Onze dochter heeft €85.000 nodig voor een woning, maar onze zoon wil dan hetzelfde: ik weet niet meer wat eerlijk is

Op het kladblok naast onze computer staan twee bedragen: 85.000 en 170.000. Mijn vrouw Els heeft eronder geschreven wat we daarna nog overhouden. Ik heb dat inmiddels zo vaak uitgerekend dat ik de uitkomst uit mijn hoofd ken. Toch pak ik steeds weer de rekenmachine.

Ik ben 72, Els is 70. We wonen al vierendertig jaar in dezelfde twee-onder-een-kapwoning bij Ede. De hypotheek is afgelost. Ik heb altijd als onderhoudsmonteur gewerkt, Els zat op de salarisadministratie van een zorginstelling. Geen grote salarissen, wel vaste banen en weinig gekke uitgaven.

Er staat ongeveer 260.000 euro op onze spaarrekeningen. Dat vind ik nog steeds een enorm bedrag. Maar het is ook het geld waarvan we denken later hulp te kunnen betalen, of een verhuizing naar iets zonder trap. Ons huis is veel waard, alleen kun je daar niet zomaar de boodschappen van betalen.

Onze dochter Lotte is veertig. Ze heeft periodes gehad waarin het goed ging en periodes waarin ze nauwelijks buiten kwam. Angstklachten, depressies, behandelingen die hielpen en behandelingen waar ze vooral moe van werd. Ik haal de volgorde soms door elkaar. Zij niet.

Sinds anderhalf jaar werkt ze drie dagen per week bij een bibliotheek. Ze heeft nu een vast contract. Daar is ze trots op, al zegt ze meestal alleen dat het ‘best lekker loopt’.

Ze huurt een kleine particuliere woning. Een groot deel van haar loon gaat eraan op en sparen lukt nauwelijks. De laatste verhuizing, na het stuklopen van een relatie, heeft haar buffer opgegeten.

Een maand geleden kwam ze met een mapje langs. Ze had met een hypotheekadviseur gesproken. Met haar inkomen, haar eigen spaargeld en een schenking van ongeveer 85.000 euro zou een bescheiden appartement haalbaar worden. Ze had er een gezien met een aparte slaapkamer en een supermarkt op loopafstand.

‘Ik weet dat dit belachelijk veel is,’ zei ze.

Els vroeg naar de maandlasten. Lotte schoof meteen een overzicht naar haar toe, ook met de bijdrage aan de vereniging van eigenaren. Ze had zich voorbereid op bezwaren.

Ik vroeg of kopen niet te veel verantwoordelijkheid was.

Ze deed haar mapje dicht.

‘Ik heb ook gewoon een baan, pap.’

Daar schaamde ik me voor. Nog steeds eigenlijk. Zodra het over haar gaat, zie ik te snel de dochter die ik ooit van de badkamervloer heb geholpen en te weinig de vrouw die nu tegenover me zit.

Onze zoon Maarten is vierenveertig en verdient goed. Hij heeft een leidinggevende functie bij een technisch bedrijf, een mooi huis en twee kinderen. Zijn vrouw werkt ook. Ik weet niet precies wat ze verdienen. Dat hebben we nooit gevraagd.

We hebben hem verteld wat Lotte had gevraagd voordat we iets toezegden. Dat leek ons netjes.

Hij was even stil aan de telefoon.

‘Dus zij krijgt vijfentachtigduizend euro?’

Ik zei dat we erover nadachten.

‘Dan neem ik aan dat wij dat ook krijgen.’

Ik lachte even. Niet omdat ik hem uitlachte, maar omdat ik dacht dat hij een grap maakte. Dat hielp niet.

Maarten vroeg waarom hij minder waard was omdat hij zijn zaken op orde had. Hij had naast zijn studie gewerkt, zei hij. Hij had promoties aangenomen waar veel reizen bij hoorde. Hij had nooit zijn hand opgehouden.

‘Word ik daar nu voor gestraft?’

Ik antwoordde dat hij dat geld toch niet nodig had.

Dat was het moment waarop het gesprek echt verkeerd ging.

Een paar dagen later kwam hij alleen langs. Hij hield zijn jas aan tot Els vroeg of hij soms meteen weer weg moest. Toen ging hij zitten.

Hij zei dat het hem niet alleen om geld ging. Bij Lotte werd altijd gekeken wat ze aankon. Bij hem werd aangenomen dat hij het wel regelde. Ook als er iets met ons was.

Ik wilde daartegenin gaan, maar hij regelt inderdaad veel. Na mijn heupoperatie reed hij me naar afspraken. Hij heeft onze belastingaangifte overgenomen en kwam vorige winter op zaterdag omdat de cv-ketel ermee ophield. Lotte belt vaker en komt geregeld eten, maar praktische problemen belanden meestal bij hem.

‘Als jullie straks meer hulp nodig hebben, moeten jullie niet automatisch naar mij kijken,’ zei hij. ‘Niet als jullie nu zeggen dat ik mezelf maar moet redden.’

Els begon te huilen. Daar schrok hij van.

‘Dat bedoel ik niet zo. Natuurlijk laat ik jullie niet zitten.’

Maar daarna zei hij opnieuw dat hij zich niet meer overal verantwoordelijk voor wilde voelen.

Ik werd kwaad. Ik heb gezegd dat hij onze oude dag niet als wisselgeld moest gebruiken. Hij vroeg of wij zijn zus dan niet als argument gebruikten waar hij nooit iets tegen mocht inbrengen.

Sindsdien praten Els en ik er iedere dag over, meestal tijdens het afruimen. Zij vindt dat we allebei hetzelfde moeten geven. Dat hebben we vroeger tenslotte altijd gezegd.

Dat is waar. Als er later iets overbleef, zou het voor de helft naar ieder kind gaan. Zo simpel klonk dat toen ze allebei nog thuis woonden.

Twee keer 85.000 euro kunnen we overmaken. We worden er niet arm van. Maar Els slaapt slecht bij het idee dat bijna twee derde van ons spaargeld verdwijnt. Bovendien moet er nog goed naar de schenkbelasting worden gekeken. Het is niet alleen een kwestie van een bedrag overboeken.

We hebben een afspraak bij de notaris gemaakt. Misschien kunnen we vastleggen dat Lottes schenking later met haar erfdeel wordt verrekend. Maarten zegt dat een mogelijke erfenis over twintig jaar niet hetzelfde is als geld nu. Daar heeft hij ook een punt.

Lotte weet inmiddels van de ruzie. Niet van ons; Maarten heeft haar gebeld. Ze stuurde me daarna een bericht dat we het maar moesten vergeten.

Ik belde haar direct. Ze nam pas ’s avonds op.

‘Ik wil niet straks in een huis zitten waarvan iedereen vindt dat ik het niet verdiend heb.’

Ik zei dat haar broer dat niet had gezegd. Ze vroeg wat hij dan wel had gezegd. Daar kwam ik niet goed uit zonder het erger te maken.

Het appartement is ondertussen verkocht aan iemand anders. Lotte zei dat er vast wel weer iets kwam. Ze klonk opvallend opgewekt en vroeg daarna naar mijn knie.

We hebben nog niets toegezegd. Gisteren heb ik Maarten gevraagd of hij zondag koffie komt drinken. Hij moet eerst zijn dochter naar hockey brengen, maar misschien lukt het daarna.

Ik heb gezegd dat hij ook gewoon kan komen zonder dat we alles meteen bespreken. Nu moet ik zelf nog proberen me daaraan te houden.