Ik wil verhuizen voordat de trap me echt tegenhoudt, maar mijn man wil zijn tuin niet opgeven — en nu hebben we één week om te kiezen
Er ligt tegenwoordig een schone onderbroek van mij in de la onder de televisie. Naast de gebruiksaanwijzingen en de reservebatterijen. Ik vind dat zelf ook een rare plek, maar als ik beneden ben en me wil verschonen, hoef ik tenminste niet opnieuw naar boven.
Mijn man Henk weet niet dat die daar ligt. Of hij heeft hem gezien en zegt er niets van. Dat doen we de laatste tijd veel: dingen zien en er niets van zeggen.
Ik ben 72, Henk is 74. We wonen sinds 1982 in dezelfde twee-onder-een-kapwoning in Apeldoorn. Toen we hier kwamen, waren de kinderen klein en leek die tuin vooral een plek voor een zandbak en een droogmolen. Inmiddels staat er geen spriet verkeerd. Dat is helemaal Henks werk.
Hij gaat na het ontbijt naar buiten, ook als er eigenlijk niets hoeft. Even kijken, zegt hij dan. Vervolgens hoor ik hem praten met de buurman of komt hij binnen omdat iemand verderop stekjes wil hebben. Sinds hij met pensioen is, heeft hij daar meer aanspraak dan vroeger op zijn werk.
Ik begrijp dus best wat die tuin voor hem betekent. Dat wil ik maar meteen zeggen.
Mijn knieën zijn de laatste jaren slechter geworden. Vooral rechts. Ik kan nog lopen, boodschappen doen, koffie drinken bij mijn zus. Alleen niet meer alles achter elkaar en niet zonder na te denken. De trap ga ik op met steeds hetzelfde been eerst. Naar beneden houd ik de leuning met twee handen vast.
Er is nog niets ernstigs gebeurd. Dat zegt Henk ook.
Maar een paar maanden geleden bleef ik boven staan met een wasmand in mijn handen. Ik durfde niet naar beneden. Het was geen duizeligheid, meer het besef dat ik maar één keer verkeerd hoefde te stappen.
Ik heb toen geroepen. Henk stond achter in de tuin en hoorde me niet. Uiteindelijk heb ik de wasmand laten staan en ben ik op mijn billen naar beneden gegaan. Daar heb ik hem pas veel later over verteld.
‘Waarom roep je dan niet harder?’ vroeg hij.
Dat bedoelde hij praktisch. Toch moest ik ervan huilen.
Mijn voorstel om te verhuizen kwam niet uit de lucht vallen. We hadden het er vroeger samen over gehad. Als we ouder waren, iets kleiner, alles op één verdieping. Henk weet dat ook, maar volgens hem bedoelden we daarmee later.
Later blijkt geen leeftijd te hebben.
Hij wil een traplift laten plaatsen. Een tweede leuning kan ook, en de drempels kunnen weg. Hij heeft er een mapje voor gemaakt. Dat ligt naast zijn stoel, met offertes en uitgeprinte plaatjes.
Ik reageerde daar onaardig op.
‘Dan wonen we straks in een ziekenhuis,’ zei ik.
Hij klapte het mapje dicht.
‘Ik probeer iets op te lossen, Ria.’
Daar had hij gelijk in. En toch zie ik mezelf niet zitten op zo’n stoeltje langs de muur, wachtend tot ik boven ben. Misschien is het trots. Misschien vind ik mijn oude dag in een andere woning makkelijker te verdragen dan mijn beperkingen in dit huis. Ik weet het niet precies.
Het gaat ook niet alleen om de trap. De badkamer moet worden schoongemaakt, de bedden verschoond, overal staat wel iets. Henk doet meer dan vroeger, maar meestal als ik het vraag. Dan draagt hij opgewekt de stofzuiger naar boven en denkt hij dat het geregeld is.
Terwijl ik beneden zit te bedenken wat ik nog meer moet vragen.
In februari stuurde onze dochter een link. Een appartement in een klein complex voor 55-plussers, nog geen kilometer hier vandaan. Begane grond, twee slaapkamers, een terras met een strookje groen. De supermarkt en bushalte om de hoek.
Ik heb die foto’s zo vaak bekeken dat ik wist waar de stopcontacten zaten.
Er waren ook nadelen. Minder ruimte. Servicekosten. Een keuken die ik niet mooi vond. Maar ik zag vooral dat ik vanuit de slaapkamer gewoon naar de badkamer kon lopen. Zonder eerst aan een trap te denken.
We konden op maandag kijken. De biedingen moesten een week later binnen zijn.
Henk ging mee, maar in de auto zei hij al dat ik daar geen betekenis aan moest geven.
Binnen vond hij de woonkamer donker. De makelaar deed de deur naar het terras open. Er stonden twee natte tuinstoelen en een lege plantenbak.
‘Hier kun je best wat van maken,’ zei ik.
Henk keek naar het houten schot tussen ons en de buren.
‘Wat dan?’
Ik schaamde me tegenover die makelaar. Alsof we kinderen waren die onderweg al ruzie hadden gekregen.
Die avond heb ik voor het eerst gezegd dat ik niet meer graag alleen thuis was als hij een hele dag wegbleef.
Hij keek echt verbaasd.
‘Maar je gaat toch gewoon naar buiten?’
‘Naar buiten is het probleem niet. Ik moet hier ook weer terugkomen.’
Hij begreep het nog steeds niet helemaal. Dat zag ik. En ik werd boos omdat ik wilde dat hij het zonder verdere uitleg zou snappen.
Ik zei dat zijn tomaten blijkbaar belangrijker waren dan ik.
Dat was gemeen. Hij heeft de hele avond niets meer gezegd.
De volgende ochtend stond zijn koffie koud op tafel. Hij zat met zijn jas aan in de bijkeuken.
‘Als we daar wonen,’ zei hij, ‘wat moet ik dan de hele dag?’
Ik begon over wandelen en een volkstuin. Hij schudde zijn hoofd voordat ik uitgesproken was.
‘Ik wil niet ergens naartoe moeten om te doen wat ik nu gewoon thuis kan doen.’
Daar had ik geen antwoord op. Ik had eerlijk gezegd gedacht dat hij na een verhuizing wel iets anders zou vinden. Zo makkelijk had ik zijn dagen dus alvast ingevuld.
Maar hij had de mijne ook ingevuld. Met een traplift en verder alles hetzelfde.
We hebben die week slecht geslapen. Henk belde toch de makelaar over de servicekosten. Ik dacht meteen dat hij om was, maar hij wilde alleen weten waar we het over hadden. Zondag vroeg hij of ik werkelijk gelukkiger zou worden in dat appartement.
Ik zei ja. Daarna zei ik dat ik het niet kon beloven.
Maandag hebben we geen bod gedaan.
Ik heb zelf de makelaar gebeld. Henk bood aan dat te doen, maar ik wilde niet dat hij degene was die het afzegde. Aan de telefoon hield ik me goed. Daarna heb ik in de badkamer zitten huilen, op het gesloten toiletdeksel, omdat hij beneden bezig was.
Het appartement is inmiddels verkocht.
Volgende week komt er een ergotherapeut kijken hoe ik me hier veiliger kan redden. Ik heb ingestemd met die afspraak, niet met de traplift. Henk heeft gisteren de was gedaan zonder iets te vragen. De natte lakens heeft hij beneden over twee stoelen gehangen.
We zoeken nog niet opnieuw. Ik kijk wel. Als hij naast me zit, laat ik de woningen ook zien, al voel ik aan alles dat hij hoopt dat ik er vanzelf mee ophoud.