Na dertig jaar in de bibliotheek kon ik eindelijk stoppen, maar mijn man had mijn vertrekpremie al in de toekomst van onze zoon meegerekend

In het rekenschema van mijn man stond mijn vertrekpremie in een groen vakje. Daaronder de verbouwing van een praktijkruimte, een behandeltafel en een post die ‘buffer Daan’ heette.

Ik had zelf nog niet eens besloten of ik de vertrekregeling zou aannemen.

‘Het is maar een opzet,’ zei Kees toen ik naast hem kwam staan.

Ik zette mijn kop thee neer. De onderkant was nat en ik veegde het kringetje meteen weg met mijn mouw. Dat soort onzin blijf ik dus gewoon doen als ik niet weet wat ik moet zeggen.

Ik ben 58 en werk bijna dertig jaar in de bibliotheek. Nog steeds graag. Ik ken mensen die als kind hun eerste boeken bij mij kwamen halen en nu zelf met een buggy binnenkomen. Vorige maand bracht een vaste bezoeker een zak drop mee omdat ik een boek voor hem had gevonden dat al jaren niet meer gedrukt wordt.

Maar als ik thuiskom, moet ik soms eerst in de auto blijven zitten voordat ik weer kan uitstappen.

Mijn knieën zijn versleten en mijn handen doen steeds vaker pijn. Vooral die lage planken zijn vervelend. Mensen denken bij bibliotheekwerk aan zitten lezen, maar ik til kratten, duw karren en hurk tientallen keren op een dag. Mijn collega’s nemen het zware werk geregeld over. Lief, maar ik hoor mezelf inmiddels de hele dag bedanken.

Door een reorganisatie kwam er een vrijwillige vertrekregeling. Geen bedrag waarvan je zomaar negen jaar kunt leven, laat dat duidelijk zijn. Maar met ons spaargeld, het salaris van Kees en later een deel van mijn pensioen naar voren halen, leek stoppen mogelijk. We hadden er al een gesprek met een pensioenadviseur over gehad. Minder inkomen, ook later, maar volgens onze berekening haalbaar.

Ik wilde twee ochtenden naar het keramiekatelier. Weer eens fietsen zonder dat ik op zondag nog moest bijkomen van vrijdag. Misschien vrijwilligerswerk, een paar uur, waarbij ik ook kon gaan zitten zonder me bezwaard te voelen.

Toen vond Daan die praktijkruimte.

Hij is net afgestudeerd als fysiotherapeut en werkt tijdelijk bij een grotere praktijk. Hij wil graag voor zichzelf beginnen. De ruimte die hij op het oog heeft, ligt naast een sportschool. Redelijke huur, goede plek, alleen moest er behoorlijk wat aan gebeuren.

De bank vroeg om meer zekerheid dan hij kon bieden. Hoe het precies zat, wist ik aanvankelijk niet. Kees wel. Die had alle stukken gelezen en al twee avonden met Daan zitten rekenen.

Zijn idee was dat wij een deel van mijn vertrekpremie op een geblokkeerde rekening zouden zetten, als zekerheid voor de zakelijke lening. Niet weggeven, benadrukte hij.

‘Het blijft gewoon ons geld.’

‘Behalve als het misgaat.’

‘Ja, maar je moet ook kijken hoe waarschijnlijk dat is.’

Dat deed hij echt. Hij zat niet roekeloos wat bedragen te verzinnen. Kees is voorzichtig met geld, bijna irritant voorzichtig soms. Hij had zelfs uitgerekend hoeveel behandelingen Daan per week nodig zou hebben.

Alleen rekende hij mijn slechte dagen nergens mee.

We hebben geen geldgebrek. Ons huis is grotendeels afbetaald, we rijden een oude maar prima auto en we kunnen op vakantie. Dat maakt het voor mij ingewikkelder om uit te leggen waarom ik zo schrik van zijn voorstel. Alsof ik op een zak geld zit terwijl onze zoon buiten voor een gesloten deur staat.

Kees zei op een avond dat hij het moeilijk vond dat ik zo weinig vertrouwen leek te hebben.

‘In Daan?’ vroeg ik.

‘In ons plan. In dat we dit samen kunnen dragen.’

Ik zei dat ík dan ook samen met hem een nieuwe knie wilde dragen. Dat sloeg nergens op. Hij keek me aan en klapte zijn laptop dicht.

Later hoorde ik hem beneden de vaatwasser uitruimen. Normaal doe ik dat ’s ochtends.

Daan merkte natuurlijk dat er iets was. Hij kwam eten en praatte overdreven lang over een lekkage in zijn huurwoning. Kees begon over de praktijk en ik vroeg of iemand nog aardappels wilde.

Na het eten bleef Daan bij mij in de keuken staan.

‘Mam, ik heb pap niet gevraagd om jouw geld te regelen.’

‘Dat weet ik.’

‘Maar het zou wel heel veel schelen.’

Hij keek naar de vloer toen hij dat zei. Ik was hem dankbaar dat hij het niet mooier maakte, en tegelijk wilde ik even dat hij het niet had gezegd.

Ik heb vroeger zelf geld van mijn ouders gekregen voor ons eerste huis. Dat vergeet ik niet. Kees begon daar ook over.

Mijn vader werkte toen nog en mijn moeder had geen inkomen. Of zij het allebei even graag gaven, heb ik eigenlijk nooit gevraagd. Daar lag ik die nacht ineens over na te denken.

De vertrekregeling moest binnen twee weken getekend worden. Ik sliep slecht en maakte op mijn werk fouten met reserveringen. Een collega vroeg of ik soms bang was voor het zwarte gat na mijn afscheid.

Ik zei ja. Dat was makkelijker.

Afgelopen dinsdag zei Kees iets wat nog steeds tussen ons in hangt.

‘Op onze leeftijd hoeft toch niet alles meer om je eigen ontwikkeling te draaien?’

Hij bedoelde de keramieklessen. En waarschijnlijk ook dat ik drie keer had verteld hoe fijn het me leek om doordeweeks naar het strand te kunnen.

Ik heb gehuild, maar pas toen hij boodschappen ging doen. Daarna heb ik de aardappels geschild. Ik was kwaad op hem en vond mezelf tegelijkertijd kinderachtig omdat dat strand blijkbaar zo belangrijk was geworden.

Gisteren heb ik de vertrekregeling getekend.

Kees wist dat ik het ging doen. Hij heeft me niet tegengehouden. Over de zekerheid voor Daan hebben we nog geen overeenstemming, al heb ik inmiddels gezegd dat ik dat deel van het geld niet wil vastzetten.

‘Dan moet hij dus kleiner beginnen,’ zei Kees.

Het klonk als een verwijt. Misschien was het er ook een.

Daan heeft vanmiddag gebeld. Bij een bestaande praktijk kan hij mogelijk twee dagen een kamer huren. Niet wat hij voor ogen had, zei hij. Hij klonk moe. Ik bood meteen aan om de borg voor die huur te betalen en hoorde mezelf alweer te snel praten.

Hij zei dat hij eerst het contract wilde zien.

Donderdag gaan Kees en ik opnieuw naar de adviseur, deze keer met onze vragen op aparte briefjes. Ik heb het mijne in mijn werktas gedaan. Morgen moet ik gewoon nog om halfnegen beginnen.