Ik dacht dat mijn zoon de voorkeur van mijn moeder niet merkte, tot hij het zelf aan tafel zei

Mijn zoon had de doos Lego al opengemaakt toen mijn moeder zei dat we die eventueel nog konden ruilen. Het was een klein doosje met een raceauto. Hij had die auto al.

Aan de andere kant van de kamer probeerde mijn broer een groot poppenhuis uit de verpakking te krijgen. Zijn zoon Bram zat op zijn knieën naast een nieuwe spelcomputer.

‘Die was samen met hun verjaardag,’ zei mijn moeder, terwijl niemand iets had gevraagd.

Bram was in juni jarig. Het was december.

Ik weet nog dat ik naar mijn vrouw Sanne keek. Ze keek terug, heel kort maar. Daarna hielp ze Mees om de steentjes uit het zakje te halen. Hij bouwde hem die avond gewoon. Wat moet je anders als je tien bent en iedereen naar je kijkt?

Dit was niet waar het begon. Wel het moment waarop ik niet meer kon doen alsof Sanne overal iets achter zocht.

Mijn moeder woont op twintig minuten fietsen van ons. Mijn broer Erik woont twee straten bij haar vandaan. Dat verschil heb ik vaak aangevoerd. Natuurlijk liep ze daar makkelijker binnen. Natuurlijk bleven Bram en Lotte vaker eten. Ze kwam er toch langs als ze boodschappen deed.

Maar ze heeft een auto. Naar haar zus in Apeldoorn rijdt ze zonder probleem.

Bij ons kwam ze meestal als we haar uitnodigden. Dan vroeg ze hoe laat het uitkwam en of ze niet in de weg zat. Bij Erik stond ze soms gewoon in de keuken met aardbeien of een pan soep. Dat wist ik omdat ze het zelf vertelde.

‘Daar is het altijd zo gezellig druk,’ zei ze dan.

Bij ons was het blijkbaar niet druk genoeg. Eén kind, twee ouders die werken, een kat die de meeste tijd boven slaapt. Geen bijzondere toestand.

Sanne begon er eerder over dan ik. Na een foto in de familieapp van mijn moeder met Bram in de bioscoop. Na een woensdagmiddag waarop ze Lotte van school had gehaald, terwijl wij diezelfde week hadden gevraagd of ze een uurtje bij Mees kon blijven.

Toen was ze te moe geweest.

‘Ze mag toch moe zijn?’ zei ik tegen Sanne.

‘Ja. Blijkbaar vooral hier.’

Daar werd ik boos om. Niet schreeuwen of zo, maar wel drie dagen kortaf doen. Ik vond dat ze mijn moeder neerzette als iemand die niet van ons kind hield. Achteraf schaam ik me vooral omdat Sanne ondertussen degene was die Mees moest uitleggen waarom oma wéér niet kon.

Zelf had ik dit vroeger ook gevoeld. Erik voetbalde, was luid, nam vrienden mee. Mijn moeder wist altijd wat er bij hem speelde. Ik zat meer op mijn kamer en vertelde weinig. Volgens haar had ik nooit zoveel aandacht nodig gehad.

Dat klonk lang als een compliment.

De zondag waarop Mees het zei, waren we bij haar voor koffie. Erik en zijn gezin waren er ook. Mijn moeder had voor Lotte een vest gekocht, omdat ze dat toevallig had zien hangen. Voor Bram had ze voetbalplaatjes.

Mees kreeg ook iets: een mandarijn uit de schaal. Niet als cadeau bedoeld, dat weet ik. Maar hij hield hem nog in zijn hand toen mijn moeder begon over hun logeerweekend.

Bram vertelde dat ze pannenkoeken hadden gegeten. Lotte mocht de volgende keer weer komen, zei mijn moeder, maar dan moesten ze wel eerst haar kamer opruimen.

‘Waarom mogen zij eigenlijk altijd?’ vroeg Mees.

Mijn moeder was bezig koffiekopjes te stapelen.

‘Jij mag ook best een keer komen, hoor.’

‘Dat zeg je altijd.’

Erik keek naar mij. Ik voelde meteen die neiging om te zeggen dat het nu niet hoefde. Dat we thuis wel zouden praten.

Mees legde de mandarijn op tafel.

‘Bram en Lotte zijn gewoon belangrijker voor jou. Dat merk ik echt wel.’

Niemand zei iets. Alleen Lotte vroeg zacht of ze haar vest aan mocht houden.

Mijn moeder keek naar mij, alsof ik iets kon rechtzetten.

‘Hij merkt het,’ zei ik. Mijn stem klonk harder dan ik wilde. ‘Wij trouwens ook.’

Ze begon over de afstand. Over hoe vaak Erik haar hielp met haar tuin. Over dat wij zo op onszelf waren. Allemaal dingen waar iets van waar was, maar ik zat daar met mijn kind dat naar zijn schoenen keek.

‘Je kunt ons ook gewoon bellen,’ zei ik.

We zijn niet boos weggelopen. We bleven zelfs nog lunchen. Dat klinkt misschien vreemd. Mijn moeder haalde broodjes uit de vriezer en vroeg wie kaas wilde. Mees wilde niets meer, tot Sanne een broodje voor hem smeerde. Ik was opgelucht toen we eindelijk onze jassen aantrokken.

Die avond belde mijn moeder. Eerst huilde ze. Toen zei ze dat ze zich aangevallen voelde waar de kinderen bij waren.

Ik zei iets lelijks. Dat het kennelijk erger was dat Mees het had gezegd dan dat hij het voelde.

Daarna bleef het stil. Ik heb het gesprek afgekapt omdat ik merkte dat ik van alles uit mijn eigen jeugd wilde gaan oprakelen.

Een paar dagen later is ze langsgekomen. Zonder cadeautje, waar ik achteraf blij om was. Ze vroeg aan Mees of ze naast hem mocht zitten.

‘Ik heb niet goed opgelet,’ zei ze. ‘Dat spijt me.’

Hij haalde zijn schouders op. Ze vroeg of hij een zaterdag wilde komen.

‘Moet dat dan?’

Dat vond ze moeilijk, zag ik. Toch zei ze van niet.

Inmiddels zijn we vier maanden verder. Mees is twee keer bij haar geweest. De eerste keer haalde ik hem al na twee uur op, omdat hij appte dat hij naar huis wilde. De tweede keer heeft hij er gegeten. Gebakken aardappels, die waren volgens hem wel lekker.

Mijn moeder belt nu soms uit zichzelf. Laatst vroeg ze naar zijn spreekbeurt, maar die was toen al geweest. Ik hoorde mezelf scherp antwoorden en heb daarna nog teruggebeld. Ze had het verkeerd in haar agenda gezet.

Sanne is voorzichtiger dan ik. Ze wil niet bij ieder telefoontje zeggen hoe fijn het is dat oma nu belangstelling toont. Daar heeft ze gelijk in, al betrap ik mezelf erop dat ik dat toch doe.

Gisteren vroeg mijn moeder of Mees met Pasen koekjes wilde bakken. Niet met de anderen erbij, zei ze erbij.

Ik heb het hem gevraagd terwijl hij zijn gymtas uitpakte.

‘Misschien,’ zei hij. ‘Hoe laat?’

Dat moet ik haar nog even laten weten.