Ik gaf mijn volwassen zoon een maand om werk te vinden. Mijn vrouw zocht ondertussen een kamer voor hem

Er staat sinds woensdag een bakje nasi in onze koelkast waar niemand aan komt. Ik had voor drie personen gekookt. Uit gewoonte, blijkbaar, want ik wist dat onze zoon niet zou komen eten.

Mijn vrouw zei dat we het konden invriezen. Ik zei dat ik het de volgende dag mee zou nemen naar mijn werk. Het staat er nog.

Daan is vierentwintig. Tot vorig jaar werkte hij bij een groothandel en huurde hij met een vriend een appartement in Apeldoorn. Het was geen paleis, maar hij had zijn eigen plek. Hij stuurde weleens een foto van iets wat hij had gekookt. Meestal pasta met veel te veel kaas.

Toen zijn tijdelijke contract niet werd verlengd, zei hij eerst dat hij wel iets anders zou vinden. Daarna nam zijn huisgenoot een baan in Groningen aan. Daan kon de huur niet alleen betalen. Er waren ook rekeningen blijven liggen waar wij pas later van hoorden.

In november kwam hij terug. Twee sporttassen, een beeldscherm en een dekbed zonder hoes. Zijn moeder, Marieke, had zijn oude kamer al schoongemaakt.

Ik was blij dat hij thuis was. Dat wil ik wel gezegd hebben. Ik had hem liever boven liggen dan ergens op een bank bij mensen die wij niet kenden.

Maar ik wilde afspraken.

Zelf werk ik sinds mijn zeventiende. Ik ben onderhoudsmonteur, inmiddels zesenvijftig, en ik ben ook vaak genoeg met tegenzin uit bed gestapt. Als ik thuis was gebleven op iedere ochtend dat ik geen zin had, hadden we dit huis niet meer gehad. Zo dacht ik erover. Zo zei ik het ook tegen Daan.

Om halfacht opstaan. Op werkdagen voor negenen aangekleed beneden. Iedere dag iets aan werk zoeken doen. Meehelpen in huis. En zodra hij geld verdiende, ging dat voorlopig naar de gezamenlijke kosten.

‘Alles?’ vroeg hij.

Ik zei dat wij al maanden alles betaalden.

Dat was overdreven. Hij woonde er toen net drie weken. Marieke keek me aan, maar verbeterde me niet waar hij bij zat.

De eerste tijd deed hij zijn best. Hij zat aan tafel met zijn laptop, schreef sollicitaties en ging mee boodschappen doen. Eén keer kwam hij zelfs eerder beneden dan ik. Ik weet nog dat ik dacht: zie je wel, hij heeft gewoon ritme nodig.

Daarna begon het weer te schuiven.

Hij versliep zich. De vaatwasser was niet uitgeruimd. Een afspraak bij een uitzendbureau bleek hij te hebben afgezegd. Volgens hem had hij nauwelijks geslapen en was hij misselijk geweest.

Ik hoorde vooral dat hij niet was gegaan.

Marieke zag andere dingen. Dat hij soms tien minuten voor een boterham zat zonder te eten. Dat hij niet meer naar zijn vrienden ging. Dat hij onder de douche stond en daarna weer hetzelfde shirt aantrok.

‘Hij is op, Henk,’ zei ze.

Ik vond dat een gevaarlijk woord. Op. Alsof daarmee alles ophield wat je van iemand mocht verwachten.

Toch wist ik ook niet wat er boven gebeurde. Als ik thuiskwam, hoorde ik hem soms praten tijdens het gamen. Dan klonk hij bijna gewoon. Ik werd daar kwaad van. Voor een spel had hij blijkbaar wel energie.

Een keer ben ik zonder kloppen zijn kamer binnengegaan. Hij schrok zo dat hij zijn koptelefoon liet vallen.

‘Morgen bel je dat uitzendbureau terug,’ zei ik.

Hij knikte alleen.

Beneden vroeg Marieke waarom ik niet eerst even had geklopt. We kregen ruzie over kloppen, terwijl het daar natuurlijk niet om ging.

Ze was inmiddels met hem bij de huisarts geweest. Hij had gesprekken bij de praktijkondersteuner en er werd naar verdere hulp gekeken. Meer wist ik niet precies. Ik vond dat vervelend, dat zij dingen wist die ik niet wist, maar ik vroeg er ook op zo’n manier naar dat niemand graag antwoord gaf.

‘En wat gaan ze concreet doen?’

Dat soort vragen.

In februari vond ik drie ongeopende brieven achter de printer. Geen enorme schulden, wel betalingsherinneringen. Ik had hem nog gevraagd of alles geregeld was.

Toen heb ik die maand genoemd.

We zaten aan tafel. Marieke was haar leesbril aan het zoeken en Daan at yoghurt uit een grote beker.

‘Binnen een maand heb je werk,’ zei ik. ‘Anders houdt het hier op.’

Hij zette de beker neer.

‘Ook als ik niks vind?’

‘Er is overal werk.’

Marieke zei mijn naam. Alleen mijn naam, maar ik hoorde precies wat ze bedoelde.

Ik ging door. Dat ik geen hotel runde. Dat hij niet de enige was met tegenslag. Dat wij hem niet hielpen door alles goed te vinden.

Daan zei dat hij het begreep. Dat vond ik op dat moment een goed teken.

De dagen erna was hij beleefd. Bijna overdreven. Hij vroeg of hij een was mocht draaien. Of hij de laatste twee eieren mocht pakken. Ik ergerde me daaraan, alsof hij mij expres de rol van boeman gaf.

Marieke zei later dat hij niet meer wist wat hij nog mocht.

Vorige week vertelde ze dat ze een kamer voor hem had geregeld. Bij de zus van een collega, een vrouw die tijdelijk iemand zocht voor haar bovenverdieping. Geen eigen woning, wel een kamer en gedeeld gebruik van keuken en badkamer.

Ze had de borg en de eerste maand betaald van haar eigen spaarrekening.

Ik werd woedend. Niet eens meteen om het geld. Ze hadden bezichtigd, afspraken gemaakt, spullen uitgezocht. Terwijl ik gewoon naast haar in bed lag.

‘Jij had al besloten dat hij weg moest,’ zei ze.

‘Als hij geen werk vond.’

‘Ja. Dat hoorde hij er ook bij.’

Ze zei niet dat ik een slechte vader was. Ik vroeg het toch. Dat was niet eerlijk van mij, want vervolgens moest zij me gaan geruststellen terwijl we ruzie hadden over onze zoon.

Daan vertrok woensdag. Ik heb het beeldscherm naar de auto gedragen. Hij bedankte me en vroeg of zijn fiets nog even in onze schuur mocht blijven. De banden waren zacht.

Hij heeft nog geen baan. Wel is hij naar zijn afspraak bij de praktijkondersteuner geweest. Dat weet ik van Marieke. Aan mij stuurde hij gisteren een bericht dat de kamer prima was en dat hij zelf had gekookt.

Ik heb ‘goed zo’ teruggestuurd. Daarna heb ik het gesprek nog een paar keer geopend, omdat het zo kinderachtig klonk.

Marieke wil morgen bespreken wat we kunnen bijdragen als hij volgende maand nog niets verdient. Ik vind nog steeds dat er afspraken moeten komen. We kunnen niet eindeloos betalen en hopen dat het vanzelf beter gaat.

Maar ik heb vanavond wel gevraagd of ze hem wil vragen of ik zijn fiets zaterdag kan brengen. Ze zei dat ik hem dat ook zelf kon appen.

Dat heb ik nog niet gedaan.