Onze oudste vriend had na zijn scheiding nergens meer plek — toen kwamen zijn verhuisdozen al aan, terwijl wij nog twijfelden

De bezorger vroeg of ik even de andere kant wilde pakken. De doos was zwaarder dan hij eruitzag. Op de bovenkant stond met zwarte stift: BOEKEN / WERKKAMER.

Er zat een tweede doos in zijn bus. En een opgerold vloerkleed.

Marijke stond achter me in de gang. Ze hoefde niet te vragen van wie het was. Ze liep naar de keuken en zette de radio uit.

Ik ben zesenzestig. Sinds ruim een jaar ben ik met pensioen, na drieënveertig jaar in de installatietechniek. Marijke stopte iets eerder met haar werk bij een tandartspraktijk. We hebben geen enorm vermogen, maar konden ons oude huis goed verkopen en iets kleiners kopen, gelijkvloers, aan de rand van Zutphen.

Kleiner klinkt vreemd als ik vertel dat we een logeerkamer hebben. Dat vond onze vriend Hans ook.

‘Jullie hebben toch plek zat?’ had hij gezegd.

Op papier wel. Een slaapkamer, een logeerkamer en een klein kamertje waar Marijke naait. Alleen hadden we die ruimtes niet over. We hadden er plannen mee, gewoontes, gewone onzin waar we lang naar hadden uitgekeken. Marijke laat rustig een jurk drie dagen half afgemaakt op tafel liggen. Ik ontbijt soms pas om half elf.

Dat klinkt verwend. Ik hoor het mezelf ook zeggen.

Hans ken ik sinds mijn negentiende. We werkten ooit bij hetzelfde bedrijf. Hij is degene die met mij de schutting heeft gezet toen mijn vader net was overleden en ik nergens aan begon. Niet met grote woorden. Hij stond er op zaterdag met een grondboor.

Toen Marijke jaren geleden geopereerd moest worden, reed hij me naar het ziekenhuis omdat ik die ochtend niet vertrouwde op mijn eigen concentratie. Daarna aten we samen een smerig broodje bij het tankstation. Over dat soort dingen praten we nooit, maar ik weet ze nog.

Zijn huwelijk liep afgelopen najaar stuk. Kort daarna werd zijn contract bij een groothandel niet verlengd. Hij is drieënzestig. Solliciteren doet hij wel, al klonk hij bij ieder volgend gesprek kleiner.

Eerst woonde hij een tijdje bij zijn broer. Daarna in een vakantiehuisje dat hij voor de winter kon huren. In maart moest hij eruit.

Hij vroeg het op een zondagmiddag, na de tweede kop koffie.

‘Zou ik hier een poosje terechtkunnen? Tot ik weer wat heb.’

Marijke vroeg wat hij onder een poosje verstond.

‘Dat weet ik toch ook niet.’

Hij zei het niet kwaad. Eerder moe. Hij zat steeds met zijn duim langs het oor van zijn kopje.

Ik zei dat we hem natuurlijk niet zomaar zouden laten zitten. Marijke keek naar mij. Op dat moment vond ik haar blik hard. Later begreep ik beter wat ik met dat zinnetje bij haar neerlegde.

Die avond hebben we tot na twaalven gepraat. Niet geschreeuwd. Dat was misschien nog vervelender. Zij bleef rustig en ik werd daar onredelijk van.

‘We kunnen toch moeilijk zeggen: zoek het uit?’

‘Dat zeg ik niet. Maar ik wil weten waar we ja tegen zeggen.’

Ik vond dat ze overal problemen zag. Hij kon zelf koken, zelf wassen, hij was geen kind.

‘Nee,’ zei ze. ‘Maar hij is wel ongelukkig. Dan ga jij hem niet vragen of hij vanavond even ergens anders wil zitten omdat wij samen willen zijn.’

Daar had ik geen antwoord op.

Wat ik haar toen nog niet vertelde: Hans had me de dag ervoor gebeld. Hij huilde. Ik had hem nog nooit horen huilen, zelfs niet toen zijn moeder overleed. Hij zei dat hij bij zijn broer niet terug kon en dat hij niet wist wat hij anders moest.

Ik had gezegd: ‘Er is hier in ieder geval een bed. We moeten alleen nog even kijken hoe we het doen.’

In mijn hoofd was dat geen toestemming. Als ik het nu opschrijf, zie ik best hoe hij het gehoord kan hebben.

De dagen erna stuurde hij berichten over praktische dingen. Of er wifi boven was. Of hij zijn eigen matras moest meenemen. Ik antwoordde op de wifi-vraag en schreef bij de rest dat we nog moesten overleggen. Ik stelde het gesprek uit omdat ik bang was voor zijn stem als ik nee zou zeggen.

En toen kwamen die dozen.

Marijke vroeg in de keuken precies wat ik had gezegd. Ik probeerde eerst nog uit te leggen wat ik ermee bedoeld had.

‘Nee. Welke woorden heb je gebruikt?’

Toen ik het vertelde, ging ze zitten.

‘Dus ik zit hier al een week de moeilijke te zijn, terwijl jij hem eigenlijk al binnen hebt gelaten.’

Dat vond ik oneerlijk. Ik ben naar buiten gelopen en heb een halfuur in de tuin staan rommelen. Er viel nauwelijks iets te doen. Het regende ook nog.

Hans nam meteen op toen ik belde.

Hij zei dat de spullen uit het huisje weg moesten en dat hij dacht dat die paar dozen geen probleem waren. Dat vloerkleed kon eventueel naar de kringloop.

Ik hoorde mezelf over het vloerkleed praten. Dat het niet om dat kleed ging. Alsof we ruzie hadden over inrichting.

Uiteindelijk zei ik dat Marijke en ik het niet eens waren over inwonen.

‘Maar jij zei toch dat er een bed was?’

Daar kon ik niet omheen.

We hebben hem gevraagd de volgende middag te komen. Marijke zette gewoon brood en kaas op tafel. Daar was ik haar dankbaar voor, al heb ik dat niet gezegd.

We besloten dat hij niet bij ons kon komen wonen zonder einddatum. Ook niet met de afspraak dat we later wel verder zouden zien. We boden aan een maand opslag te betalen en mee te zoeken naar een kamer. Logeren kon twee weken, maar alleen als er daarna al iets anders geregeld was.

Hans schoof zijn bord weg.

‘Als ik dat andere had, vroeg ik dit niet.’

Hij had gelijk. Ons aanbod loste zijn grootste probleem niet op.

Hij is vertrokken zonder iets te eten. De dozen staan voorlopig bij ons; daarover hebben we zes weken afgesproken. Hij slaapt nu op de bank bij een oud-collega. Ik weet niet hoelang dat kan.

Marijke en ik zijn ook nog niet klaar met elkaar hierover. Ze zegt dat ze niet iedere keer degene wil zijn die iets moet tegenhouden nadat ik al bijna ja heb gezegd.

Gisteren stuurde ik Hans een advertentie voor een kamer. Alleen een duimpje terug. Vroeger belde hij op donderdag over voetbal, ook als er niets te bespreken viel.

Voor morgen heb ik zijn nummer alvast opgezocht. Hij heeft geen auto meer en moet naar een bezichtiging in Deventer. Ik wil vragen of ik hem zal rijden, maar ik merk dat ik het gesprek alweer uitstel.