Jarenlang maakte ik gratis de tuin van onze beste vrienden mooier — toen ze hun huis verkochten, vroeg ik om een vergoeding

Het bedrag heb ik drie keer veranderd voordat ik het mailtje verstuurde. Eerst stond er zesduizend euro. Daarna tweeduizend. Uiteindelijk vroeg ik vierenhalfduizend, alsof dat een zorgvuldig berekende uitkomst was en niet iets waar ik al vier nachten wakker van lag.

Mijn man Paul zat naast me aan de keukentafel.

‘Misschien moet je gewoon eerst met ze praten,’ zei hij.

Maar dat had ik geprobeerd. Of eigenlijk had ik een opmerking gemaakt, gehoopt dat ze me begrepen en daarna niets meer gezegd. Dat is niet helemaal hetzelfde.

We kennen Henk en Marja bijna dertig jaar. Paul en Henk zaten bij dezelfde badmintonclub. Marja en ik vonden elkaar aanvankelijk vooral aardig omdat onze mannen bevriend waren. Later gingen wij ook zonder hen op pad.

We zijn inmiddels allemaal rond de zestig. Iedere vrijdag aten we samen, de ene week bij ons, de andere bij hen. Gewoon macaroni, een ovenschotel, soms iets uitgebreids. Er werd niet bijgehouden wie de duurste wijn had gekocht.

Dat vond ik juist prettig aan ons.

Zeven jaar geleden vroegen ze of ik eens naar hun tuin wilde kijken. Achter hun twee-onder-een-kapwoning lag vooral gras, met langs de schutting een rij uitgedroogde coniferen. Ik tuinier graag. Ik heb geen hoveniersbedrijf, maar wel cursussen gevolgd en jarenlang in een tuincentrum gewerkt.

Ik maakte een schets op de achterkant van een kalenderblad. Terras iets kleiner, een slingerend pad, vaste planten in plaats van ieder voorjaar nieuwe bakken met eenjarigen.

Marja was enthousiast. Henk zei dat hij alles mooi vond zolang hij niet iedere zaterdag hoefde te snoeien.

De eerste grote aankopen betaalden ze zelf. Tegels, grond, een meerstammige krentenboom. Ik ging mee om te kiezen en regelde dat de grond op een donderdag kwam, omdat ik dan vrij was.

Daarna bleef ik bezig.

Een tuin is niet klaar na één voorjaar. Planten slaan niet aan, iets wordt te groot, ergens blijft water staan. Ik nam stekken mee uit onze eigen tuin. Zag ik bij het tuincentrum afgeprijsde planten, dan kocht ik die. Een zak mest, binddraad, twintig bollen. Het waren steeds kleine bedragen.

‘Stuur even een Tikkie,’ zei Marja in het begin vaak.

‘Ach, laat maar. Was bijna niks.’

Dat heb ik echt zelf gezegd. Meer dan eens.

Na een tijdje vroeg ze het niet meer.

Ik ging soms op dinsdagochtend, als zij werkten. Dan had ik alle ruimte en stond de radio niet aan. Ik vond het fijn om daar bezig te zijn. Tegelijk kwam er steeds meer bij mij te liggen. Henk appte een foto van bruine bladeren. Marja vroeg wanneer de hortensia’s terug moesten. Als ik zei dat ze iets beter een week later konden doen, wachtten ze tot ik kwam.

Paul hielp met het zware werk. Hij mopperde weleens in de auto, maar at vervolgens bij hen twee borden lasagne en zei dat het een gezellige dag was geweest.

Het begon te wringen toen wij over verhuizen gingen nadenken. Onze trap wordt niet fijner voor mijn knie en Paul wil van het schilderwerk af. We bekeken een appartement aan de rand van de stad. Kleiner, met een balkon waar hooguit drie flinke potten op passen.

Marja zei meteen dat ik gelukkig hun tuin nog had.

