Mijn vrouw zorgt al twee jaar voor onze beste vriendin. Nu wil ze bij ons komen wonen — en blijkt er een testament te zijn

De logeerkamer was nog niet opgeruimd, maar mijn vrouw had al gemeten of er naast het bed een rollator kon staan. Dat ontdekte ik doordat het meetlint op de overloop lag. Ik had het nodig voor een plank in de schuur.

We hadden juist afgesproken dat we nog niets zouden toezeggen.

Volgens Marijke was meten geen toezegging. Daar heeft ze feitelijk gelijk in. Toch hebben we die avond nauwelijks gegeten.

Ik ben zevenenzestig, Marijke vijfenzestig. Ik ben drie jaar geleden gestopt als onderhoudsmonteur. Zij werkte tot vorig jaar bij een drogist. We wonen in een dorp buiten Zutphen, in een gewoon rijtjeshuis waar we eindelijk geen hypotheek meer op hebben.

Els kennen we bijna dertig jaar. Ze is geen kennis die toevallig hulp nodig heeft. Ze zat bij ons aan tafel toen mijn vader overleed. Toen Marijke haar pols brak, kwam Els iedere woensdag met eten. Ze kon geweldig mopperen op mijn kookkunst en vervolgens toch twee keer opscheppen.

Ze is alleenstaand, heeft geen kinderen en geen naaste familie meer. Vroeger was haar agenda voller dan de onze.

Ruim twee jaar geleden vroeg ze Marijke om hulp. Haar lopen ging achteruit. Eerst een stok, later een rollator. Boodschappen werden lastig, haar administratie bleef liggen. Of Marijke drie keer per week even langs kon komen.

Natuurlijk, zei Marijke. Ik vond dat ook vanzelfsprekend.

Aanvankelijk ging het om een boodschap, koffie, een envelop van de zorgverzekeraar. Inmiddels weet ik op maandag pas of we dinsdag ergens heen kunnen. Els kan een afspraak hebben. Of er komt iemand voor haar verwarmingsketel. Of ze heeft slecht geslapen en durft niet alleen te douchen.

Er is thuiszorg betrokken, maar die blijft niet om samen de post door te nemen. Dat begrijp ik heus wel.

Ik rijd ook. Naar het ziekenhuis, de apotheek, de schoenenwinkel waar ze haar aangepaste schoenen haalt. Alleen telt dat bij ons thuis op een rare manier niet mee. Zodra ik zeg dat het veel wordt, klinkt het alsof ik haar laat vallen.

‘Jij kunt gewoon nee zeggen,’ zegt Marijke.

Maar als ik nee zeg, gaat zij. Dan zit ik thuis met twee kaartjes voor iets waar we samen naartoe zouden gaan.

Ik heb daar een keer iets kinderachtigs van gezegd. Dat ik blijkbaar beter ook een rollator kon aanschaffen als ik nog aandacht wilde.

Marijke legde haar mes neer. Ze heeft me die opmerking nog steeds niet vergeven. Terecht, denk ik. Maar ik meende wel iets van wat eronder zat.

Het verzoek om bij ons te komen wonen kwam op een zondagmiddag. Els bleef eten. Ze kreeg haar jas moeilijk uit en was daarna al moe, dus Marijke schepte voor haar op.

‘Als het straks echt niet meer gaat,’ zei Els, ‘zou ik dan hier kunnen blijven? Jullie hebben boven toch die kamer.’

Ik zei vrijwel meteen nee.

Niet netjes. Niet met een omweg. Gewoon: ‘Nee, Els. Dat zie ik niet zitten.’

Ze keek naar haar bord. Marijke zei dat ik best even kon nadenken voordat ik antwoord gaf.

Maar daar had ik al over nagedacht. Niet specifiek over Els, wel over ouder worden. Over wat wij nog wilden zolang we samen redelijk gezond zijn. Fietsen. Een paar weken weg zonder eerst een heel rooster te maken. Soms een hele middag niets hoeven.

Bovendien is onze badkamer boven. Wie helpt haar straks ’s nachts? Ik kan nog geen tas laten vallen of Marijke wordt wakker. Die zou geen oog meer dichtdoen.

Die avond vertelde Marijke me over het testament.

Els had haar als erfgenaam aangewezen. Haar huis, haar spaargeld, wat er na haar overlijden over zou zijn. Geen miljoenen, maar wel een afbetaald hoekhuis in ons dorp.

Marijke wist het sinds het najaar.

‘Waarom weet ik dit nu pas?’

‘Omdat het niets verandert aan waarom ik haar help.’

Dat geloof ik. Dat is misschien juist het moeilijke. Marijke zou dit ook doen als Els alleen schulden had. Toch had ze het mij moeten vertellen.

Ik vroeg of Els soms dacht dat ze met dat huis haar toekomstige verzorging had geregeld.

‘Zo praat je niet over haar,’ zei Marijke.

Daarna hebben we twee dagen vooral praktische dingen tegen elkaar gezegd. Of de vuilnisbak buiten stond. Waar de autosleutel lag.

Ik schaam me om dit op te schrijven, maar ik heb ook even gedacht aan wat dat geld voor ons zou betekenen. Nieuwe kozijnen. Geen zorgen over een grote rekening. Ik was dus niet alleen de principiële echtgenoot die niets van een erfenis wilde weten.

Bij Els ben ik zelf over het testament begonnen. Marijke was er niet bij. Achteraf vond ze dat ik achter haar rug om was gegaan, en daar zit wat in.

Els zat met een vest over haar knieën. De televisie stond aan zonder geluid.

‘Er staat toch nergens dat Marijke voor mij móét zorgen,’ zei ze.

Dat wist ik ook wel. Ik wilde weten of ze het verwachtte.

Ze plukte aan haar mouw.

‘Ik dacht gewoon dat we het samen zouden oplossen. En dat zij later tenminste iets zou hebben.’

Ik wist niet wat ik daarop moest zeggen. Ze had ons nooit om geld gevraagd. Ze betaalde benzine als ik haar reed, soms meer dan nodig. Tegelijk voelde het ineens alsof er een afspraak lag waar ik niet bij was geweest.

Els begon te huilen toen ik zei dat samen oplossen voor mij niet hetzelfde was als samenwonen.

Ik ben gebleven tot ze weer rustig was. Daarna heb ik haar vuilnis weggebracht. Dat voelde bijna belachelijk gewoon.

Marijke zegt dat ik een instelling zie als een keurige oplossing omdat ik er zelf niet heen hoef. Ik zeg dat zij doet alsof tussen alleen thuis en bij ons wonen helemaal niets bestaat.

We hebben allebei dingen gezegd die niet helemaal eerlijk zijn.

Volgende week komt er iemand van het gemeentelijke Wmo-loket bij Els praten over ondersteuning. Marijke gaat erbij zitten. Els heeft gevraagd of ik ook kom.

Ik heb ja gezegd. Verder heb ik niets beloofd.

Het meetlint ligt inmiddels weer in de schuur. De logeerkamer staat nog vol met onze kampeerspullen. Marijke vroeg gisteren of we die alvast naar zolder konden brengen.

Ik heb gezegd dat ik daar nog even mee wil wachten.