallen was. Ik zei dat we natuurlijk afspraken moesten maken. Boodschappen, meehelpen, een einddatum. Jeroen knikte overal op.

Toen hij weg was, zei ze dat ze het niet wilde. Niet zes maanden en ook niet eerst een paar weken om te kijken hoe het ging.

Dat vond ik hard. Ik heb dat woord ook gebruikt.

Marja stond bij het aanrecht de kruimels van de broodplank te vegen. Ze bleef maar vegen, terwijl er niets meer lag.

‘Jij noemt mij hard omdat ik wil houden waar we dit allemaal voor gedaan hebben.’

Ik zei dat onze zoon toch niet buiten kon slapen.

‘Doe nou niet alsof ik hem onder een brug leg.’

Daarna hebben we die middag nauwelijks meer gepraat.

Wat ik niet meteen heb verteld: Jeroen heeft eerder bij ons gewoond. Na zijn scheiding, zeven jaar geleden. Dat zou drie maanden zijn. Het werden er elf.

Ik herinner me daar ook fijne dingen van. Samen voetbal kijken, op zaterdag iets repareren, weer eens iemand tegenover me die trek had in een tweede bord.

Marja herinnert zich vooral de was die naast de machine bleef liggen. Zijn telefoongesprekken in de keuken als zij wilde koken. Dat ze na een vroege dienst thuiskwam en eerst vroeg hoe het met hem ging, terwijl niemand vroeg hoe haar dag was geweest.

Ik vond dat ze die oude dingen er niet bij moest halen. Maar toen vroeg ze wie destijds zijn bed verschoonde.

Dat wist ik niet meer.

Zij wel.

De aanbouw is bovendien geen apart huisje. Er zit geen keuken in. De slaapkamer die we daar hebben gemaakt, gebruiken we nu al. Als Jeroen erin komt, gaan wij weer boven slapen. Dat kan best, voorlopig zijn we goed ter been. Alleen is ‘voorlopig’ precies het woord waar Marja moe van wordt.

Ik ben een paar dagen later bij Jeroen langsgegaan. Zijn eettafel lag vol enveloppen en gereedschap dat nog verkocht moest worden. Er stond een droogrek midden in de kamer. Ik voelde me opeens bezwaard over onze vloerverwarming.

Hij liet bedragen op zijn telefoon zien. Huur, zorgverzekering, afbetalingen. Ik kon zijn rekensom volgen, maar niet controleren of alles erin stond.

‘Als jullie me nu even laten landen, kan ik een faillissement misschien nog voorkomen,’ zei hij.

Ik vroeg wat zijn schuldhulpverlener daarvan vond.

‘Die moet eerst alles compleet hebben. Maar ik moet nú ergens heen.’

Toen ik zei dat zijn moeder niet akkoord was, schoof hij zijn telefoon van zich af.

‘Als jullie van me hielden, zouden jullie me toch niet zo laten zitten?’

Ik had moeten zeggen dat hij dat niet kon maken. In plaats daarvan zei ik dat ik nog wel met haar zou praten.

Daar heb ik nu spijt van. Niet omdat ik hem niet wil helpen, maar omdat ik Marja daarmee opnieuw tot het obstakel maakte.

Ze vroeg die avond wat ik hem had beloofd. Ik zei: niets definitiefs.

‘Dus wel iets.’

We slapen nog in hetzelfde bed. Het is niet zo dat we ineens niets meer samen kunnen. Gisteren hebben we boodschappen gedaan en kregen we allebei de slappe lach omdat ik met de zelfscanner mijn eigen boodschappen twee keer had aangeslagen. Thuis stond er een bericht van Jeroen en was die gewone sfeer meteen weer weg.

Marja heeft aangeboden mee te betalen aan opslag voor zijn spullen. Ook wil ze mee naar een afspraak, als hij dat prettig vindt. Wonen bij ons blijft nee.

Ik vind dat nog steeds moeilijk te begrijpen. Zij begrijpt niet waarom alle andere hulp voor mij kennelijk minder telt.

Gisteravond heb ik Jeroen gebeld. Ik heb gezegd dat hij voorlopig niet op de aanbouw moet rekenen. Hij vroeg of dat ook mijn besluit was.

Ik heb te lang gewacht met antwoorden.

Vrijdag komt hij eten. Marja heeft gevraagd of ik dit keer zelf kook. Ik heb gehakt uit de vriezer gehaald, voor drie personen.