Ze bedoelde het lief. Toch voelde het voor mij ineens als een afspraak waar ik nooit ja op had gezegd.

Twee maanden later vertelden zij dat ze óók wilden verhuizen. Dichter bij hun dochter, die ruim een uur verderop woont. Hun huis zou in de verkoop gaan.

Tijdens het vrijdageten liet Henk de foto’s van de makelaar zien. Bijna de helft was van de tuin.

‘Die man zei dat dit echt onderscheidend is,’ vertelde hij. ‘Zo’n aangelegde tuin. Mensen kunnen er meteen in.’

Hij noemde een verwachte opbrengst waar ik stil van werd. Natuurlijk kwam dat niet alleen door de tuin. De huizenprijzen waren gestegen, ze hadden de badkamer vernieuwd en de ligging was goed. Maar Henk bleef over die tuin doorgaan.

‘Nou,’ zei ik, ‘dan heeft mijn werk jullie nog aardig wat opgeleverd.’

Marja lachte en schonk koffie in.

‘Daar mag je best trots op zijn.’

Ik had willen zeggen dat trots onze verhuizing niet betaalde. Dat zei ik niet. Thuis kreeg Paul het wel te horen.

Hij vond dat ik eerder duidelijk had moeten zijn. Hij vond ook dat ze weleens iets terug hadden mogen doen. Niet dat ze nooit iets deden: Henk heeft ons geholpen met onze kapotte schutting en Marja bracht eten toen ik aan mijn knie was geopereerd. Maar ik had geen middag geholpen. Ik had daar jarenlang halve werkdagen gestaan.

Ik zocht bankafschriften terug. Van veel aankopen wist ik niet meer wat voor onze eigen tuin was geweest. Ik kwam op ruim achthonderd euro die ik redelijk zeker voor hen had uitgegeven. De rest van die vierenhalfduizend was voor mijn tijd.

In mijn mail noemde ik het ‘een redelijke vergoeding’. Nu klinkt dat veel stelliger dan ik me voelde.

Marja belde die avond.

‘Meen je dit serieus?’

Ik stond aardappels af te gieten en zette de pan terug op het fornuis.

‘Ja,’ zei ik. ‘Eigenlijk wel.’

Ze huilde niet. Ze klonk boos, maar ook alsof ik haar ergens van beschuldigde wat ze niet begreep.

‘Jij wilde dit toch? Jij zei steeds dat je er zo van genoot.’

‘Dat deed ik ook. Maar het werd wel steeds meer.’

‘Dat heb je nooit gezegd.’

Daar had ze gelijk in. Alleen voelde het niet als een volledig antwoord.

Henk mailde de volgende ochtend dat ze de aantoonbare materiaalkosten wilden betalen. Voor werk achteraf betalen vonden ze onredelijk. Hij schreef ook dat zij onze vriendschap nooit in euro’s hadden uitgedrukt en niet wisten hoe ze hiermee verder moesten.

Ik heb die mail aan Paul laten lezen. Hij bleef lang naar het scherm kijken.

‘Ik wil ze niet kwijt,’ zei hij.

Alsof ik dat wel wilde.

Er is inmiddels een bod op hun huis geaccepteerd. Dat hoorde Paul van Henk bij de badminton. Ik weet het bedrag niet en ik merk dat ik het toch wil weten. Dat vind ik geen mooie kant van mezelf.

De materiaalkosten heb ik nog niet doorgestuurd. Ik moet alles uitsplitsen, en bij ieder tuincentrum op mijn afschrift twijfel ik weer.

Vrijdag hebben we voor het eerst in jaren niets afgesproken zonder dat iemand ziek of op vakantie was. Paul vroeg vanmiddag of hij Marja zou bellen. Ik zei dat hij dat zelf moest weten. Het kwam onaardiger uit mijn mond dan ik bedoelde.

Hij heeft nog niet gebeld. Ik heb voor morgen een kleine ovenschaal uit de kast gehaald. Die grote is voor ons tweeën niet nodig.