Na 36 jaar vriendschap wilden onze beste vrienden samen naar Azië — onze weigering werd pijnlijker dan ik had verwacht

Ik had het bedrag eerst verkeerd gelezen. Ik dacht dat die 14.800 euro voor ons vieren was. Ook veel geld, maar toen Anja met haar vinger op het scherm tikte, zag ik het pas: per persoon, op basis van twee personen per kamer.

‘Nou,’ zei ik. Verder kwam ik niet.

Het ging om ruim drie weken Japan, met een verlenging op Bali. Kleine groepen, bijzondere hotels, privétransfers. Kees had de link gestuurd met: ‘Dit moeten we doen nu we nog een beetje knap ter been zijn.’ Er stonden drie lachende gezichtjes achter.

Wij kennen Kees en Marijke al 36 jaar. Onze kinderen zaten samen op de peuterspeelzaal. Inmiddels hebben we alle vier kleinkinderen en praten we tijdens verjaardagen langer over onze knieën dan ons lief is.

Toen mijn broer onverwacht overleed, stond Kees de volgende ochtend voor de deur. Hij heeft de vaatwasser uitgeruimd en is daarna naast me gaan zitten. Dat soort dingen vergeet ik niet. Marijke heeft Anja naar bestralingen gereden toen ik zelf met mijn heup zat. Het zijn geen vrienden die we af en toe voor de gezelligheid zien. Ze horen bij ons leven.

Alleen leven we nogal verschillend.

Ik ben 66, gepensioneerd docent techniek. Anja werkte bij de bibliotheek. Ons rijtjeshuis is afbetaald, we hebben goede pensioenen en een spaarrekening waar ik niet over hoef te klagen. We zouden die reis kunnen betalen. Dat maakt het lastig om dit uit te leggen zonder meteen zuinig of zelfingenomen te klinken.

We willen het gewoon niet.

We gaan graag weg, meestal met de trein of met onze oude auto naar een huisje. We kopen weinig nieuws. Niet omdat iedere aankoop een gewetensonderzoek is, maar omdat we genoeg hebben. Bijna dertigduizend euro voor één vakantie voelde voor mij buiten alle verhoudingen. En dan nog die vluchten.

Kees heeft zijn installatiebedrijf een paar jaar geleden verkocht. Marijke werkte daar ook. Ze hebben er hard voor gewerkt en genieten nu van wat dat heeft opgeleverd. Vorig jaar Zuid-Afrika, daarvoor Canada. Als we uit eten gaan, bestelt Kees rustig een fles wijn die meer kost dan onze boodschappen voor drie dagen.

Daar plaagden we elkaar vroeger mee. Ik noemde hem directeur, hij vroeg of mijn jas nog uit de gulden-tijd kwam. Dat kon altijd.

Dacht ik.

We hadden ze op zondag te eten. Anja had lasagne gemaakt, omdat Marijke daar altijd een tweede portie van neemt. Bij de koffie begon Kees over vertrekdata.

Ik zei dat we niet meegingen.

‘Niet in oktober?’ vroeg hij.

‘Nee, helemaal niet. Het is ons te veel geld voor een vakantie.’

Hij knikte, maar bleef met zijn telefoon in zijn hand zitten.

‘Jullie hoeven er toch geen boterham minder om te eten?’

Dat was waar. Ik had gewoon kunnen zeggen dat we andere keuzes maakten. In plaats daarvan begon ik over wat je met zo’n bedrag allemaal kon doen. Over mensen die hun energierekening niet kunnen betalen. Achteraf hoor ik mezelf nog praten.

Marijke legde haar lepeltje neer.

‘Ja, maar wij betalen onze energierekening én gaan op vakantie.’

‘Dat bedoelt hij niet,’ zei Anja.

Maar gedeeltelijk bedoelde ik dat wel. Niet dat zij slechte mensen waren. Wel dat ik zo’n reis overdreven vond. Ik wilde eerlijk zijn zonder dat zij zich veroordeeld zouden voelen. Dat ging dus niet.

De rest van de middag praatten we over de schutting die bij hun dochter vervangen moest worden. Kees hielp nog met afruimen. Bij het afscheid gaf Marijke me een kus, zoals altijd, maar ze keek me niet aan.

Een paar dagen later belde Kees. Ik stond net bij de fietsenmaker en belde hem buiten terug.

Hij had het met Marijke besproken. Ze wilden heel graag met ons. Als het bedrag ons tegenhield, konden zij een deel voor hun rekening nemen. De hotels bijvoorbeeld, of de verlenging.

‘Dan doen wij dat gewoon. Onder vrienden moet dat kunnen.’

Ik voelde mijn gezicht warm worden.

‘We hebben geen subsidie nodig, Kees.’

Het bleef even stil.

‘Dat zeg ik toch ook niet?’

‘Zo klinkt het anders wel.’

Hij zei dat hij iets aardigs probeerde te doen. Ik zei dat hij blijkbaar niet begreep dat niet alles met geld op te lossen was. Toen zei hij: ‘En jij begrijpt blijkbaar niet dat ik graag met mijn beste vriend op vakantie wil.’

Daar had ik geen behoorlijk antwoord op.

Thuis was Anja boos op me. Niet uitbundig, dat doet ze zelden. Ze bleef de krant vouwen terwijl ze zei dat ik hem wel erg snel op zijn nummer had gezet.

‘Jij hoort een vernedering. Misschien is het gewoon een cadeau.’

‘Zo’n cadeau neem je toch niet aan?’

‘Nee. Maar je hoeft hem er niet voor af te snauwen.’

Toen bleek ook dat zij best twijfelde over Japan. Niet over de hele reis, zeker niet over de prijs. Maar ze wilde al jaren die tuinen zien. Dat wist ik ergens wel. Ik had alleen steeds gezegd dat we daar ook prachtige documentaires over hadden gezien.

Dat klonk ineens nogal beroerd.

We hebben die avond niet besloten alsnog mee te gaan. Wel heb ik voor het eerst geluisterd naar wat Anja er mooi aan leek, zonder meteen over vliegen of geld te beginnen.

Met Kees werd het ondertussen stroef. In onze gezamenlijke app kwamen alleen nog praktische berichten. Marijke sloeg onze vaste vrijdagavond over. Ze had hoofdpijn, schreef ze. Misschien was dat ook zo.

Uiteindelijk ben ik naar ze toe gefietst. Marijke deed open en zei dat Kees in de tuin zat.

Ik heb sorry gezegd voor dat woord subsidie. Hij schoof een stoel bij.

‘Wij passen ons toch ook vaak aan?’ zei hij. ‘Eenvoudige huisjes, zelf koken. Vinden we prima. Maar één keer iets van ons willen jullie niet eens overwegen.’

Ik wilde zeggen dat we die huisjes samen uitzochten. Toen herinnerde ik me hoe vaak ik vooraf al had geschreven wat wij maximaal wilden betalen.

We zijn niet meegegaan. Dat heb ik die middag nogmaals gezegd, minder uitgebreid deze keer. Kees zei dat hij het begreep. Aan zijn gezicht zag ik vooral dat hij klaar was met het gesprek.

Ze hebben inmiddels geboekt, met zijn tweeën. Anja stuurde Marijke dat ze hoopte dat het prachtig zou worden. Daar kwam een hartje op terug.

Voor volgende vrijdag heb ik ze gevraagd om te komen eten. Kees antwoordde vanochtend dat ze konden, maar niet laat, want zaterdag moesten ze vroeg weg.

Ik heb nog niet gevraagd waarheen. Anja heeft alvast lasagnebladen op het boodschappenlijstje gezet.