Na veertig jaar vriendschap vroegen onze vrienden of we bij hen kwamen wonen — mijn vrouw wilde erover nadenken, ik niet

Mijn vrouw had mijn tandartsafspraak doorgestreept. Niet expres, zei ze. Ze had alleen bij die dinsdagochtend ‘Henk ziekenhuis’ geschreven en was vergeten dat ik daar al iets had staan.

Ik stond met onze keukenkalender in mijn handen en werd er belachelijk kwaad om. Om een controle van twintig minuten. Marja keek me aan alsof ik eindelijk zei wat ze al maanden aan me zag.

‘Dan bel je toch voor een andere dag?’

Dat was nou juist het probleem. Er was steeds wel een andere dag. Alleen nooit voor Henk en Els.

We kennen hen sinds 1985. Henk en ik werkten bij hetzelfde installatiebedrijf. Onze vrouwen raakten bevriend op een personeelsfeest waar wij allebei veel te lang bij de bar bleven hangen.

Daarna kwam eigenlijk alles samen. Kinderen, kampeervakanties in Frankrijk, verhuizingen. Toen mijn moeder overleed, heeft Els de broodjes geregeld zonder te vragen hoeveel mensen er kwamen. Ze stond gewoon in de keuken.

Bijna iedere vrijdag aten we samen. De ene week bij ons, de andere bij hen. Geen gedoe, soms gewoon macaroni. Henk en ik deden de afwas, onze vrouwen beweerden dat ze koffie gingen zetten en zaten dan al met een tweede glas wijn.

Ik ben nu 67. Marja is 65. Ik was net gestopt met werken toen bij Els beginnende dementie werd vastgesteld. Ze had zelf al gemerkt dat er iets misging. Een keer was ze vanuit het winkelcentrum de verkeerde kant op gefietst. Ze vertelde het lachend, maar ze bleef aan de sluiting van haar tas trekken.

Henk zou het thuis wel opvangen. Zo zei hij dat.

Alleen heeft Henk versleten knieën en krijgt hij door zijn longproblemen steeds minder lucht. De afstand van hun voordeur naar onze auto doet hij tegenwoordig in twee stukken.

Het begon met boodschappen meenemen. Wij gingen toch. Daarna een rit naar het ziekenhuis, want parkeren vond Henk lastig geworden. Toen vroeg Els of Marja even wilde kijken naar een brief die ze niet begreep.

Dat ‘even’ is er nooit meer uitgegaan.

Op maandag deden we hun grote boodschappen. Dinsdag was er vaak een afspraak. Donderdag hielp Marja met de was en keek ze of er nog genoeg eten stond. Vrijdag aten we samen, al kookten wij inmiddels ook op hun beurt.

Daarnaast belde Henk. Over de televisie. Over een recept dat niet bij de apotheek lag. Omdat Els boos was en hij niet wist waarom.

Soms nam ik niet op en zat ik vervolgens tien minuten naar mijn telefoon te kijken.

Hun dochter woont in Groningen. Ze belt veel en komt ongeveer eens per maand. Ik heb weleens lelijk over haar gedaan. Dat ze het makkelijk aan ons overliet. Maar toen ze een weekend kwam en haar vader overal tegenin hoorde gaan, belde ze mij huilend vanaf een tankstation. Sindsdien zeg ik dat niet meer zo.

Henk wil geen vreemden over de vloer. Els knikt meestal met hem mee, al vroeg ze Marja laatst zelf of er niet iemand kon komen schoonmaken.

‘Straks gaan ze bepalen dat we weg moeten,’ zegt Henk zodra we hulp noemen. ‘Wij gaan niet in zo’n instelling zitten.’

Ik heb uitgelegd dat hulp thuis juist bedoeld kan zijn om thuis te blijven. Hij hoort het aan en vraagt daarna of ik woensdag kan rijden.

Er is na de diagnose contact geweest met een casemanager dementie. Henk vond haar aardig, maar volgens hem was er voorlopig niets nodig. Hij zegt steeds dat hij zelf wel weer belt.

En wij kwamen toch.

Ik schrijf dit nu nogal zakelijk op. Alsof ik precies weet hoe het zit. Maar vorige maand zat Els naast me aardappels te schillen en vroeg ze of ik nog last had van mijn schouder. Dat had ik haar weken daarvoor verteld. Ze wist het gewoon nog. Ik was daar zo blij mee dat ik die hele middag bleef.

Daarna reed ik naar huis en ergerde ik me omdat ik het fietsen met mijn broer weer had afgezegd.

Marja merkt mijn ergernis eerder dan ikzelf.

‘Je doet alsof ze dit besteld hebben,’ zei ze na die ruzie over de tandarts.

‘Nee. Ik doe alsof wij ook bestaan.’

Dat klonk harder dan ik wilde. Zij ging de badkamer schoonmaken. Ik hoorde haar daar veel te lang bezig blijven.

Twee weken geleden vroeg Henk of we na het eten nog even wilden blijven zitten. Els had haar vest al aan, terwijl ze nergens heen hoefde.

Ze hadden het er samen over gehad, zei hij. Wij hadden boven toch een slaapkamer nodig, verder niets? De achterkamer was groot genoeg voor onze spullen. Hun huis was bijna afbetaald. We konden delen in de kosten.

Eerst dacht ik dat hij een paar nachten bedoelde.

‘Nee,’ zei Henk. ‘Gewoon samen. Dan hoeven jullie ook niet steeds heen en weer.’

Marja vroeg welke kamer hij bedoelde.

Dat zit me nog steeds dwars. Dat ze niet eerst naar mij keek.

Henk begon over de tuin, over samen ontbijten. Els zei dat ze ’s nachts soms niet wist waar hij was, terwijl hij naast haar lag. Daarna werd het stil.

Ik zei dat ik niet bij hen wilde wonen.

Niet netjes met allerlei inleidingen. Gewoon nee.

Henk keek naar zijn bord. Marja legde haar hand op mijn arm en ik trok die weg. Daar schaam ik me voor. Zij had niets verkeerds gedaan door me aan te raken.

In de auto zei ze dat we hen niet konden laten vallen.

Ik zei dat ik ook weleens ergens wilde zijn zonder mijn telefoon naast mijn bord. Dat ik slecht sliep. Dat ik soms hoopte dat ze een dag niet belden.

Vooral dat laatste vond ze vreselijk. Ik ook, toen ik het hardop hoorde.

We praten sindsdien wel, maar voorzichtig. Marja wil niet verhuizen, zegt ze nu. Ze wilde alleen begrijpen wat ze vroegen. Wel vindt ze dat wij meer kunnen dragen dan ik denk.

Misschien klopt dat. Ik weet alleen niet hoe ik moet vaststellen hoeveel nog kan voordat ik echt niet meer wil.

Met hun dochter hebben we afgesproken dat we samen opnieuw contact zoeken met de casemanager. Henk weet ervan. Hij reageerde met: ‘Als jullie dat dan zo nodig vinden.’

Marja is vandaag bij Els. Ze zouden samen soep maken. Ze vroeg of ik meeging, en deze keer heb ik nee gezegd zonder een klus te verzinnen.

Om halfvijf belde ze. Of ik hen toch kon ophalen, want het regende en Els was moe.

Ik heb mijn schoenen aangetrokken. Morgen wil ik met Marja de kalender erbij pakken. Niet vanavond, als ze net thuiskomt. Maar morgen moet het wel.