Na veertig jaar werken kreeg ik een aanbod dat ik niet wilde afslaan. Mijn vrouw dacht dat ons leven samen eindelijk zou beginnen

Ik had de maandag, dinsdag en donderdag al laten vastzetten door mijn secretaresse. Niet voor een vergadering, maar voor het hele komende jaar. Thuis lag een wegenkaart van Scandinavië op tafel, met gele briefjes van mijn vrouw erop. Toch vond ik op dat moment niet dat ik iets achter haar rug om deed.

Er was immers nog niets getekend.

Dat heb ik later ook tegen Marjan gezegd. Het maakte het niet beter.

Ik ben zevenenzestig en werk bijna veertig jaar bij hetzelfde technische bedrijf, net buiten Deventer. Begonnen op de werkvoorbereiding, uiteindelijk directeur techniek geworden. Geen groot concern met een chauffeur voor de deur. Wel honderdtachtig mensen, klanten die mij rechtstreeks bellen en machines waarvan ik weet waarom ze vijftien jaar geleden op een bepaalde manier zijn gebouwd.

Mijn opvolger is vierendertig. Een goede vent. Ik heb hem zelf voorgedragen.

Alleen merkte ik tijdens het overdragen dat ik steeds vaker dacht: dit kun je nog helemaal niet weten. Dan schoof ik toch weer aan. Soms was dat nodig. Soms waarschijnlijk niet.

Marjan werkt drie ochtenden bij een huisartsenpraktijk. Daarvoor zat ze jarenlang in de wijkverpleging. Ze is een jaar jonger dan ik en zou eind september stoppen. We hadden laten uitrekenen of dat kon. Het kon, zonder dat we ineens overal op hoefden te beknibbelen.

We hadden geen buitensporige plannen. Een langere reis door Noorwegen en Zweden. Buiten de schoolvakanties weg. Op dinsdag onze kleinzoon ophalen, zodat onze dochter een werkdag minder hoefde te schuiven. Marjan wilde fietsen in Duitsland. Ik wilde eindelijk eens niet op zondagavond terug hoeven rijden omdat maandag de fabriek weer begon.

Dat laatste had ik zelf gezegd. Daar houdt ze me nu aan.

Het aanbod kwam na een directievergadering. Of ik na mijn pensionering nog een jaar beschikbaar wilde blijven, drie dagen per week als adviseur. Geen personeel meer onder me, geen beoordelingsgesprekken, alleen technische vraagstukken en begeleiding van mijn opvolger.

Het voorgestelde honorarium was zo hoog dat ik vroeg of ze wel wisten dat ik geen vijf dagen kwam.

We lachten erom. Ik reed die middag met de radio hard naar huis.

Marjan stond aardappels af te gieten toen ik het vertelde.

‘Drie dagen?’ vroeg ze.

‘En de rest vrij. Echt vrij.’

Ze zette de pan neer.

‘Dat zei je toen je geen directievergaderingen meer op vrijdag zou hebben ook.’

Dat vond ik een zure eerste reactie. Ik had verwacht dat ze blij voor me zou zijn. Na al die jaren vroegen ze me niet vriendelijk om mijn laptop in te leveren. Ze wilden me houden.

Ik zei dat we met dat geld heel mooie reizen konden maken.

‘Wanneer dan?’

Ik begon over lange weekenden. Zij keek naar de kaart op tafel en zei verder niets.

Daarna hebben we het er wel over gehad, maar steeds verkeerd. Tijdens het eten, vlak voor het slapen, een keer in de auto naar mijn broer. Ik praatte over een rustige afbouw. Marjan praatte over afspraken. We gebruikten allebei het woord vrijheid en bedoelden iets anders.

Wat ik haar niet meteen vertelde, was dat ik al een conceptovereenkomst had ontvangen. En dat ik had aangegeven welke dagen me het beste uitkwamen. Ik wilde eerst duidelijkheid hebben voordat ik het thuis groter maakte.

Zo legde ik het aan mezelf uit.

Op een woensdag vroeg Marjan of we die camper nu moesten reserveren. Zes weken, vanaf half september. De verhuurder had nog één model beschikbaar dat zij prettig vond, met een bed waarvoor je niet over elkaar heen hoefde te klimmen.

Ik zei dat zes weken achter elkaar misschien lastig werd.

‘Waarom?’

Ik antwoordde niet snel genoeg.

Toen heb ik verteld van die vaste dagen. Van het concept. Ook van het etentje dat de directie wilde organiseren om mijn nieuwe rol bekend te maken.

Ze schoof haar laptop van zich af.

‘Dus iedereen weet het al, behalve ik.’

‘Jij weet toch van het aanbod?’

‘Ik wist dat je erover nadacht.’

Ik zei dat ik geen toestemming hoefde te vragen om te werken. Dat kwam harder uit mijn mond dan ik bedoelde, maar het was ook wat ik voelde.

Marjan begon niet te huilen. Ze vroeg of ik dan zelf aan onze dochter wilde uitleggen dat de dinsdag niet doorging. Daarna ging ze naar boven om de was op te hangen. Ik bleef zitten en vond haar kinderachtig. Dat schaam ik me nu om op te schrijven, maar zo was het.

Pas de volgende avond kwam eruit waar ze vooral bang voor was.

‘Je bent op woensdag toch ook niet vrij als ze dinsdag een probleem hebben?’

Ik zei dat ik mijn telefoon dan uit kon zetten.

Ze lachte even. Niet vrolijk.

Onze jongste is ooit geopereerd terwijl ik in Duitsland zat. Geen levensbedreigende operatie, wel een bang kind en een hele lange ochtend voor Marjan. Ik ben toen eerder teruggekomen. In mijn herinnering had ik het daarmee opgelost. Zij bleek vooral te onthouden dat ze me eerst drie keer moest bellen.

Ik vond het oneerlijk dat zoiets van jaren geleden erbij kwam. Tegelijk herinnerde ik me ineens dat ik vanaf de parkeerplaats van het ziekenhuis nog een klant had teruggebeld.

Ik ben niet alleen maar afwezig geweest. Ik heb gekookt, kinderen getraind, mijn schoonvader naar bestralingen gereden. Maar als er op mijn werk iets speelde, verwachtte ik meestal dat thuis wel even meebewoog.

Afgelopen maandag heb ik de algemeen directeur verteld dat ik nog niet kon tekenen.

‘Maak er anders twee dagen van,’ zei hij meteen.

Dat deed me meer dan ik wilde laten merken. Kennelijk was drie dagen geen harde noodzaak. Ik had thuis zitten verdedigen dat ze me echt nodig hadden, en op kantoor was er binnen een minuut een andere mogelijkheid.

Twee dagen lijkt me nog steeds aantrekkelijk. Marjan vindt ook twee dagen geen gezamenlijk pensioen. Ze heeft inmiddels gezegd dat ze hoe dan ook in september stopt. Dat ze moe is van haar werk en niet langer wil wachten tot ik ook zover ben.

Gisteren keek ze naar een wandelreis met een vriendin. Ik vroeg hoe lang ze weg zouden gaan.

‘Misschien drie weken.’

Mijn eerste gedachte was dat ik haar dan wel erg lang niet zou zien. Ik heb het maar niet gezegd.

De overeenkomst staat nog ongeopend op mijn laptop. Vanavond moet ik onze dochter bellen over die dinsdag. Dat had ik haar vorige week al beloofd.