Toen ik na negentien maanden buitenland thuiskwam, was ons spaargeld grotendeels weg — en gaf ik mijn vrouw de schuld
Mijn koffer stond nog naast de wasmachine toen ik tegen Eva zei dat er waarschijnlijk iets mis was met de bankapp. Er stond iets meer dan zesduizend euro op onze spaarrekening. Voor mijn vertrek was dat ruim vierenveertigduizend geweest.
Eva zat aan de keukentafel een retourlabel uit te knippen.
‘Dan moet je even verder terugkijken,’ zei ze.
Ze klonk niet ongerust. Dat weet ik nog, omdat ik haar dat later kwalijk heb genomen. Alsof je aan iemands stem kunt horen of diegene weet dat je spaargeld verdwenen is.
Ik was negentien maanden grotendeels in Singapore geweest, voor de inbedrijfstelling van een installatie. Eerst zou het negen maanden duren. Daarna kwam er telkens een verlenging. Ik kwam tussendoor naar huis, Eva kwam twee keer daarheen, en we hielden onszelf voor dat het tijdelijk allemaal best ging.
Zij werkte bij een apotheek in Amersfoort. Haar vader was aan het revalideren na een beroerte. Meeverhuizen was daardoor niet echt een optie, en eerlijk gezegd wilde ze het ook niet. Ik verdiende goed met die detachering. We zouden daarna de hypotheek een stuk kunnen aflossen en misschien eindelijk minder gaan werken.
Dat was tenminste het plan dat we aan iedereen vertelden.
De afschrijvingen stonden er gewoon. Geen ingewikkelde fraude, geen onbekende buitenlandse rekening. Overboekingen naar mijn moeder. Eerst tweeduizend euro, toen vijfduizend, later grotere bedragen. Verspreid over acht maanden.
Mijn moeder was gemachtigd voor onze gezamenlijke rekening. Dat had ik voor mijn vertrek geregeld. Ze had vroeger de administratie gedaan bij het installatiebedrijf van mijn vader en hielp mij al jaren met praktische dingen. Eva had meegetekend. Daar heb ik tijdens onze ruzies vaak op gewezen.
Wat ik er dan niet bij zei, was dat Eva had gevraagd waarom dat nodig was. Dat zij toch gewoon in Nederland bleef.
Ik had gezegd: ‘Voor als er iets gebeurt. Mijn moeder weet hoe alles zit.’
Eva gebruikte haar eigen betaalrekening voor haar salaris en dagelijkse uitgaven. We stortten allebei een vast bedrag naar de gezamenlijke rekening. Het spaargeld bekeken we niet iedere maand. Ik regelde dat gedeelte, al was ‘regelen’ vooral een woord dat ik gebruikte voor dingen waar ik nauwelijks naar keek.
Mijn moeder nam de eerste keer niet op. De tweede keer wel.
‘O, ben je alweer thuis?’
Ik liep met mijn telefoon de tuin in. Het was februari en ik stond op sokken op de natte tegels.
Ze had een chalet gekocht op een park bij Harderwijk. Daar wist ik van. Ze had foto’s gestuurd van de veranda en een schuurtje met een vriezer erin. Ik had gedacht dat ze het van haar eigen geld betaalde.
‘Het was tijdelijk, Martijn. Ik zou mijn flat verkopen.’
‘Maar je flat staat niet te koop.’
Toen begon ze over de woningmarkt, over haar buurvrouw die veel minder had gekregen dan verwacht, over de parkbijdrage die hoger uitviel. Ze praatte aan één stuk door. Ik vroeg drie keer of ze ons geld had gebruikt zonder het te vragen.
Uiteindelijk zei ze: ‘Jij zei toch altijd dat ik me geen zorgen hoefde te maken om geld.’
Dat had ik inderdaad weleens gezegd. Na het overlijden van mijn vader. Aan haar keukentafel, omdat ze huilde over een kapotte cv-ketel. Ik had geen toestemming gegeven om achtendertigduizend euro over te boeken.
Binnen stond Eva nog bij de tafel. Het retourpakket lag dichtgeplakt naast haar.
‘Hoe heb jij dit niet kunnen zien?’ vroeg ik.
Dat was mijn eerste zin tegen haar nadat ik wist wat mijn moeder had gedaan.
Eva keek me een paar seconden aan.
‘Hoezo ik?’
Ik begon over afschriften, over dat zij hier woonde, over dat het niet in één keer was gebeurd. Ik hoorde mezelf steeds harder praten. Zij pakte haar telefoon en liet zien wanneer ze voor het laatst naar die rekening had gekeken. Alsof we een controle uitvoerden.
‘Jij wilde dat je moeder overal bij kon. Ik vond het niet nodig. Weet je dat nog?’
Dat wist ik. Toch zei ik dat ze zich er nu wel makkelijk van afmaakte.
Die avond sliepen we allebei nauwelijks. Niet samen pratend in bed, maar ieder aan een rand, met af en toe het licht van een telefoon.
De weken daarna kregen we ruzie over alles wat met dat geld te maken had. Eva wilde meteen de machtiging intrekken. Dat deden we, maar pas nadat ik eerst had gezegd dat we mijn moeder niet als een crimineel moesten behandelen. Eva wilde weten wat we juridisch konden doen. Ik vond dat we haar eerst de kans moesten geven het terug te betalen.
Mijn moeder stortte drieduizend euro terug. Daarna kwam er tweehonderd euro per maand. Ze stuurde mij daarbij berichtjes als: ‘Meer lukt deze maand echt niet, jongen.’ Ik verwijderde die soms voordat Eva ze kon lezen. Niet omdat ik geld achterhield, hield ik mezelf voor. Ik wilde gewoon niet alweer ruzie.
Eva ontdekte dat en vroeg hoeveel gesprekken ik nog meer voor haar verzweeg.
We zijn een paar keer naar een relatietherapeut geweest. Ik ging daar vooral heen om uit te leggen dat ik tussen twee mensen in zat. Toen Eva zei dat ik zelf steeds naast mijn moeder ging staan, vond ik dat een goedkope opmerking.
Pas later begreep ik wat ze bedoelde. Toen hadden we al andere problemen. Eva controleerde betalingen. Ik voelde me gecontroleerd en veranderde de toegangscode van mijn telefoon. Zij ging een weekend naar haar zus en ik vroeg meteen of er iemand anders was.
Er was niemand anders.
Ze was gewoon moe van mij.
Ik was ook moe, en ik miste mijn leven voordat ik terugkwam. Daar schaam ik me nog voor. In Singapore had ik ’s avonds soms alleen in een winkelcentrum gegeten en naar huis verlangd. Eenmaal thuis verlangde ik naar een hotelkamer waar niemand iets van me verwachtte.
We zijn elf maanden na mijn terugkomst uit elkaar gegaan. De scheiding is inmiddels rond. Het huis is verkocht. Bij de mediator hebben we ook afspraken moeten maken over het geld dat mijn moeder nog moet terugbetalen. Eva wilde niet nog jarenlang iedere maand via mij met haar verbonden blijven. Uiteindelijk is die vordering bij mij terechtgekomen, verrekend met ander geld.
Mijn moeder woont nog in haar flat. Het chalet staat te koop. Ik ga ongeveer eens per maand bij haar langs en blijf meestal niet eten.
Vorige week kreeg ik een mail van Eva. Er liep nog een gezamenlijke verzekering die opgezegd moest worden. Ze had het polisnummer erbij gezet en vroeg of ik het wilde regelen.
Ik heb het diezelfde middag gedaan. Daarna heb ik haar de bevestiging doorgestuurd, zonder verder iets te vragen.