Ik wilde na mijn pensioen eindelijk samen genieten, maar mijn vrouw had een plan waar ik niets van wist
De map voor onze reis door Duitsland ligt sinds februari onder de salontafel. Ik had de campings al uitgezocht, ook eentje aan de Moezel waar je vanaf je plek het water kon zien. We hebben geen camper gekocht. Gelukkig maar, denk ik tegenwoordig, en meteen schaam ik me voor dat ‘gelukkig’.
Ik ben achtenzestig. Vorig voorjaar ben ik gestopt bij het adviesbureau waar ik bijna dertig jaar had gewerkt. Daarvoor zat ik bij een verzekeraar. Op mijn afscheid waren ook twee oud-collega’s gekomen die ik jaren niet had gezien. Mijn vrouw Els had foto’s aangeleverd voor de presentatie. Ik wist niet eens dat ze die nog had.
Ik vond het moeilijk om weg te gaan. Dat geef ik gewoon toe. Ik miste de telefoontjes, de afspraken, zelfs het gezeur over declaraties. Maar thuis was het goed. We wonen in een dorp buiten Zutphen, hebben een kleine tuin en kunnen op de fiets naar de winkels. Geen hypotheek meer. Geen enorme rijkdom, wel genoeg.
Els is zevenenzestig en hield al eerder op met haar werk in de bibliotheek. Twaalf uur per week, de laatste jaren. Daarvoor heeft ze van alles gedaan, meestal om mijn werk heen. Als ik dat zo opschrijf klinkt het beroerd, maar destijds vonden we het praktisch. Ik verdiende meer. Iemand moest thuis zijn als de kinderen ziek waren.
Ze heeft ooit een opleiding textiele werkvormen gedaan. Die heeft ze niet afgemaakt. Toen onze oudste werd geboren, verhuisden we voor mijn baan en daarna kwam het er niet meer van.
Ik wist dat ze dat jammer vond. Ik dacht alleen niet dat het nog zo speelde.
In november vertelde ze over een ruimte achter de bloemenwinkel. De eigenaar verhuurde die per dagdeel. Els wilde daar workshops geven: linoleum snijden, drukken op stof, kaarten maken. Kleine groepen, koffie erbij. Ze had al met de eigenaresse van de boekhandel gepraat over het neerleggen van folders.
Ik zat de handleiding van onze nieuwe thermostaat te lezen en zei volgens mij eerst alleen: ‘Waarom zou je daar nu nog aan beginnen?’
Dat was niet handig. Dat begrijp ik inmiddels.
Maar ik meende het ook. We hadden eindelijk geen verplichtingen meer. Geen agenda die bepaalde wanneer we weg konden. En dan zou zij op dinsdagavond en zaterdagmorgen weer ergens moeten staan.
‘Dat zijn juist de leuke verplichtingen,’ zei ze.
Ik vroeg wat het kostte. Ze zei dat ze dat nog aan het uitzoeken was. Later kwam er een schrift op tafel met bedragen. Huur, verzekering, materiaal, een website. Ze had zelfs uitgezocht wat tweedehands droogrekken kostten.
Onderaan stond bijna zesduizend euro.
Ik schrok daar behoorlijk van. Onze spaarrekening stond op tweeëntwintigduizend. Daar moest de auto nog jaren van mee en de badkamer was ook niet best. Mijn pensioen is goed, maar het wordt niet ineens meer als alles duurder wordt.
Ik vroeg hoeveel mensen zich hadden aangemeld.
‘Ik ben nog niet begonnen, Henk.’
‘Maar je wilt wel al geld uitgeven.’
Daarna hebben we het er een paar dagen niet over gehad.
Tenminste, ik dacht dat we het even lieten rusten. Els hoorde vooral dat het niet mocht. Dat zei ze later. Ik vind nog steeds dat ik vragen mocht stellen zonder meteen de man te zijn die haar iets verbood.
Toch heb ik ook gezegd dat ze nu eens de vruchten moest plukken van al die jaren dat ik hard had gewerkt. Dat we niet voor niets zuinig waren geweest.
Ze schoof haar stoel naar achteren.
‘En wat denk je dat ik al die jaren gedaan heb?’
Ik bedoelde niet dat zij niets had gedaan. Maar dat was blijkbaar wel wat ik zei.
De lening ontdekte ik op een donderdag. De printer liep vast toen ik een retourlabel wilde afdrukken. Er zat nog een vel in de uitvoerbak, een aflossingsoverzicht met haar naam erop. Achtendertighonderd euro geleend voor haar onderneming. De rest zou uit spaargeld komen dat ze op haar eigen rekening had staan.
Ik heb het papier wel drie keer gelezen.
Ze kwam binnen met boodschappen en zag me ermee zitten. Ze zette de tas op de grond, niet op het aanrecht zoals anders.
‘Ik zou het je vertellen.’
Ik zei dat ze onmiddellijk moest stoppen. Geen huur tekenen, geen spullen bestellen. Eerst uitzoeken of die lening nog teruggedraaid kon worden.
Er bleek al materiaal besteld. Ze had zich ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. De eerste twee dagdelen waren gereserveerd.
Ik werd harder dan ik wilde. Niet alleen luider. Ik zei dat ze op haar leeftijd toch beter moest weten en dat dit geen speeltuintje was.
Dat woord heeft ze me later nog een keer teruggegeven.
We hebben die avond apart gegeten. Ik een boterham in de keuken, zij iets wat ik niet gezien heb. Heel kinderachtig eigenlijk, in een huis met drie lege slaapkamers.
Ik ben nog steeds boos over die lening. Zij zegt dat ze me niet wilde bedriegen, maar dat ze geen gesprek meer met me kon voeren zonder dat ik het plan afschoot. Dat is voor mij niet hetzelfde als een goede reden om het dan maar stiekem te doen.
Twee dagen later legde ze haar schrift weer neer.
‘Jij zegt steeds dat wij klaar zijn met werken,’ zei ze. ‘Maar jij bent klaar. Ik wil nog iets proberen dat van mij is.’
Ik begon over onze rekening. Zij begon te huilen. Niet hevig, ze bleef gewoon praten en veegde steeds met haar mouw over haar gezicht.
Ze vertelde over de opleiding die ze had willen afmaken, over mijn verhuizingen, mijn diners waar zij bij hoorde te zijn. Sommige dingen herinnerde ik me anders. Een verhuizing had zij zelf ook graag gewild. Dat zei ik, natuurlijk precies op het verkeerde moment.
We zijn inmiddels bij iemand geweest die kleine ondernemers helpt met hun begroting. Ik ging mee omdat ik wilde horen dat het onverstandig was. Dat gebeurde niet. Die vrouw stelde wel veel vragen waar Els nog geen antwoord op had. Hoeveel deelnemers waren minimaal nodig? Wat hield ze over na alle kosten? Wat als ze ziek werd?
Er komt voorlopig geen vast atelier. Els huurt een paar losse dagdelen. Over de lening zijn we nog bezig; ongebruikt geld wil ze terugbetalen. Ik heb gezegd dat er niets extra’s van onze gezamenlijke spaarrekening af gaat zonder overleg.
Vorige week hielp ik een zware tafel uitladen bij de bloemenwinkel. Els bedankte me, wat ongemakkelijk. Ik was ook ongemakkelijk. Ik wil niet dat ze denkt dat nu alles goed is.
Er zijn zes aanmeldingen voor haar eerste workshop. Ze heeft acht plekken klaargezet.
Zaterdag zou ik haar brengen, maar ze wil zelf fietsen. Ik moet alleen nog even kijken of die krat stevig genoeg op haar bagagedrager zit.